به اعتقاد کارشناسان، حمایت از منافع مردمی و مقابله با رانتخواران و تراستیها نفتی، حداقل اقدام حاکمیت در سطح کلان در قبال مردمی است که به خوبی در روزهای اخیر با در راهپیماییهای مختلف حضور یافتند.
سهم نفت در مداخلات ترامپ
رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره سهم نفت در تشدید مداخلههای نظامی آمریکا به کشورهای دیگر به بهانههای مختلف به «آرمان ملی» گفت: قطعاً با بررسی تحرکات نظامی ایالات متحده در قبال ایران، ونزوئلا و برخی دیگر از کشورها نشان میدهد که اگرچه موضوع نفت و سهم آن در معادلات اقتصادی و فشارهای بینالمللی نقش قابلتوجهی دارد، اما قطعاً اهداف دیگری غیراز نفت ومسائل اقتصادی در این میان قابل بررسی است که با پرداختن صِرف به مسائل واهداف اقتصادی تصویری ناقص از واقعیت را ارائه میدهد، هرچند نفت بیتردید یکی از مؤلفههای اثرگذار در این تقابلهاست، اما در کنار آن، اهداف امنیتی، راهبردی و ژئوپلیتیکی نیز بهصورت همزمان دنبال میشود. او تاکید کرد:، اما در این چارچوب، آنچه اهمیت مضاعف پیدا میکند، نحوه مواجهه و اقدام جمهوری اسلامی ایران است که باید با نگاهی جامع، همه ابعاد اقتصادی و غیراقتصادی این فشارها را بهطور همزمان مدنظر قرار دهد و سیاستهای خود را صرفاً محدود به یک حوزه نکند، بلکه با اتخاذ راهبردی چندلایه که هم اقتصاد، هم دیپلماسی و هم مؤلفههای قدرت سخت و نرم را در بر بگیرد، میتواند پاسخ مؤثرتری به این نوع تهدیدات باشد. این نماینده مجلس افزود: حفظ اقتدار ایران در تمامی حوزهها بهعنوان یک اصل اساسی مطرح است؛ اقتداری که تنها به توان نظامی محدود نمیشود، بلکه بر پایه انسجام داخلی، مشارکت مردمی و حمایت اجتماعی نیز استوار است. در همین راستا، رهبر انقلاب اخیراً در دیدار با مردم تبریز بر این نکته تأکید کردند که اقتدار ملی، بازتابی از حضور آگاهانه و پشتیبانی مردم است؛ حضوری که میتواند پشتوانهای محکم برای صیانت از منافع کشور در برابر تهدیدها و فشارهای خارجی باشد. او تاکید کرد: از این نظر، تقویت همزمان مؤلفههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، در کنار حفظ قدرت بازدارندگی، میتواند راهبردی مؤثر برای عبور از شرایط پیچیده کنونی و خنثیسازی فشارهای چندجانبه علیه ایران باشد.
بازگشت ارز تراستیها
او درباره شرکتهای تراستی نفتی و عدم بازگشت ارزهای حاصل از فروش آن به کشور گفت: این امری کاملاً غیرقابل انکار است که بار دیگر موضوع شفافیت مالی و مسئولیتپذیری شرکتها را به صدر مباحث اقتصادی کشور آورده است. در حقیقت تراستیها با وجود مشکلات اقتصادی فراوان در کشور از بازگرداندن ارز به کشور خودداری کردهاند، هرچند، مسئله بازگشت ارز تنها محدود به شرکتهای دولتی نیست، بلکه شرکتهای خصوصی و حتی برخی مجموعههایی که بهواسطه نفت اقدام به فروش و صادرات کردهاند نیز در این فرآیند نقش دارند، قطعاً آنچه برای کشور اهمیت دارد، شفافسازی کامل مسیر ارزهای تخصیصیافته و اطمینان از بازگشت منابعی است که مستقیماً به منافع ملی و معیشت مردم گره خورده است. این نماینده مجلس اضافه کرد: در این راستا، رهبر معظم انقلاب نیز بر ضرورت صداقت و شفافیت در عملکرد اقتصادی تأکید کردهاند؛ تأکیدی که نشان میدهد در شرایط حساس کنونی، اعتماد عمومی سرمایهای غیرقابل جایگزین است. در وضعیتی که فشارهای اقتصادی زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داده، جامعه نمیتواند شاهد گمشدن یا بلاتکلیفماندن منابعی باشد که حق مردم محسوب میشود و میتواند در بهبود اقتصاد و معیشت عمومی نقشآفرین باشد. سنگدوینی اضافه کرد: بازگشت کامل ارزهای حاصل از فروش نفت و برخورد قاطع با هرگونه تعلل یا ابهام در این زمینه، نهتنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه یک مطالبه اجتماعی است، بدیهی است، تداوم این روند میتواند به ترمیم اعتماد عمومی، تقویت انضباط مالی و استفاده هدفمند از منابع برای حمایت از معیشت مردم منجر شود؛ امری که در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. عضو کمیسیون انرژی مجلس تاکید کرد: پیش از این نیز بارها درباره عدم بازگشت ارزهای دریافتی یا بازگشت آن با تأخیرهای طولانی هشدار داده شده بود، البته در برخی از موارد این منابع ارزی نهتنها با فاصله زمانی قابلتوجه به کشور بازگشته، بلکه شائبههایی درباره دلالبازی و رانتخواری در این فرآیند نیز مطرح بوده است.
انکار تراستیها
این نماینده مجلس درباره اینکه پیش از این برخی از مقامات از جمله رئیس سابق بانک مرکزی، منکر کامل حضور تراستیها در بخش نفت بودهاند، گفت: خیر، این مسئله صد درصد وجود دارد و نمیتوان منکر این امر شد که اساساً این امر وجود ندارد، چراکه گزارشها و شواهد متعددی درباره تأخیر یا عدم بازگشت ارزها مطرح میشود. وی تأکید کرد: در شرایط کنونی و با توجه به شیوه فروش نفت، بازگشت کامل و بهموقع ارزهای حاصل از آن به کشور یک ضرورت انکارناپذیر است و نباید بهعنوان امری حاشیهای یا قابل اغماض تلقی شود. این موضوع نهتنها یک الزام اقتصادی، بلکه بخشی از مطالبات جدی مردم به شمار میرود؛ مطالباتی که مستقیماً با وضعیت معیشتی و ثبات اقتصادی کشور گره خورده است. او یادآور شد: تداوم ابهام در بازگشت ارزهای نفتی، میتواند به تضعیف اعتماد عمومی و تشدید فشارهای اقتصادی منجر شود. از این رو، نمایندگان مجلس خواستار توجه ویژه به این مسئله، شفافسازی عملکرد شرکتها و پاسخگویی دقیق نهادهای مسئول هستند؛ اقدامی که میتواند گامی مؤثر در جهت صیانت از منافع ملی و کاهش زمینههای رانت و سوءاستفاده باشد.
پاسخ به حمایت مردم
این نماینده مجلس ادامه داد: تنها پاسخ متناسب با حمایت مردمی در روزهای هجدهم دی و بیست و دوم بهمن ماه، مقابله جدی با رانتخواری، فساد و اختلالاتی است که در برخی حوزههای اقتصادی کشور شکل گرفته و نمونه بارز آن را میتوان در عملکرد برخی شرکتهای تراستی در حوزه نفت مشاهده کرد. به گفته این نماینده، مردم در شرایط دشوار اقتصادی، انتظار دارند منابعی که متعلق به آنهاست، بهدرستی مدیریت شود و اجازه داده نشود منافع عمومی قربانی سوءاستفاده یا تعلل برخی مجموعهها شود، چرا که، حفظ اعتماد عمومی، مستلزم اقدام قاطع در برابر رانت، فساد و هرگونه تضییع منابع ملی است، اقدامی که میتواند هم پاسخی به حضور آگاهانه مردم باشد و هم گامی مؤثر در جهت تقویت ثبات اقتصادی و صیانت از منافع کشور خواهد بود. او معتقد است: صراحت و شفافیت مقام معظم رهبری در بسیاری از موارد، مانند ضرورت بازگشت ارزهای صادراتی به کشور، باید الگوی دیگر مسئولان قرار گیرد که بدون هیچ ملاحظه کاری، مدیران موظفاند با قاطعیت بیشتری عمل کنند و شرکتها را ملزم به بازگرداندن کامل ارزهای حاصل از فعالیتهای خود به کشور کنند. چراکه، بازگشت ارزهای نفتی میتواند نقش مهمی در تأمین هزینههای زیرساختی کشور، بهبود معیشت مردم و پاسخگویی به مطالبات عمومی ایفا کند؛ مطالباتی که در صورت تحقق، زمینهساز افزایش سطح رفاه، توسعه پایدار و تقویت ثبات اقتصادی خواهد بود. از این منظر، شفافیت مالی و مقابله با رانت و سوءاستفاده، نهتنها یک وظیفه اداری، بلکه بخشی از مسئولیت حاکمیتی در قبال مردم به شمار میرود.
ارزهای گمشده
این نماینده مجلس با تأکید بر شفاف بودن اسناد و گزارشهای موجود، تصریح کرد که در موارد متعددی، فروش نفت ایران توسط برخی شرکتهای تراستی یا برخی واسطهها و تریدرها انجام شده، اما ارز حاصل از این فروشها به کشور بازنگشته است. به گفته وی، این مسئله نه ادعا و گمانهزنی، بلکه موضوعی مستند، واقعی و قابل اثبات است و نمیتوان آن را نادیده گرفت یا انکار کرد. وی با اشاره به تفاوت میان شیوههای بازگشت منابع حاصل از فروش نفت افزود: در برخی موارد، بهجای بازگشت ارز، کالا به کشور وارد شده که آن هم باید بهصورت دقیق بررسی و شفافسازی شود. اما در مقابل، مواردی نیز وجود دارد که با وجود فروش نفت، نه ارزی به کشور بازگردانده شده و نه کالایی وارد شده است؛ موضوعی که از نگاه این نماینده، یکی از جدیترین مصادیق تضییع منافع ملی به شمار میرود. این نماینده مجلس تأکید کرد که چنین روندی قابل توجیه نیست و رسیدگی فوری و قاطع به آن، یک ضرورت اقتصادی و حاکمیتی است. در شرایطی که کشور با محدودیت منابع ارزی و فشارهای معیشتی مواجه است، عدم بازگشت ارز حاصل از فروش نفت، مستقیماً بر توان دولت در تأمین کالاهای اساسی، اجرای پروژههای زیرساختی و پاسخگویی به مطالبات مردم اثر میگذارد.
مهمترین ثروت حاکمیت
این نماینده مجلس با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به سرمایههای راهبردی کشور، گفت: ایران از منابع گسترده طبیعی و غیرطبیعی برخوردار است، اما یکی از مهمترین و ارزشمندترین ثروتهای ملی، مردم هستند؛ مردمی که با وجود فشارهای اقتصادی، مشکلات معیشتی و دشواریهای موجود، همچنان پشت حاکمیت و نظام ایستادهاند و از منافع کشور حمایت میکنند. وی افزود: همین شرایط ایجاب میکند که مسئولان با دقت و حساسیت بیشتری نسبت به اختلالات، ناکارآمدیها و مشکلات ساختاری موجود در کشور برخورد کنند. در حالی که آثار مشکلات اقتصادی بهوضوح در سفره مردم دیده میشود و فشار معیشتی بر اقشار مختلف جامعه سایه انداخته، اهمیت حضور و حمایت مردمی دوچندان شده و این سرمایه اجتماعی نباید نادیده گرفته شود. این نماینده مجلس تاکید کرد: پاسخ متناسب با این همراهی مردم، اجرای دقیقتر مسئولیتها، مقابله جدی با فساد، رانت و سوءمدیریت و عملگرایی در حل مشکلات اقتصادی است. مردم امروز مطالبهگر هستند و انتظار دارند حاکمیت با صداقت و قاطعیت، اختلالات موجود را برطرف کرده و از منابع کشور بهدرستی صیانت کند. او با اشاره به تهدیدهای نظامی و فشارهای خارجی علیه ایران گفت: در برابر این تهدیدها، کشور باید با رویکردی کاملاً هوشمندانه، سیاسی و مبتنی بر منافع ملی عمل کند. به گفته او، تهدیدهای توخالی برخی کشورها، از جمله آمریکا، بارها بیاثر بودن خود را نشان داده و همانگونه که رهبر معظم انقلاب نیز تأکید کردهاند، دشمنان توان اقدام مؤثر علیه ایران را ندارند. در عین حال، ایران نیز در این عرصه دست خالی نیست و از مؤلفههای قدرت بازدارنده و توان دفاعی قابلتوجهی برخوردار است......
تراستیها از بازگرداندن ارز به کشور خودداری کردهاند، هرچند، مسأله بازگشت ارز تنها محدود به شرکتهای دولتی نیست، بلکه شرکتهای خصوصی و حتی برخی مجموعههایی که بهواسطه نفت اقدام به فروش و صادرات کردهاند نیز در این فرآیند نقش دارند