تهدید‌های جنگی تمام نخواهد شد

 با این حال تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌ای در سطح منطقه برای جلوگیری از جنگ بین آمریکا و ایران از سوی کشور‌هایی مانند ترکیه، عربستان، مصر، قطر و عراق در جریان است تا شاید مانع از یک جنگ تمام عیار در منطقه شود. «آرمان ملی» برای تحلیل و بررسی آخرین تحولات خاورمیانه با دکتر حسن هانی‌زاده تحلیلگر روابط بین‌الملل گفت‌و‌گو کرده که در ادامه می‌خوانید. 

*ارزیابی شما از آخرین تحولات پیرامون تنش بین ایران وآمریکا چیست و به چه میزان احتمال جنگ را بالا می‌دانید؟

شرایط منطقه نسبت به چند روز گذشته متفاوت شده است. با توجه به تغییراتی که رخ داده و به خصوص اتفاقی که در عراق رخ داده که ائتلاف شیعیان این کشور آقای نوری مالکی را به عنوان کاندیدای خود برای تصدی پست نخست وزیری انتخاب کرد به نظر می‌رسد برخی ملاحظات از سوی آمریکا برای این انتخاب وجود دارد. همچنین اخیرا تماس‌هایی بین اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه و ترامپ برای کاهش تنش‌ها برقرار شده که می‌تواند نشان دهنده کاهش تنش‌ها باشد. از سوی دیگر تماس تلفنی آقای پزشکیان با بن‌سلمان ولیعهد عربستان و همچنین تماس وزیر خارجه مصر با ویتکاف نماینده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا در خاورمیانه برقرار شده که همه اینها نشان می‌دهد که احتمال اینکه آمریکا از تهدیدات خود عقب نشینی کند وجود دارد. 

*در چنین شرایطی احتمال جنگ را منتفی می‌دانید؟

هنوز نمی‌توان احتمال جنگ را منتفی دانست. به هر حال حضور دو نام مهم آمریکا در منطقه یعنی ناو آیزنهاور و لینکلن می‌تواند نشان دهنده تهدید جدی آمریکا علیه ایران باشد. با این وجود در روز‌های اخیر اقداماتی در حال انجام است که گزینه جنگ از دستور کار آمریکا خارج شود تا آمریکا تنها با فشار اقتصادی و جریان‌سازی سیاسی علیه ایران اکتفا کند. در چنین شرایطی نتانیاهو اصرار دارد که آمریکا هر چه زودتر به ایران حمله کند که به نظر می‌رسد آمریکا در چنین شرایطی قرار نداشته باشد. با توجه به شرایط منطقه و تلاش‌هایی که در سطح منطقه برای جلوگیری از جنگ وجود دارد به نظر می‌رسد آمریکا یک گام برای حمله به ایران عقب نشینی کرده است. در چنین شرایطی این احتمال وجود دارد که تلاش‌های کشور‌های میانجی مانند ترکیه، مصر و عربستان در نهایت به یک نتیجه مثبت برسد. 

*اگر به نتیجه مثبت نرسید شکل و نحوه مواجهه ایران و آمریکا به چه صورت خواهد بود؟ این در حالی است که گمانه‌زنی‌های متعددی در این زمینه وجود دارد. تحلیل شما از این موضوع چیست؟

واقعیت این است که اگر آمریکا به تلاش‌های دیپلماتیک اهمیت ندهد و به ماجراجویی علیه ایران ادامه بدهد این احتمال وجود دارد که باید هزینه سنگینی برای حمله به ایران پرداخت کند. در شرایط کنونی ایران در آمادگی کامل برای جنگ قرار دارد. این در حالی است که تجربه جنگ ۱۲ روزه را نیز دارد و به همین دلیل ایران در سطح دریا و پرتاب موشک‌های بالستیک توانایی خود را افزایش داده است. اگر آمریکا به دنبال ماجراجویی باشد، ایران به صورت مشروع از خود دفاع خواهد کرد و جنگی بین طرفین به وجود خواهد آمد که ممکن است ماه‌ها طول بکشد. 

*اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه پیشنهاد گفت‌و‌گو بین ترامپ و پزشکیان به صورت ویدئوکنفرانس داده است. در چنین شرایطی به نظر شما بهترین کنشگری ایران چه می‌تواند باشد؟

آقای پزشکیان ملاحظاتی در این زمینه دارد. با توجه به تهدیدات آمریکا و اتفاقاتی که در هفته‌های اخیر در سطح منطقه رخ داده از نظر آقای پزشکیان گفت‌و‌گو با ترامپ مفید نخواهد بود. در شرایط کنونی ایران منتظر وساطت ترکیه بین ایران و آمریکا است که اگر به نتیجه برسد قطعا فضا برای مذاکره بین مقامات ایران و آمریکا وجود خواهد داشت. دونالد ترامپ اظهارات ضد و نقیضی داشته و این نشان می‌دهد که سیاست آمریکا در مقابل ایران شفاف و واضح نیست. هدف ترامپ در واقع ایجاد وحشت در جامعه ایران است و اینکه القا کند ایران همواره در حالت آماده باش دائمی در برابر جنگ احتمالی و هجوم آمریکا است. در حالی که ایران از توانمندی بالایی برای دفاع از تمامیت ارضی خود برخوردار است و در گذشته هم این را به اثبات رسانده است. به همین دلیل اظهارات دونالد ترامپ نشان می‌دهد که او عقلانیت دیپلماتیک لازم را ندارد. 

*ترامپ در حین تهدید ایران به حمله، موضوع گفت‌و‌گو را نیز مطرح می‌کند. در چه شرایطی ایران و آمریکا می‌توانند پای میز مذاکره بنشینند؟

 آنچه که دونالد ترامپ اعلام کرده که ایران تمایل به مذاکره دارد یک نوع فریب یا مانور سیاسی است. او سعی می‌کند که به نوعی خود را به جهانیان صلح طلب نشان دهد. واقعیت این است که در شرایط کنونی هرگونه مذاکره امکان‌پذیر نیست. برای مذاکره باید یک فضای مناسبی برای گفتمان و احترام دوجانبه بین ایران و آمریکا به وجود بیاید که این فضا هنوز ایجاد نشده است. در هفته‌های اخیر آمریکا، اتحادیه اروپا و اسرائیل درصدد طراحی یک سناریوی خطرناک جنگ داخلی و تجزیه ایران بودند. آمریکا نیز برای اینکه بتواند آن سیاست‌های فرار به جلو را بازطراحی کند و ادامه بدهد یک سلسله اقداماتی انجام داده است.