گرانی به سفرههای افطار و سحر رسید
این رویه به خصوص هم اکنون، در ماه مبارک رمضان در سفرههای آنها بیشتر قابل مشاهده است، تا جایی که به گواه کارشناسان و مردم، دیگر کمتر خانوارهایی توانایی خرید حلیم با هشتاد درصد، زولبیا بامیه با دویست و پنجاه درصد، خرما با حدود سی درصد افزایش قیمت را دارند و به ناچار باید تنها به تقرب الهی بدون توجه به آنچه که پیش از این در سفرههای افطار و سحر دیده میشد، بَسَنده کنند.
تغییر الگوی مصرف مردم
به گزارش «آرمان ملی»، افزایش روند تورم در کشور طی سالهای اخیر، به گونهای بوده است که نه تنها هزینههای عمومی زندگی را بالا برده، بلکه بهطور ملموس بر الگوی مصرف خانوارها نیز اثر گذاشته است. این تغییر بهویژه در مناسبتهایی مانند ماه رمضان که سفرههای غذایی خاصی در آن شکل میگیرد، بیشتر قابل مشاهده است. از طرف دیگر، دادههای مربوط به افزایش قیمت برخی اقلام پرمصرف در رمضان نشان میدهد که این مناسبت مذهبی و اجتماعی نیز تحت تأثیر کاهش قدرت خرید مردم قرار گرفته است؛ تا جایی که برخی از خوراکیهای رایج این ماه برای بسیاری از خانوارها به کالاهایی دشوارتر برای تهیه تبدیل شدهاند. با بررسی جدولی که درباره میزان رشد قیمت اقلام پرمصرف در ماه رمضان منتشر شده، در مییابیم که چای ایرانی با رشد ۲۵۰ درصدی بیشترین افزایش قیمت را در میان اقلام مورد اشاره داشته است، که به اعتقاد کارشناسان این ارقام فقط یک عدد نیستند بلکه، به معنای آن است که اگر قیمت چای ایرانی در یک دوره مبنا ۱۰۰ واحد در نظر گرفته شود، اکنون به حدود ۳۵۰ واحد رسیده است؛ یعنی خانواری که سالهای گذشته میتوانست با همان هزینه مشخص مقدار ثابتی چای برای ماه رمضان تهیه کند، اکنون برای همان مقدار باید بیش از سه برابر پرداخت کند. چای یکی از اصلیترین نوشیدنیها در سفره افطار محسوب میشود و افزایش چنین شدیدی در قیمت آن نشان میدهد که حتی اقلام پایه نیز از موج تورم مصون نماندهاند. افزایش قیمت زولبیا بامیه با افزایش ۱۷۰ درصدی نیز دیگر از جمله بخشی دیگر از سنتهای سفرههای افطار هستند که در عمل تقریباً نزدیک به سه برابر گرانتر شده است. این در حالی است که در شرایط کنونی درآمد بسیاری از خانوارها به همان نسبت افزایش نیافته، چنین جهشی در قیمت باعث شده مصرف این محصول برای بخشی از جامعه محدودتر شود.
نان و پنیر لاکچری!
افزایش قیمت بسیاری از اقلام سفرههای سحر و افطار که جزو سادهترین بخشها به حساب میآیند شامل، پنیر، با افزایش ۸۵ درصدی قیمت است که دیگر نمیتوان آن را یک کالای ساده تلقی کرد بلکه، محصولی لاکچری است که از این پس نمیتوان توقع دیدن آن در همه سفرههای افطار را داشت، در حالی که تا به اعتقاد بسیاری، کالای نسبتاً ضروری در بسیاری از خانهها محسوب میشود و حذف یا کاهش مصرف آن میتواند مستقیماً بر کیفیت تغذیه خانوار تأثیر بگذارد، اما حلیم نیز که در ماه رمضان به ویژه در برخی شهرها یکی از غذاهای پرطرفدار محسوب میشود، با رشد ۸۰ درصدی قیمت مواجه شده است. این میزان افزایش، اگرچه نسبت به برخی اقلام کمتر است، اما همچنان رقم قابلتوجهی محسوب میشود. بسیاری از خانوادهها که در سالهای گذشته خرید حلیم را بهعنوان بخشی از سنت افطار خود در نظر میگرفتند، اکنون با هزینههای بالاتری مواجه هستند و به این ترتیب بسیاری از خانوادهها خرید این غذا بهجای یک عادت روزانه یا هفتگی در ماه رمضان، به دفعات محدودتری کاهش یافته است. آش رشته نیز با افزایش ۳۰ درصدی قیمت نیز از قافله گرانی جا نمانده است، هرچند درصد رشد آن نسبت به دیگر اقلام کمتر است، اما همچنان بیانگر روند کلی افزایش قیمتها در اقلام غذایی مرتبط با رمضان است.
نان و خرمایی که ساده نیست
اما این افزایش کمتر نیز در کنار سایر هزینهها میتواند فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند، به خصوص زمانی که مجموع اقلام سفره افطار با هم در نظر گرفته شوند. گرانی خرما که زمانی خوردن یک نان و خرما برای افطار یا سحری، حکایت از ساده بودن سفرهها میکرد، دیگر نمیتواند در فهرست کالاهای ساده و ارزان قرار گیرد. گرانی خرما با معمولیترین برند، با افزایش ۲۵ درصدی قیمت باعث شده تا این محصول نیزکه در بسیاری از خانهها اولین غذایی است که هنگام افطار مصرف میشود، حذف شود. هرچند درصد افزایش آن نسبت به سایر اقلام کمتر به نظر میرسد، اما در ترکیب با سایر هزینههای زندگی، همین افزایش نیز میتواند بر میزان خرید یا نوع خرمای انتخابی خانوارها تأثیر بگذارد. در نهایت مجموع این ارقام نشان میدهد که هزینه تأمین سفره افطار در مقایسه با دورههای گذشته بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. وقتی چند قلم اصلی سفره رمضان همزمان با رشد شدید قیمت مواجه میشوند، نتیجه آن در عمل کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر در الگوی مصرف است. در این شرایط شرایطی، برخی خانوادهها ممکن است به سمت اقلام ارزانتر بروند، مقدار مصرف خود را کاهش دهند یا حتی برخی از خوراکیهای سنتی را از سفرههای خود حذف کنند.
تورم کالاهای وارداتی
این وضعیت تنها به افزایش قیمت داخلی محدود نمیشود. دادههای منتشر شده درباره تورم کالاهای وارداتی نیز نشان میدهد که فشار تورمی در سطح گستردهتری در حال شکلگیری است. طبق گزارشی که درباره شاخص قیمت کالاهای وارداتی منتشر شده، در پاییز سال ۱۴۰۴ شاخص کل قیمت این کالاها بر اساس دادههای ریالی به عدد ۲۲.۱۵۵ رسیده است. این شاخص نسبت به فصل قبل ۹.۷ درصد افزایش داشته و در مقایسه با پاییز سال گذشته رشد ۱۶۸.۸ درصدی را ثبت کرده است. همچنین تورم سالانه در این بخش به ۱۴۷.۲ درصد رسیده است. چنین افزایشی در شاخص قیمت کالاهای وارداتی میتواند پیامدهای متعددی برای بازار داخلی داشته باشد. بسیاری از مواد اولیه صنایع غذایی، بستهبندیها، افزودنیها یا حتی بخشی از محصولات مصرفی از طریق واردات تأمین میشوند. هنگامی که هزینه واردات بهشدت افزایش مییابد، این افزایش معمولاً به زنجیره تولید و توزیع منتقل میشود و در نهایت به شکل افزایش قیمت در بازار خردهفروشی ظاهر میشود. به همین دلیل، رشد شدید شاخص قیمت کالاهای وارداتی میتواند یکی از عوامل مؤثر در افزایش قیمت اقلامی باشد که در سبد غذایی خانوارها قرار دارند.
پیامدهای گرانی واردات
در واقع، وقتی تورم وارداتی در چنین سطحی ثبت میشود، اثر آن تنها به کالاهای خارجی محدود نمیماند، بلکه صنایع داخلی که به مواد اولیه یا تجهیزات وارداتی وابسته هستند، با افزایش هزینه تولید روبهرو میشوند و قطعاً این افزایش هزینه معمولاً در قیمت نهایی محصول منعکس میشود، از این رو، حتی محصولاتی که در داخل کشور تولید میشوند نیز میتوانند تحت تأثیر این روند قرار بگیرند. همزمان با این موارد، کاهش قدرت خرید مردم نیز بهعنوان یکی از پیامدهای مستقیم تورم قابل مشاهده است. زمانی که قیمتها با سرعت بیشتری نسبت به درآمدها افزایش پیدا میکنند، توان خرید خانوارها کاهش مییابد. در چنین شرایطی، خانوارها ناچار میشوند اولویتهای مصرفی خود را تغییر دهند. این تغییر معمولاً به شکل حذف یا کاهش مصرف برخی کالاها، جایگزینی با گزینههای ارزانتر یا کاهش تنوع غذایی ظاهر میشود. اما قطعاً ماه رمضان بهدلیل ویژگیهای خاص فرهنگی و اجتماعی خود، یکی از دورههایی است که تغییرات در قدرت خرید بهوضوح در آن دیده میشود. در سالهایی که تورم با سرعت بالا افزایش یافته، گزارشهای میدانی نشان میدهد که برخی خانوادهها تلاش کردهاند سفرههای افطار خود را سادهتر کنند. در برخی موارد نیز خرید اقلامی که پیشتر بخشی از سنتهای غذایی این ماه محسوب میشدند، کاهش یافته است قطعاً آمار تورم وارداتی نیز تصویری از فشارهای اقتصادی گستردهتر ارائه میدهد. رشد ۱۶۸.۸ درصدی شاخص قیمت کالاهای وارداتی نسبت به سال قبل نشان میدهد که هزینه تأمین بسیاری از کالاها در اقتصاد افزایش قابلتوجهی داشته است. همچنین افزایش ۹.۷ درصدی در مقایسه با فصل قبل نشان میدهد که این روند همچنان ادامه دارد. چنین ارقامی معمولاً به معنای انتقال فشار هزینهای به بازار داخلی در ماهها و فصلهای بعدی است.
موج گرانی در سفرهها
در مجموع، بررسی همزمان دادههای مربوط به افزایش قیمت اقلام پرمصرف در ماه رمضان و شاخص تورم کالاهای وارداتی نشان میدهد که اقتصاد با موجی از افزایش قیمتها مواجه بوده است. این افزایش قیمتها بهطور مستقیم در زندگی روزمره مردم و بهویژه در مناسبتهایی مانند ماه رمضان قابل مشاهده است. در نتیجه، سفرههایی که در گذشته تنوع بیشتری داشتند، در برخی موارد با محدودیت بیشتری مواجه شدهاند. به این ترتیب، دادههای موجود تصویری از تغییر در الگوی مصرف خانوارها ارائه میدهد؛ تغییری که تحت تأثیر تورم و کاهش قدرت خرید شکل گرفته است. افزایش قابلتوجه قیمت برخی اقلام پرمصرف در ماه رمضان، در کنار رشد شدید شاخص قیمت کالاهای وارداتی، نشان میدهد که فشار هزینهای در اقتصاد در سطح گستردهای وجود دارد و این فشار در نهایت به سفرههای مردم نیز منتقل شده است. در چنین شرایطی، حتی غذاها و خوراکیهایی که سالها بخشی از سنتهای غذایی ماه رمضان بهشمار میرفتند، در برخی موارد کمتر در سفرهها دیده میشوند؛ نشانهای از تغییراتی که تورم در زندگی روزمره مردم ایجاد کرده است.
