بازگشت به مسیر همواره مذاکره

آرمان ملی- گروه سیاسی: با در نظرگرفتن آخرین دور مذاکراتی ایران و غرب که در میانه‌های راه با حمله مشترک اسرائیل و آمریکا همراه بود ولی با این حال جمهوری اسلامی بار‌ها در ادبیات دیپلماسی خود از بازگشت به مسیر همواره و عقلانی و دور از جنجال‌های کاخ‌سفید، حمایت کرده ولی با این حال خوانش این گفته‌ها در غرب کمی با تامل و تعلل همراه است. تا اینکه روزگذشته دبیرکل آژانش بین‌المللی انرژی هسته‌ای در مصاحبه‌ای با شبکه اسپانیایی اعلام کرد که باتوجه به ادامه گفت‌و‌گو‌ها با مقامات ایرانی و آمریکایی‌ها بر سر پرونده هسته‌ای ایران به‌دنبال راه همواره برای رسیدن به نتیجه‌های دیپلماتیک هستند. باتوجه به گفته‌های گروسی که در ادامه می‌خوانید توافق احتمالی با تهران درحالی عنوان شده که ایران و آژانس در اواخر شهریورماه با ابتکار مصر در قاهره به توافقی درباره سازوکار بازرسی‌ها دست یافتند، اما بعد از فعال شدن مکانیسم ماشه توسط تروییکای اروپایی آن توافق از دور خارج شد. با این وجود هم ایران باتوجه به شرایط بین‌المللی و اقتصادی که با اعترضات داخلی فراگیری همراه بود به‌دنبال مسیر‌های مذاکراتی است و هم آمریکا برای کاهش تنش‌های سیا‌ست‌خارجی مسیر‌های دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد. اما باید این نکته را هم مدنظر قرار دهید که فضای موجود بین ایران و غرب بر سر پرونده هسته‌ای ایران همواره با چالش بی‌اعتمادی از سوی هر دوطرف همراه بود است و همین مورد که برنامه هسته‌ای ایران چندین گره سیاسی، اقتصادی و بین‌المللی را در خود دارد باعث عدم پایداری توافق‌هایی مانند برجام شده است هرچند حضور تندرو‌ها در هر دوطرف چالش‌هایی را به وجود آورده است. در ادامه این گزارش به آخرین واکنش‌های دوطرف اشاره می‌کنیم. 

آژانس میانجی مذاکرات

همان‌طوری که اشاره کردیم رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی هسته‌ای سازمان ملل متحد در تازه‌ترین واکنش به چالش‌های فی‌مابین با تهران اعلام کرد که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تلاش است تا نظارت و بازرسی‌ها در تاسیسات هسته‌ای ایران را از سر بگیرد. به‌گفته او پس از حملات آمریکا-اسرائیل به چندین تأسیسات هسته‌ای ایران در طول جنگ ۱۲ روزه، نظارت‌های آژانس تا حدی کاهش پیدا کرده است با این حال برخی بازرسی‌ها با این حال ادامه دارد، با این حال دسترسی به سایت‌های مورد حمله محدود است. همچنین مدیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در این مصاحبه که با شبکه تلویزیونی اسپانیایی RTVE انجام داده است، تاکید کرد که احیای کامل نظارت برای کاهش تنش‌ها پیرامون برنامه هسته‌ای ایران و جلوگیری از تشدید بیشتر آن حیاتی است. او در همین مورد ادامه داد: «طبق سازوکار توافق شده، به تاسیسات مورد حمله قرار نگرفته، دسترسی‌ها وجود دارد، اما به‌دلیل نبود آیین‌نامه‌ای در خصوص سایت‌های آسیب‌دیده، این امکان میسر نیست». این چهره بین‌المللی در ادامه به وجود مقادیر قابل‌توجهی اورانیوم غنی‌شده تا حدود ۶۰ درصد در ایران اشاره کرد و تاکید داشت که این مقدار نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت بمب هسته‌ای است. او بر ضرورت از سرگیری نظارت کامل و مستمر آژانس بر این مواد اصرار داشت. گروسی با مرور چالش‌های دیپلماتیک در همین مورد اضافه کرد: «این سؤال که آیا آژانس می‌تواند نظارت و کنترل بر این اورانیوم‌ها را در همان سطح سابق از سر گیرد، همچنان بدون جواب باقی مانده است. ما در تلاشیم تا راه را برای یک توافق جدید هموار کنیم و برای این هدف، در حال مشورت مستمر با دولت ایران، وزیر امور خارجه آن و دیگر بازیگران کلیدی این فرآیند از جمله آمریکایی‌ها هستیم». درحالی‌که ایران بار‌ها اعلام کرده به معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) متعهد است، گروسی نسبت به هرگونه اقدام احتمالی ایران برای خروج از این معاهده هشدار داد و گفت: «این امر تنها بر وضعیت تنش‌زایی که هم‌اکنون در حال تجربه آن هستیم، اضافه خواهد کرد».

توافق شرافتمندانه

ایران همواره به‌دنبال از بین بردن تمامیت‌خواهی غربی‌ها به ویژه آمریکایی‌ها پشت‌میز مذاکره است که همچنان از سوی آنها رد می‌شود. در همین مورد در هفته گذشته عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در اظهاراتی به حمله رژیم اسرائیل و آمریکا به تاسیسات صلح‌آمیز هسته‌ای ایران در طی جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و به شبکه خبری المنار اظهارداشت: «در این حملات برخی از ساختمان‌ها، تاسیسات و تجهیزات برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ما آسیب دید، اما فناوری را نمی‌توان از طریق بمباران از بین برد. اوضاع ایران در کل خوب است هرچند مشکلاتی به‌خاطر تحریم‌ها و نقاط ضعف اقتصادی وجود دارد. مقام‌های رژیم صهیونیستی ادعا می‌کنند که نیرو‌های موساد در تهران و ایران حضور داشته و در اغتشاشات اخیر نقش دارند.» او در همین مورد و با اشاره به روند روابط تهران و غرب ادامه داد: گمان می‌کردند می‌توانند ظرف سه روز ایران را وادار به تسلیم کنند، اما نتوانستند آنها قصد داشتند همان کاری که در ونزوئلا کردند را در ایران نیز انجام دهند و گمان می‌کردند می‌توانند ظرف سه روز ایران را وادار به تسلیم کنند، اما نتوانستند. ما آمادگی داریم برای یک توافق عادلانه و شرافتمندانه براساس احترام متقابل اقدام کنیم، اما اطمینان نداریم که آمریکایی‌ها خواستار چنین چیزی باشند. بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی از رویای اسرائیل بزرگ خود سخن می‌گوید و همه کشور‌های منطقه را تهدید کرد، اما با مقاومت سختی در لبنان و ایران روبه‌رو شد.