تصمیم شجاعانه دولت

هادی حق‌شناس اقتصاددان نوشت: با توجه به سعی و خطا‌هایی که در سنوات گذشته انجام شد به‌خصوص بعد از خروج آمریکا از برجام و نیز با توجه به شوکی که به بازار ارز وارد شد و شکاف بین قیمت رسمی ارز و قیمت بازار را ایجاد کرد و متاسفانه این شکاف پیوسته عمیق‌تر شده و تفاوت بین ارز دولتی برای تامین کالا‌های اساسی و ارز آزاد بیش از چهار برابر شده، این شکاف عمیق چنان رانتی‌را پدید آورد و چنان دامنه سودی را ایجاد کرد که اتفاقات اخیر را شاهد بودیم.

 به این معنا که کالای اساسی که باید با ارز دولتی تهیه می‌شد، به دست مصرف کننده نمی‌رسید، یا با قیمت واقعی به دست مصرف کننده نمی‌رسید. درحقیقت آنچه امروز تحت عنوان قیمت مرغ، تخم مرغ، شکر یا روغن در بازار آزاد عرضه می‌شود، هیچ نسبتی با قیمت ارز دولتی ندارد. از این رو به نظر می‌رسد تنها راهی که می‌تواند حداقل در کوتاه‌مدت مانع اتلاف منابع محدود ارزی بشود و از سمت دیگر به جای اینکه این رانت نصیب چند دلال یا واسطه بشود، بهتر است به مصرف کننده نهایی برسد. این همان طرح دولت درخصوص افزایش یارانه خانوار‌ها و همچنین کالابرگ الکترونیکی برای حفظ یا تقویت قدرت خرید خانوارهاست که بدون تردید تاثیر مثبتی در زندگی مردم خواهد داشت.

درواقع رانتی‌که در سنوات گذشته نصیب دلالان و واسطه‌ها می‌شد، حذف شده است که تصمیمی منطقی به نظر می‌رسد. گرچه این تصمیم زمانی می‌تواند کارآمد باشد که در کنارش سیاست‌های پولی و مالی منطقی نیز اتخاذ بشود. به عبارت ساده‌تر نمی‌شود از یک طرف دولت به سراغ یکسان‌سازی نرخ ارز یا به سمت واقعی شدن قیمت بنزین برود، اما از طرف دیگر بازار پول یا رشد حجم نقدینگی رها بشود. زمانی سیاست دولت می‌تواند کارساز باشد که هم سیاست‌های منطقی بر بازار پول و هم بازار مالی و هم بازار کالا اتخاذ کند. به عنوان مثال بودجه‌ای که الان دولت تقدیم مجلس کرده است با افزایش بین دو تا پنج درصد نشانه سیاست انقباضی است که دولت حداقل در بخش‌هایی که می‌توانسته است بودجه را نه تنها افزایش نداده بلکه با توجه به نرخ تورم کاهش داده یا درخصوص همین یکسان‌سازی نرخ ارز و حذف شکاف بین نرخ ارز دولتی و نرخ بازار آزاد، تصمیم درستی است که سال‌ها قبل باید اتخاذ می‌شد و اکنون در حال انجام است.

 در یک گزاره اگر بخواهیم شرایط را ترسیم بکنیم، هر قدر که قیمت یک کالا در بازار از چند نرخی فاصله بگیرد و یک نرخی عرضه بشود، حتما مهم‌ترین عامل حذف رانت و مهم‌ترین عامل واقعی شدن قیمت‌ها و همچنین مهم‌ترین علامت برای بخش تولید خواهد بود به شرطی که همان‌طور که در مقدمه ذکر شد، سیاست‌ها همه جانبه و به شکل یک بسته در بازار‌های مختلف باشد و در نهایت دولت از طریق پرداخت‌های انتقالی یا همان یارانه‌ها یا کالابرگ‌ها قدرت خرید دهک‌های کم درآمدی، بازنشسته‌ها و کارکنان را بتواند تقویت و حفظ کند.