وداع با یار امام

*نگاه اجمالی به زندگینامه آیت ا... موسوی بجنوردی

سید محمد موسوى بجنوردى، فرزند سید حسن بجنوردی در سال ۱۳۲۲ه ش در نجف اشرف متولد شد. تحصیلات علوم حوزوی و دینى خود را در ایران و نجف اشرف به انجام رساند. وى به مدت ۳۰ سال از محضر استادان درجه اول حوزه، فقه و اصول و فلسفه آموخت. وى که دروس جدید و حوزوى را با هم مى‌خواند در ۱۸ سالگى کفایتین را به پایان رساند و در سال ۱۳۴۰ ه.ش درس خارج را نزد پدر بزرگوار خود و آیت‌ا... سید محسن حکیم گذراند. پس از تبعید امام خمینی(ره) به نجف اشرف در بهار ۱۳۴۴ ش یکى از شاگردان همیشگى دروس ایشان در تمام ۱۴ سال اقامتشان سید محمد موسوی بجنوردی بود. وى در این مدت در مسجد جامع نجف اشرف(هندى) رسائل و مکاسب و کفایتین را به زبان عربى براى شیعیان کشورهاى عرب زبان همچون عراق، لبنان، سوریه و مصر تدریس مى‌کرد که شاگردان ممتازى همچون سید عباس موسوی و شیخ راغب حرب از شهداى برجسته حزب‌ا... لبنان از شاگردان وى به شمار مى‌روند. رابطه استاد و شاگردى بین امام خمینى(ره) و او باعث شد که پس از مراجعت امام از نجف به پاریس وى نیز امام را همراهى کرد. پس از پیروزى انقلاب اسلامى به ایران آمد و در سال ۱۳۵۹ ش به دستور امام، دادگاه عالى قضا را راه‌اندازى کرد. ایشان از سال ۱۳۶۰ ش به مدت دو دوره تا سال ۱۳۶۸ ش به عضویت شوراى عالى قضایى درآمد که تا رحلت امام و تغییر در قانون اساسى که منجر به حذف شوراى عالى قضایى شد، ادامه داشت. همزمان با این فعالیت‌هاى اجتماعى و امور اجرایى کار تدریس و تحقیق در دانشکده‌هاى حقوق دانشگاه‌هاى شهید بهشتى، تربیت مدرس و الهیات تهران را دنبال کرد و در سال ۱۳۶۸ به رتبه دانشیارى و سال ۱۳۸۲ ش به رتبه استادى رسید. ایشان از سال ۱۳۷۱ عضو هیات علمى و ریاست گروه الهیات دانشگاه تربیت معلم بود و همچنین رئیس گروه الهیات و رشته حقوق و علوم سیاسى این دانشگاه نیز بود. در ضمن او با دانشگاه‌ها و مراکز خارج از کشور از قبیل دانشکده حقوق دانشگاه محمد الخامس مراکش، دانشگاه سن ژوزف لبنان، الازهر و عین الشمس نیز همکارى داشت. سوابق علمی- اجرایی ایشان عبارت بود از عضو شورای علمی دایرة المعارف بزرگ اسلامی، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت معلم، رئیس گروه الهیات و رشتۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تربیت معلم؛ مدرس درس خارج فقه و اصول در حوزه علمیۀ تهران، مدرس مدعو در دانشگاه‌‌های شهید بهشتی، تربیت مدرس، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکدۀ امام خمینی(ره)، دانشگاه انقلاب اسلامی و موسسۀ عالی بانکداری ایران.

*کتاب‌های منتشر شده آیت ا... موسوی بجنوردی

ایشان دارای آثار علمی فراوانی اعم از کتاب، مساله و مصاحبه است مانند کتب استصحاب: شرح کفایة الاصول آخوند خراسانی، تهران، مجمع علمی فرهنگی مجد، ۱۳۸۷. اندیشه‌های حقوقی حقوق خانواده، تهران، مجمع علمی فرهنگی مجد، ۱۳۸۶. اندیشه‌‌های حقوقی، حقوق مدنی و کیفری، تهران، مجمع علمی فرهنگی مجد، بی‌تا. عقد ضمان، پژوهشکدۀ امام خمینی، ۱۳۸۰. علم اصول، نشر عروج، ۱۳۷۹. فروع علم اجمالی صلاة، تهران، مجمع علمی فرهنگی مجد، ۱۳۸۹. قواعد فقهیه، نشر میعاد، ۱۳۷۲. مجموعه مقالات فقهی، حقوقی و اجتماعی، پژوهشکده امام خمینی، ۱۳۸۰. مصادر التشریع عند الامامیة و السنة، پژوهشکده امام خمینی، ۱۳۸۲. مقالات اصولی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱.

*پیام‌های تسلیت

پیام‌های تسلیت در پی درگذشت آیت ا... موسوی بجنوردی(ره) در پی می‌آید: سید محمد خاتمی در پیام تسلیتی آورد: «عالم عامل و علامه با فضیلت حضرت آیت‌ا... حاج آقا سید محمد موسوی بجنوردی رضوان‌ا... علیه دیده از دنیا فروبست و به دیدار معبود شتافت. این عالم جلیل‌القدر از شخصیت‌های بزرگ علمی و صاحب نظراتی بدیع و از استادان برجسته معارف اسلامی به خصوص فقه و تربیت کننده شاگردان فراوان و از پیشگامان مؤثر در عرصه انقلاب و مدافعان شایسته اندیشه و راه حضرت امام بود. فقدان او خسارتی بزرگ برای اسلام و ایران و حوزه‌های علمی بود که تنها لطف ویژه حضرت پروردگار می‌تواند آن را جبران کند. من این مصیبت بزرگ را به حضرت آیت‌ا... حاج سید حسن خمینی داماد جلیل‌القدر و جناب آقای سید محمدکاظم بجنوردی برادر بزرگوار و به همسر باوفا و ارجمند ایشان و به فرزندان شایسته‌اش و به انبوه دوستان، ارادتمندان و شاگردان ایشان صمیمانه تسلیت عرض می‌کنم و از پیشگاه حضرت حق جلّ و علا برای این فقید سعید آمرزش و علو درجات و برای بازماندگان معزز صبر و اجر و سلامتی مسألت می‌کنم. سعادتمند زیست و سعادتمند درگذشت راهش پر رهرو و یادش گرامی باد» در پیام تسلیت رئیس‌جمهور هم تصریح شده است: «رحلت عالم پارسا حضرت آیت‌ا... سید محمد موسوی بجنوردی (رضوان‌ا... علیه) موجب اندوه و تأثر خاطر شد. این فقیه وارسته و چهره ماندگار فقه و حقوق، پس از سال‌ها مجاهدت و کسب فیض از محضر آیات عظام حضرت امام خمینی(‌ره)، آیت‌ا... خوئی، آیت‌ا... حکیم و پدر بزرگوارشان آیت‌ا... سید حسن بجنوردی (طاب ثراه)، عمر شریف خود را در مسیر ترویج معارف اسلامی، تالیف آثار متعدد، تربیت شاگردان و انجام فعالیت‌های مختلف قضائی و علمی در حوزه و دانشگاه‌های کشور سپری کرد و خدمات ارزشمندی برجا گذاشت. اینجانب این ضایعه را به حوزه‌های علمیه، علمای اعلام، شاگردان، علاقه‌مندان و نیز داماد بزرگوار و فاضل و خانواده گرامی ایشان، تسلیت می‌گویم و از درگاه خداوند بزرگ برای آن مرحوم رحمت واسعه و همجواری با اجداد طاهرینش و برای عموم بازماندگان معزز صبر و سلامتی مسئلت دارم.» حسن روحانی پیام تسلیتی صادر کرد که در آن آمده است: «حلت عالم برجسته، انقلابی مخلص و حقوقدان ارزشمند، آیت‌ا... سید محمد موسوی بجنوردی، از یاران صدیق امام راحل موجب تأسف و تألم فراوان شد. اینجانب با تسلیت فقدان این استاد فاضل به همسر مکرمه ایشان، حجت‌الاسلام ‌والمسلمین جناب آقای سید حسن خمینی داماد و دختر آن مرحوم و دیگر فرزندان، جناب آقای سید محمدکاظم موسوی بجنوردی برادر بزرگوار و خاندان معزز موسوی بجنوردی، از درگاه خداوند متعال برای آن مرحوم، علو درجات و برای عموم بازماندگان صبر و سلامتی مسألت دارم.» همچنین آیت‌ا... العظمی دوستی زنجانی، دادستان کل کشور، سید عمار حکیم، آیت‌ا... اسدا... بیات‌زنجانی، آذر منصوری رئیس جبهه اصلاحات، مجمع روحانیون، محسن هاشمی، اخوان انصاری، هادی سروش، اسحاق جهانگیری، جواد ظریف، سید محمد هاشمی، کاظم قاضی‌زاده، محمدعلی رحمانی، محمدرضا موحدی، خانواده شهیدان رحمانی، محمدرضا عارف، حسین علایی، سید احمد حسینی، آیت‌ا... عرب کاشانی، آیت‌ا... سید عباس حسینی قائم مقامی، جاوید قربان اوغلی، سید ضیاء هاشمی، هادی قابل جامی، طاهری خرم‌آبادی، احمد مازنی، محمدباقر نوبخت، محسن اسماعیلی و علی کمساری پیام‌های تسلیتی صادر کردند.