شکاف ابوظبی و ریاض در خیابانهای عدن
شکافهایی که بهویژه در روابط میان عربستان سعودی و اماراتمتحده عربی افزایش چشمگیری یافته است. در حالیکه این دو کشور در آغاز جنگ یمن با هدف مشترک مهار نفوذ رقبای منطقهای و بازگرداندن نظم سیاسی همسو وارد میدان شدند، گذر زمان نشان داد که اختلاف در اولویتهای امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی میتواند مسیرهای متفاوتی برای آنها رقم بزند. حمایت امارات از نیروهای محلی در جنوب یمن، تمرکز بر بنادر و مسیرهای دریایی و نگاه عملگرایانهتر به ساختار قدرت در این کشور که در مقابل رویکرد متمرکزتر ریاض بر دولت مرکزی، به تدریج به رقابت پنهان تبدیل شد. این اختلافات صرفا محدود به مسائل داخلی یمن نیست و پیامدهای آن برای مدیریت امنیت منطقهای در خلیجفارس اهمیت راهبردی دارد بهخصوص در شرایطی که تهدیدهای جنگ ایران و آمریکا هم بر منطقه سایه انداخته است. تضعیف هماهنگی میان دو قدرت مهم عربی در خلیجفارس میتواند بر معادلات بازدارندگی، امنیت انرژی و مسیرهای تجاری اثر بگذارد و فضای مانور بازیگران فرامنطقهای را افزایش دهد. در چنین بستری، پروژههای بلندپروازانه داخلی عربستان که با رهبری محمد بنسلمان دنبال میشود، با محیطی پیچیدهتر روبهرو خواهد شد. محیطی که در آن ثبات منطقهای پیششرط موفقیت برنامههای اقتصادی، جذب سرمایه و بازتعریف نقش جهانی ریاض محسوب میشود. چالشی که در صورت وقوع جنگ تهران-واشینگتن هم میتوانند تجربه کنند. در نتیجه، تحولات یمن به یکی از میدانهای سنجش توانایی ریاض جدید در مدیریت همزمان رقابتهای منطقهای و اجرای طرحهای بلندپروازانه داخلی تبدیل شده است. افزایش هزینههای امنیتی، ضرورت حفظ ائتلافها، رقابت اقتصادی با امارات و فشارهای بینالمللی درباره جنگ یمن از جمله چالشهایی هستند که میتوانند بر سرعت و جهت این پروژهها اثر بگذارند؛ بنابراین بررسی اختلافات ریاض-ابوظبی در یمن نهتنها برای فهم آینده این کشور جنگزده، بلکه برای ارزیابی نظم امنیتی آینده خلیجفارس نیز اهمیت فزآیندهای یافته است. طبق گزارشهای منتشر شده در پی شدت گرفتن اعتراضات داخلی ماموران نزدیک به سعودیها با معترضان که اماراتیها خود را حامی آنها معرفی کرده است برخورد خشنی میکنند که نشان از شکاف چشمگیر بین ابوظبی و ریاض دارد. در ادامه این گزارش آخرین تحولات داخلی یمن که به درگیری نیروهای شورای انتقالی جنوب و نیروهای سعودی در عدن خواهیم پرداخت. در این مورد بیشتر میخوانید.
اعتراض به سرکوبها
پنجشنبه گذشته در پی تلاش نیروهای امنیتی مستقر در اطراف کاخ ریاست جمهوری معاشیق در عدن برای متفرق ساختن معترضان وابسته به شورای انتقالی جنوب ۲۱ تن مجروح و یک نفر کشته شد. گزارشها در این مورد نشان میدهد که شورای انتقالی در بیانیهای اعلام کرد که اقدامات سرکوب و شکنجه علیه جمعیت شهروندانی صورت گرفته که در تظاهرات مسالمتآمیز برای ابراز مخالفت خود نسبت به سیاست تحمیل امر واقع و تلاشها برای نادیدهگرفتن اراده مردم جنوب و آرمانهای سیاسی آن به خیابانها آمدند. در این بیانیه تاکید شده است که توسل به سرکوب امنیتی نقض آشکار منشورهای بینالمللی و حقوق بشر و بیانگر ناتوانی گروههایی است که در تلاشند تا اراده خود را بر اراده مردمی تحمیل کنند. همچنین طبق این بیانیه، طرفهای ذیربط باید مسئولیت حقوقی و کیفری سلامت و امنیت شهروندان را بر عهده بگیرند. شورای انتقالی جنوب یمن توقف فوری و بیقید و شرط حمله نظامی علیه معترضان و تشکیل کمیته تحقیقات فوری، مستقل و شفاف برای شناسایی عاملان تیراندازی و مجازات آنها را خواستار شد و اعلام کرد که این حق مردم جنوب است که دیدگاه سیاسی خود را ابراز کنند.
جزئیات درگیری
منابع محلی جزئیات درگیریهایی را که بین هواداران شورای انتقالی جنوب و نیروهای تحت حمایت عربستان سعودی در داخل کاخ ریاست جمهوری معاشیق در عدن رخ داد و منجر به تلفات و جراحات شد، فاش کردند. این منابع اظهارداشتند که تنشها پس از آن آغاز شد که دولت جلسهای را در داخل کاخ برگزار کرد و اعتراضات و هشدارها را نادیده گرفت. در پاسخ، شورای انتقالی جنوب هواداران، خود را برای حضور در محوطه کاخ بسیج کرد. این منابع گفتهاند که با تشدید تنشها بین هواداران شورای انتقالی و نیروهای درعالوطن تحت حمایت عربستان سعودی که کاخ را کنترل میکنند، هواداران شورای انتقالی به کاخ معاشیق حمله کردند و این نیروها را به تیراندازی واداشتند. در این مورد باید اضافه کنیم که معترضان از دروازه اول کاخ، روبهروی صیره، عبور کردند و قبل از اینکه نیروهای کمکی عربستان سعودی بتوانند با شلیک مهمات جنگی آنها را متفرق کنند، به دروازه دوم رسیدند. منابع داخلی همچنین از تلفات و جراحات در میان معترضان شورای انتقالی جنوب خبر دادند، در حالیکه تظاهرات علیه حضور دولت در چندین خیابان عدن ادامه داشت. این شورا پیش از این اعلام کرده بود که دولت جدید یمن که اخیرا تشکیل شده، نماینده آن نیست، با وجود اینکه ۶ تن از وزرای آن از رهبران شورای انتقالی هستند.
میانجیگری همسایهها
باتوجه به شدتگرفتن اختلافها و همچنین کشیدهشدن درگیریهای ریاض و ابوظبی در خیابانهای عدن، برخی به دنبال میانجیگری برای پایاندادن به این اختلافها هستند. در این مورد ترکی الفیصل، رئیس هیات مدیریه مرکز تحقیقات و مطالعات اسلامی، الملک فیصل و رئیس سابق دستگاه اطلاعات عربستان در گفتوگو با تلویزیون الرای کویت گفت: «به باور من اختلاف میان عربستان و امارات ادامه نخواهد یافت، بلکه به اذن خداوند، این مرحله پشتسر گذاشته خواهد شد و برای دیگران خیر و محبت را بهدنبال خواهد داشت. شورای همکاری با وجود اختلافهای احتمالی میان کشورهای عضو، به کار خود ادامه خواهد داد.»
