تمدید آتشبس؛ ادامه مذاکره
مخصوصا اینکه هیأتهای ایرانی و آمریکایی در بالاترین سطوح خود طی چند دهه اخیر وارد مذاکرات شده بودند. با این همه طرفین در اسلامآباد پاکستان حضور یافتند تا ضمن مذاکره به شرایطی برای رسیدن به یک توافق خوب دست یابند. اما هر چند که مذاکرات در ابتدا به خوبی پیش رفت و به گفته طرفین در برخی موارد پیشرفتهایی نیز شکل گرفت، اما هرچه مذاکرات رو به جلوتر رفت اختلافات بیشتر شد و حتی مذاکرات ۲۱ ساعته هیأتها تا پاسی از شب نیز نتوانست راهحلی بر حل اختلافات گشاید؛ لذا به رغم تلاش طرف ایرانی دور اول مذاکرات بینتیجه پایان یافت. هرچند که پس از انتشار برخی علل اختلافات مشخص شد که انگار آمریکاییها یا طرح ۱۰ مادهای ایران را نخواندند یا اساسا برای توافق به اسلامآباد نیامدهاند. چرا که اگر اینگونه بود صحبت از عدم غنیسازی یا توان دفاعی و موشکی ایران و عدم موافقت با درج نام لبنان در محورهای مذاکرات نمیکردند. در نتیجه آنچه که در پایان دور اول از صحبتهای ونس معاون ترامپ و رئیس هیأت مذاکره کننده آمریکایی برداشت شد اینکه او نیز مانند ترامپ به دنبال کسب مطالبات زیاده خواهانهای از ایران بود که پیش از این در مذاکرات ماههای گذشته ویتکاف و کوشنر نتوانسته بودند از ایران بگیرند و لذا همین امر باعث شد تا مذاکراتی که تا حدی پیش رفته بود در نهایت با اختلافات بهوجود آمده به بنبست برسد. در همین راستا نیز جیدی ونس پیش از ترک اسلامآباد پیشنهاد آخر خود را مطرح کرد که پس از انتشار آن مشخص شد که این پیشنهاد او نیز با آنچه در مسیر مذاکرات مطرح کرده تفاوت فاحشی ندارد و همان مطالبات پیشین را در بردارد. با این حال قالیباف در مقام سرپرست هیأت مذاکرهکنندهای ایرانی در خصوص مذاکرات اسلامآباد نوشت: «آمریکا منطق و اصول ما را درک کرد و حالا وقت آن است تا تصمیم گیرد که آیا میتواند اعتماد ما را جلب کند یا نه؟» حال در چنین شرایطی که طرفین یک دور را پشت سر گذاشتهاند و به یک بر آورد اولیه از یکدیگر رسیدهاند باید دید دور دومی از مذاکرات را نیز شاهد خواهیم بود یا مراتی به نحو دیگری پیش خواهد رفت.
* تلاشها برای ادامه آتشبس
پس از بینتیجه ماندن دور اول مذاکرات اسلامآباد هر یک از طرفین مواضع خاص خود را مطرح کردند؛ اما در این بین این طرفهای ثالث بودند که طرفین را به مذاکرات مجدد و تمدید آتشبس فرا خواندند، چراکه سایر طرفها میدانند ادامه جنگ بیش از هر طرفی برای آنها خسارتزا خواهد بود از هدف قرار گرفتن کشورهای منطقه تا بالارفتن قیمت، نفت و بنزین که کشورهای اروپایی و حتی مردم آمریکا را تحت تاثیر قرار میدهد. از همینرو نیز تلاشها برای تمدید آتشبس ادامه دارد. در همین خصوص فایننشال تایمز به نقل از یک دیپلمات پاکستانی نوشت: مذاکرات فعالی برای تمدید آتشبس و دستیابی به توافقی پایدارتر در جریان است. آمریکا و ایران هنوز از طریق واسطهها در حال تبادل پاسخ در مورد توافق احتمالی هستند. میانجیگران به دنبال متقاعد کردن واشنگتن و تهران برای برگزاری مذاکرات فنی در سطح پایین هستند. همچنین هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه گفت: آتشبس فعلی میتواند دائمی شود و ما تلاشهای قابل توجهی در این زمینه انجام میدهیم. ماجد الانصاری سخنگوی وزارت خارجه قطر نیز گفت، آتشبس میان آمریکا و ایران باید تداوم یابد و در حال حاضر تمرکز بر روی تثبیت آن است. وی از تلاشهای پاکستان در میانجیگری میان ایران و آمریکا حمایت کرد و گفت، تماسهای منطقهای فشردهای در حال حاضر به منظور موفقیت تلاشهای میانجیگری و کاهش تنش در جریان است. کشورهای فرامنطقهای به ویژه اروپاییها نیز بر همین موضع تاکید دارند که باید آتشبس تمدید شود و ایران و آمریکا مساله را از مسیر دیپلماسی و مذاکره حل و فصل کنند.
* احتمال دور دوم مذاکرات
در شرایطی که ادعاهای زیاده خواهانه آمریکا باعث بنبست در مذاکرات اسلامآباد شد و طرف آمریکایی عملا از ایراندرخواستهایی داشت که اساسا با مبنای مذاکرات در تضاد و تعارض بود و مقامات حاضر در هیأت ایرانی نیز بر این مساله تاکید کردند؛ حال باز هم از گوشه و کنار خبر میرسد که پیامهای میان طرفین برای از سرگیری مذاکرات در دور دوم رد و بدل شده است. هر چند که هنوز هیچ مقام یا مسئول ایرانی چنین ادعایی را تایید نکرده، اما رسانههای غربی خبر میدهند که اواخر هفته جاری یا هفته آینده شاهد دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا خواهیم بود. در همین راستا رویترز به نقل از منابع آگاه مدعی شد گفتوگو بین واشنگتن و تهران همچنان ادامه دارد. پیش از آنکه مذاکرات بر سر یک مسأله متوقف شود، ۸۰ درصد از توافق را تکمیل کرده بودند. همچنین الجزیره نیز خبر داد که شاید مذاکرات جدیدی در راه باشد؛ اطلاعات حاکی از آن است که پیشنهادی برای مذاکره وجود دارد که از سوی میانجیها منتقل شده است. اگر تلاشهای میانجیگران موفقیتآمیز باشد، این مذاکرات ممکن است در سطح کارشناسان برگزار شود. این در حالی است که رسانههای غربی نیز مدعی شدهاند پاسخ ایران از طریق میانجیها به طرف آمریکایی منتقل شده است. جالب اینکه آمریکاییها در شرایطی از دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا صحبت میکنند که اخیرا برای تحت فشار قرار دادن ایران به محاصره دریایی تنگه هرمز روی آوردهاند. آنچه مسلم است اگر آمریکاییها بخواهند به روی خواستههای پیشین خود بمانند و ایران را از حق قانونی خود در غنیسازی محروم سازند به نظر مذاکرات بعدی نیز راه به جایی نخواهد برد؛ اما اگر به واقع خواهان توافق باشند باید به حقوق و خواستههای ایران نیز احترام بگذارند تا آن زمان بتوان منتظر بود تا شاید توافق تازهای میان ایران و آمریکا شکل گیرد.
