نگره
رکوردشکنی خاص دولت
بهار داغِ تغییرات در دولت سیزدهم، در سطحی فراتر و زودتر از تمامی پیشبینیها آغاز شده است. دولت در سال گذشته یکی از پرچالشترین مقاطع بعد از انقلاب را تجربه کرد. آغاز سال جدید (۱۴۰۲) نیز همراه با انباشتی از مسائل برجای مانده از گذشته بود که در صدر آنها مسائل اقتصادی عرض اندام میکنند. تورم افسار گسیخته، تداوم نگرانیها نسبت به امکان التهاب مجدد در بازار ارز و محقق نشدن وعدههای تیم اقتصادی دولت، خیلی زودتر از تصورات ناقوس تغییر در کابینه را با محوریت تیم اقتصادی به صدا در آورد. پر واضح است که سید ابراهیم رئیسی نیز به این موضوع پی برد که مهار تورم و برقراری ثبات در بازار مهمترین مطالبه عمومی و اولویتدار برای جامعه ایرانی است. با وجود اقدامات پاستور در جهت خود ترمیمی کابینه، در جبهه بهارستان هم بدون اتلاف وقت، زنگهای استیضاح وزرای ناکارآمد (از دید مجلس) به صدا درآمده است. به نظر میرسد نمایندگانی که تا انتهای سال انتخابات مجلس سیزدهم را پیشرو دارند، از اراده لازم برای سختگیری بر دولت برخوردار هستند. در مهمترین نمود این امر استیضاح وزیر صمت به صورت جدی در دستور کار نمایندگان قرار گرفته و شاید در
آینده نزدیک شاهد فراخواندن برخی دیگر از وزرا به صحن علنی مجلس باشیم.
رکوردشکنی ۲۰ ماهه کابینه
تغییرات در کابینه علیرغم تمامی درخواستها و انتقادات یک سال اول دولت روندی بسیار کند داشت. در ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ حجت عبدالملکی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اولین خروجی کابینه بود که سید صولت مرتضوی جانشین او شد. در اول آذر ۱۴۰۱، رستم قاسمی وزیر راه و شهرسازی از سمت خود کنارهگیری کرد و در ۱۶ آذر مهرداد بذرپاش با گرفتن رای اعتماد از مجلس به وزارت رسید. در ۸ دی ۱۴۰۱ نیز محمدرضا فرزین به عنوان رئیس کل جدید بانک مرکزی، جایگزین علی صالحآبادی شد. اما نخستین تغییر بزرگ کابینه در سال جدید (۱۴۰۲) در فردای پس از پایان تعطیلات آغاز سال در ۱۴ فروردین با استعفای یوسف نوری از صدارت بر وزارت آموزش و پرورش رقم خورد. استعفای نوری بلافاصله از سوی رئیسجمهور پذیرفته و رضا مراد صحرایی، به عنوان سرپرست وازتخانه برگزیده شد. تغییر بزرگتر در ۲۲ فروردین اتفاق افتاد؛ یعنی زمانی که علی بهادری جهرمی، سخنگوی دولت، از سه تغییر بزرگ در مدیران اجرایی کشور سخن به میان آورد. در مهمترین تغییر، سید مسعود میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه جای خود را به «داود منظور» داد تا نخستین تغییر بزرگ در تیم اقتصادی دولت صورت بگیرد. دیگر تغییر مهم
برکناری سیدجواد ساداتینژاد، وزیر جهاد کشاورزی بود تا نخستین وزیر معزول دولت سیزدهم لقب بگیرد. بعد از عزل ساداتینژاد، سید محمد آقامیری،سرپرست این وزارتخانه شد. سومین تغییر نیز منصوب شدن محمدصادق خیاطیان به جای علی وحدت به عنوان مدیرعامل صندوق نوآوری و شکوفایی بود. در جدیدترین خود ترمیمی تیم مدیریت اقتصادی نیز چهارشنبه (۳۰ فروردین) سیدجواد جهرمی، به عنوان مدیرعامل بورس کالا برگزیده و جانشین حامد سلطانینژاد شد. مجموع تغییرات ایجاد شده در کابینه رکوردی تاریخی تغییر کابینه در دو سال اول زمامداری در تمامی دولتهای بعد از انقلاب را به نام دولت سیزدهم ثبت کرد. در بازه زمانی بیست ماهه ریاست سید ابراهیم رئیسی بر پاستور، ۳ وزیر استعفا داده و یک وزیر و یک معاون، با تصمیم رئیس جمهور برکنار شدهاند. فراتر از خودترمیمیهای اخیر کابینه، مجلس که قبلتر به بهرام عین اللهیْ وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سید حمید سجادی وزیر ورزش و جوانان، عیسی زارع پور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رضا فاطمی امین، وزیر صنعت، معدن و تجارت، کارت زرد نشان داده بود، با جدیت فراخواندن وزرا را به صحن علنی در دستور کار قرار داد. در
مهمترین نمود در یک هفته گذشته در ابتدا عنوان شد که فراخواندن و طرح استیضاح دو وزیر اقتصاد و صمت در دستور کار مجلس قرار میگیرد. احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد، قبل از زمان مقرر برای اعلام وصول تقاضای استیضاح در صحن علنی از معرکه گریخت اما وزیر صمت در رادار نمایندگان بهارستان باقی ماند و استیضاح او ابعاد جدی به خود گرفت.
از وعدههای بزرگ تا رسیدن به میدان استیضاح
سید رضا فاطمیامین وزیر ۴۹ ساله کابینه، با وعدههای بزرگی همچون تنظیم بازار، رفع کمبودهای داخلی و کم اثرکردن تحریمهای خارجی تا حذف امضاهای طلایی، توسعه صنعت خودروسازی و تامین مصالح ساختمانی برای ساخت یک میلیون مسکن از مجلس رای اعتماد گرفت. با گذشت ۶ ماه از ریاست او وزارت صمت، در اسفند ۱۴۰۰ به عنوان یکی از اولین وزرای کابینه موضوع استیضاحاش، در مجلس مطرح شد که البته بُعد اجرایی به خود نگرفت. در خرداد ۱۴۰۱ برای دومین بار و البته این بار به صورت جدیتر موضوع استیضاح فاطمی امین در دستور کار مجلس قرار گرفت. در این مرحله با وساطت، سید ابراهیم رئیسی و وعده او برای معرفی دو وزیر به مجلس در آستانه تغییرات وزارت صمت و تشکیل وزارت بازرگانی، داستان منتفی شد. اما در سومین نوبت، در آبان استیضاح فاطمی امین جدیتر شد. جلسه استیضاح او در دهم آبان ماه برگزار شد و نمایندگان مجلس شورای اسلامی پس از استماع نظرات موافق و مخالف و دفاعیات وزیر صمت، با ۸۴ رای مخالف، ۱۸۲ رای موافق و ۶ رای ممتنع، فاطمی امین را در مقام وزارت ابقا کردند. با وجود ابقای فاطمی امین در وزارت صمت، موضوع استیضاح او در روزهای پایان سال گذشته (۱۴۰۱)
بار دیگر ابعادی جدی به خود گرفت. در این مقطع، سیدکریم حسینی نماینده مردم خوزستان تاکید کرد: استیضاح دوم وزیر صمت جدی است و عمده نمایندگان حتی آنان که در استیضاح اول رای مخالف استیضاح دادند، در حال حاضر، موافق استیضاح هستند. با شروع سال جدید، استیضاح وزیر صنعت، معدن و تجارت برای بار سوم در کمتر از یک سال در مجلس به جریان افتاد. در ۲۳ فروردین ماه لطفالله سیاهکلی، نماینده مردم قزوین و رضا تقیپور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، از جدیتر شدن داستان استیضاح فاطمی امین و دعوت او به کمیسیون صنایع و معادن برای پاسخگویی به سوالات نمایندگان در ۲۷ فروردین خبر دادند. بعد از تبادل سوال و پاسخ، اعضای کمیسیون صنایع، حرفهای وزیر صمت را قانع کننده ندیدند و با صراحت از رفتن طرح استیضاح وزیر صنعت، معدن و تجارت به صحن علنی مجلس خبر دادند.
