کافی است نگاهی به قیمت کالاهای اساسی تا سایر اقلام که بعضا ۲ تا چند برابر قیمت سابق افزایش قیمت داشتهاند، بیندازیم تا ببینیم این شرایط چه میزان گذران زندگی را بر مردم سخت، معیشتشان را بغرنج و سفرهشان را کوچک کرده است. همین دست اتفاقات باعث میشود که جامعه کمکم اعتماد و امید خود را نسبت به اصلاح شرایط و رفتن از شرایط موجود به سمت وضع مطلوب از دست بدهد و افق روشنی را تصور نکند. شاید بهتر این بود که دولت در شرایط حاضر به سمت آزادسازی قیمتها، برداشتن ارز ترجیحی و مهمتر از آن افزایش ۳ تا ۵۰ درصدی قیمت کالاها نمیرفت که همین مساله به جرقهای برای اعتراضات سراسری بدل نشود. البته نفس این اقدام دولت درست و صحیح است و خیلی پیش از اینها این دولت یا دولتهای پیشین باید به سمت اصلاحات اقتصادی، برداشتن ارزترجیحی و آزادسازی قیمتها میرفتند. البته نه اینکه صرفا بدون برنامه و استراتژی این اقدام را در دستور کار میگرفتند بلکه با برنامههای مدون و مشخص و به نحوی که فشاری به جامعه وارد نشود باید بدین سمت و سو حرکت میکردند. امروز نیز اگر این اقدامات باعث بروز نارضایتیهایی در جامعه شده است بدین خاطر است که ضربهگیرهایی برای فشار اقتصادی به مردم دیده نشده است و آزادسازی قیمتها بدون برنامه باعث شده تا جامعه اینگونه معترض به خیابانها بیاید. نکته اینجا است که حال با بروز اتفاقات اخیر دولت و مجموعه حاکمیت چگونه مواجههای با این شرایط خواهد داشت و چگونه مردم را به این اقتناع خواهند رساند که شرایط رو به اصلاح و بهبود خواهد رفت تا جامعه نیز از شرایط ملتهب ایجاد شده رو به امنیت و آرامش برود. باید منتظر ماند و دید حاکمیت و دولت چه برنامهای برای مواجهه درست و منطقی با اتفاقات اخیر جامعه خواهند داشت.
* فرصت از دست رفته
پس از جنگ ۱۲ روزه بسیار بر این نکته تاکید شد که امروز فرصتی طلایی برای اتحاد، همبستگی و همگرایی میان حاکمیت و جامعه بهوجود آمده است. شرایطی که از پس آن میشد انسجام ملی بهوجود آمده را تحکیم بخشید و تقویت کرد و با اقداماتی صحیح جامعه را نسبت به آینده پیش رو امیدوارتر ساخت. اما رویههای جاری به نحوی پیش رفت که بازهم شاهد روندهای سابق پیشاجنگ بودیم و جامعه نیز رویکردی مثبت و رو به جلو در جهت اصلاح چه در حوزه اقتصادی و... ندید و همین امر باعث شد تا مردم امیدی که برای اصلاح شرایط داشتند را کمرنگتر ببینند. حال صحبت اینجا است که اگر از این فرصت طلایی بهره برده و در جهت حل مشکلات مردم قدمهایی برداشته میشد و شرایط بدین حد بغرنج نمیشد، شاید امروز نیز شاهد چنین اتفاقاتی در جامعه نبودیم. حال اینکه امروز جامعه باید گامهای عملی از سوی دولت و حاکمیت را برای بهبود شرایط ببیند، تا به نحوی اقناع جامعه شکل گیرد.
* مشکل اقتصادی و غارت فروشگاه؟
شامگاه جمعه بود که دبیر شورایعالی امنیت ملی درباره اینکه اتفاقات اخیر تا چه اندازه در ادامه جنگ ۱۲ روزه است؟ اظهار داشت: اولا، ما در وسط جنگ هستیم چراکه پس از جنگ ۱۲ روزه ما نه آتشبسی کردیم و نه صلحی رخ داد، چراکه آتشبس یعنی مقرراتی وجود داشته باشد و طرفین آن را تایید کنند. چنین چیزی رخ نداد و قطع آتشی میان طرفین رخ داد. وقتی درون جنگ هستیم، باید الزامات آن را مورد توجه قرار دهیم. علی لاریجانی گفت: در کشوری که درون جنگ است، نباید بحران جدیدی به دست خودش ایجاد شود، پس باید توجه داشت یک عامل بیرونی آن را سامان میدهد. رژیم صهیونیستی همیشه یک روش را در جنگ دنبال نمیکند و به قول خودش یک شگفتانهای را بهوجود میآورد و تاکتیکهای خود را عوض میکند. در جنگ ۱۲ روزه آنها با یک عملیات نظامی وسیع آغاز کردند و از روز دوم و سوم نتانیاهو شروع کرد به گفتن اینکه «ما کارمان را انجام دادیم و (مردم) به خیابان بریزند». وی توضیح داد: «تئوری آن این بود؛ عملیات نظامی و بعد، بحران اجتماعی. در این مقطع، اما آنها تاکتیک خود را عوض کردند؛ این همان جنگ است. گفتند یک بحران اجتماعی یا یک تنش تروریستی بهوجود بیاوریم و بعد عملیات نظامی را ضمیمه کنیم. آقای ترامپ، چون ساده حرف میزند، این را لو داد و گفت اگر در این بحران اجتماعی حادثهای رخ دهد، ما عملیات نظامی میکنیم. این همان چیزی است که نتانیاهو در سفر به آمریکا به او یاد داده بود». دبیر شورای عالی امنیت ملی ادامه داد: «از دو سه روز گذشته این مساله رو شده است، یعنی اینکه بخواهند با سلاح گرم عملیات انجام دهند؛ البته شرایط مردم را از این گروه باید کاملا جدا کرد. اینها یک گروه شبهتروریستی شهری هستند. اطلاعاتی در سه چهار ماه گذشته آماده بود که برخی از مسئولان اسراییلی گفته بودند ما این بار احتیاجی به عملیات نظامی از طریق هواپیما و موشک نداریم، ما از ساختارهایی که در ایران ایجاد کردیم، برای ایجاد یک ماجرای جدید در ایران استفاده میکنیم». لاریجانی تصریح کرد: «نکته دیگر این است که بهخصوص در حوادث چند شب اخیر نمود داشت. مگر نمیگفتند ما مشکل اقتصادی داریم که ما هم قبول داریم، اما کسیکه مشکل اقتصادی دارد فروشگاه را غارت نمیکند. مگر میخواستید قحطی ایجاد کنید؟ پس مساله دیگر اقتصاد نیست. درست است که ما مشکل اقتصادی داریم و باید آن را حل کرد، اما آیا یک بحران امنیتی، مشکل اقتصادی را حل میکند یا عمیقتر؟ یعنی ملت ما مشکل اقتصادی دارند و بحران امنیتی هم سوار آن شد، یعنی نمیتوانند کار روزمره خود را انجام دهند، پس این، یک سخن یا رفتار دوستانه و از روی مهر برای ملت ایران نیست».
*اقتصاد؛ در دست مردم
لاریجانی بیان کرد: لاریجانی رشوه و فساد در ساختار دولتی را یکی از عامل ایجاد سرخوردگی جوانان دانست و تصریح کرد: باید بپذیریم که نیاز به اصلاحات اساسی داریم، پس از حل شدن این مسائل امنیتی نباید به خانه اول بازگردیم، مردم امیدی ندارند که اگر این مسائل امنیتی حل شود، همه مشکلات حل میشود بلکه تصور میکنند مشکلات همچنان پابرجا خواهد ماند. امروز تحریمهای داخلی مهمتر از تحریم خارجی است، باید این بندها را از دست و پای مردم باز کنیم و به آنها اجازه دهیم در اقتصاد مشارکت داشته باشند. نارساییهای داخلی را باید از طریق خود حل کرد، مساله این است که این حادثه به حل آن نارساییها کمکی نمیکند بلکه آن را بهجایی میبرد که دود آن به چشم همه ملت میرود. ممکن است که جوان کم سن و سالی بیدقتی کند، اما خانوادهها به این مساله توجه کنند. این جور رفتارها در کشور که چه افرادی کشته شوند و چه افرادی از نیروهای مسلح کشته یا مجروح شوند، همه فرزندان خودمان هستند و برای همه آنها باید گریست و ناراحت بود. نباید بگذاریم این صحنهها به وجود بیاید، اما وقتی امنیت یک کشور را بههم میزنند و مردم نمیتوانند زندگی عادی خود را انجام دهند، نیروهای مسلح و امنیتی مجبور هستند شرایط کشور را امن کنند. لاریجانی تاکید کرد: هدف آنها این است که جامعه را از انسجام بیندازند و دو گروه جامعه را به جان هم بیندازند.