سفارت آذربایجان در تهران فعال شود
روابط میان ایران و آذربایجان پس از جنگ سه سال پیش «ناگورنو قرهباغ» دچار پیچیدگی شد و پس از حمله مسلحانه به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران و افتتاح سفارت باکو در تلآویو، روابط دو کشور به نوعی دچار تنش شده است. مقامهای جمهوری آذربایجان نسبت به رویکرد ایران در قبال ارمنستان در جریان جنگ دوم قرهباغ در سال ۲۰۲۰ انتقادهایی را مطرح کردند. کارشناسان و رسانههای جمهوری آذربایجان در آن زمان نسبت به تلاشهای تهران و ایروان برای برقراری روابط نزدیکتر ابراز نگرانی کردند. از زمان آغاز جنگ دوم قرهباغ بیم آن میرفت که بر اثر این جنگ، تغییرات اساسی در مرزهای ایران با ارمنستان و آذربایجان رخ دهد یا حداقل تغییرات ژئوپلیتیکی بهوجودآمده از این جنگ، روی منافع و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تأثیرات فراوانی داشته باشد. در همان زمان خبرگزاری آذربایجان « آپا » یادآور شد که اخیرا سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری ایران در گفتوگو با الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان گفت: «جمهوری اسلامی هیچ تغییری در مرزها و ژئوپلیتیک منطقه را قبول نمیکند و در صورتی که این اتفاق بیفتد با قدرت پاسخ میدهد.» بر این اساس سپاه پاسداران انقلاب
اسلامی ایران رزمایشی به مدت سه روز در نوار مرزی استانهای اردبیل و آذربایجان شرقی با کشورهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان برگزار کرد. «رزمایش اقتدار» سومین و بزرگترین رزمایش سپاه از زمان جنگ قرهباغ بود و به نوشته خبرگزاری تسنیم، در جریان آن، برای اولین بار نصب پل شناور روی رود ارس برای تمرین انتقال تجهیزات و نیرو انجام شد. همزمان با برپایی رزمایش سپاه پاسداران در پشت مرزهای جمهوری آذربایجان، برخی رسانهها در باکو این گمان را مطرح کردهاند که قصد تهران، جلوگیری از گشوده شدن دالان ارتباطی بین این کشور و منطقه نخجوان است. این در حالی است که سفیر ایران در باکو در همان زمان تأکید کرد که پیشتر دولت جمهوری آذربایجان را از برگزاری این رزمایش آگاه کرده بود. از سوی دیگر همزمان با رزمایش نیروی زمینی سپاه پاسداران در شمالغرب ایران، امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران نیز در سفر به ارمنستان کنسولگری ایران در قاپان را افتتاح کرد. پس از آن و در آبان ماه سال گذشته، باکو اعلام کرد که پنج نفر از اتباع خود را به اتهام «جاسوسی» برای ایران دستگیر کرده است. در آن زمان، سرویسهای امنیتی باکو اعلام کردند که این
بازداشتها به عنوان بخشی از اقدامات با هدف «مقابله با فعالیتهای مخرب اطلاعاتی از جانب سرویسهای اطلاعاتی بیگانه علیه آذربایجان» است. چندی پیشتر از آن نیز، مقامات باکو ۱۷ مرد را که به گفته آنها عضو «گروه مسلح غیرقانونی مورد حمایت ایران در خاک آذربایجان» بودند، دستگیر کردند. روند روابط ایران و آذربایجان چندان مثبت نبود که بر اثر حمله به سفارت آذربایجان در ایران در تاریخ 7 بهمن ماه سال گذشته، تنش میان دو کشور تشدید شد. در حمله یک فرد مسلح به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران، مسئول حفاظت سفارت کشته و دو مامور حفاظت دیگر مجروح شدند. رئیس پلیس تهران گفت که عامل این حمله دلایل «شخصی و خانوادگی» بوده است، اما الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان تیراندازی در سفارت این کشور در تهران را یک «حمله تروریستی» خواند. جمهوری آذربایجان پس از این حمله سفارت خود در تهران را تعطیل کرد و سخنگوی وزارت خارجه جمهوری آذربایجان گفت: «تمام مسئولیت این حمله بر عهده ایران است.» وزارت خارجه ایران پس از انتشار خبر حمله مسلحانه به سفارت جمهوری آذربایجان این حمله را «شدیدا» محکوم کرد. ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت که
«با دستور ویژه مقامات سیاسی و امنیتی کشور، موضوع با اولویت و حساسیت بالا در حال بررسی است تا ابعاد این اقدام و انگیزه ضارب مشخص شود.» او همچنین گفت: «نیروهای انتظامی و امنیتی در پی این حمله بلافاصله وارد عمل شده و فرد ضارب را دستگیر کرده و در حال حاضر تحت بازجویی است.» عصر روز حمله به سفارت آذربایجان در تهران، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران با جیحون بایراموف، وزیر خارجه جمهوری آذربایجان تلفنی گفتوگو کرد. وزیر خارجه ایران با ابراز تاسف از این حمله و محکوم کردن آن گفت که دو طرف نباید اجازه دهند «این حادثه بر مناسبات دو کشور تاثیر بگذارد.» به هر ترتیب در حال حاضر فقط کنسولگری جمهوری آذربایجان در تبریز در ایران فعالیت دارد. سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان معتقد است که جمهوری آذربایجان در ارتباط با اسرائیل دچار خطای محاسبه شده و در سوی دیگر سیاست ایران تقویت مناسبات با همسایگان است و دقیقاً به هدف رژیم صهیونیستی برای تخریب روابط ایران با همسایگان توجه دارد و سعی میکند که در زمین رژیم صهیونیستی بازی نکند. محسن پاک آیین آینده روابط ایران و آذربایجان را مورد تحلیل قرار داد و اظهار داشت: در مقطع
کنونی رژیم صهیونیستی در سطوح داخلی و بینالمللی در شرایط بسیار سختی به سر میبرد؛ به دلیل سیاستهای افراطی نتانیاهو در سطوح بینالمللی کاملاً منزوی شده و در داخل نیز به دلیل اعتراضات صهیونیستها علیه حزب نتانیاهو با مشکلات جدی روبهرو شده است. از سوی دیگر این رژیم در محاصره نظامی محور مقاومت نیز قرار گرفته است. در این زمان شاهدیم که جمهوری آذربایجان سفارت خود را در تل آویو افتتاح میکند و ارتباطات خود را با سفر وزرای امور خارجه به تل آویو و باکو تقویت میکند.
جمهوری آذربایجان دچار خطای محاسبه شده است
وی ادامه داد: معتقدم که جمهوری آذربایجان دچار خطای محاسبه شده و اگرچه به نظر میرسد در ارتباط با رابطه با اسرائیل کمی محتاط شده و به دنبال این است که نوع رفتار خود را معتدل کند، اما واقعیت این است که رژیم صهیونیستی از آذربایجان سوءاستفاده میکند تا منافع خود را تأمین میکند و در برخی از موارد هم آذربایجان را فریب میدهد و اقداماتی را برای تخریب روابط این کشور با جمهوری اسلامی ایران و همچنین نفوذ اطلاعاتی در داخل این کشور در جهت منافع خود، انجام میدهد.
تهران به دنبال تقویت روابط با باکو است
وی به رویکرد ایران در قبال سیاستهای اخیر آذربایجان اشاره و بیان کرد: سیاست جمهوری اسلامی ایران تقویت مناسبات با همسایگان است و دقیقاً به هدف رژیم صهیونیستی برای تخریب روابط ایران با همسایگان توجه دارد و سعی میکند که در زمین رژیم صهیونیستی بازی نکند و در عین اینکه به دنبال تقویت روابط با همسایگان از جمله جمهوری آذربایجان است، این کشورها را از جمله آذربایجان را نسبت به تهدیدات و خطرات اسرائیل آگاه میکند لذا رویکردی که ایران در مقطع فعلی با جمهوری آذربایجان دارد، در بُعد دو جانبه، سعی دارد که سوء تفاهمات رفع شود. پاک آیین افزود: با تماسهای تلفنی وزرای امور خارجه که سه دور انجام شده و همچنین فعالیتهایی که سفیر ما در باکو انجام میدهد، ایران در تلاش است تا جمهوری آذربایجان را متقاعد کند که به دیپلماسی برگردد و فعالیتهای سفارت خود در ایران را از حالت تعلیق خارج و فعال کند و سپس طرفین اقداماتی که در جهت تقویت روابط دو کشور مخصوصاً در حوزه اقتصادی است را دنبال کنند. سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان گفت: جمهوری اسلامی ایران سعی میکند در مذاکرات خود با جمهوری آذربایجان خطرات رژیم صهیونیستی را گوشزد کند
و در عین حال ما بارها به دوستانمان در باکو گفتیم که اگر رژیم صهیونیستی قصد داشته باشد از خاک یا فضای آذربایجان علیه ایران اقدامی انجام دهد، قطعا پاسخ مناسب را خواهیم داد و رژیم صهیونیستی را پشیمان خواهیم کرد. وی توصیهای به دولت آذربایجان داشت و عنوان کرد: همیشه توصیه ما به دولت جمهوری آذربایجان این بوده که مراقب رژیم صهیونیستی باشد. این رژیم دوست کشورهای مسلمان و دوست کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز نیست و سعی میکند از این کشورها استفاده ابزاری کند به خصوص در مقطع فعلی که در انزوای کامل قرار دارد. وی تأکید کرد: کشورهای عربی که قبلا به دنبال عادی سازی روابط با اسرائیل بودند، این روند را متوقف کردند، بر این اساس و در این مقطع، رژیم صهیونیستی به آسیای مرکزی و قفقاز توجه پیدا کرده و اخیراً وزیر امور خارجه این رژیم به عشق آباد و باکو سفر کرد. وی معتقد است که هدف اصلی این سفرها خروج از انزواست و رژیم صهیونیستی سعی دارد هم در داخل به اهالی اراضی اشغالی اعلام کند در سیاست خارجی فعال است و هم اینکه به نحوی سعی کند در سطوح بینالمللی اینگونه نشان دهد که دوستانی در جهان اسلام دارد. پاک آیین گفت: نزدیکی اسرائیل به
آذربایجان و ترکمنستان برای استفاده ابزاری از این دو کشور است و هیچ منفعت اقتصادی برای آذربایجان و ترکمنستان ندارد لذا امیدواریم که دوستان ما در عشق آباد و باکو به این ترفندهای رژیم صهیونیستی توجه داشته باشند.
