میانجیگری چین لازم اما ناکافی
خبر دیدار آقای امیرعبداللهیان با وزیر خارجه عربستان در پکن میتواند نقطه امیدوارکننده دیگری در ادامه توافق ایران و عربستان با وساطت چین در قبل از سال باشد و این گام مهمی در جهت تنشزدایی میان ایران و عربستان مهمترین کشور عربی است که تحول در روابط با عربستان تقریبا میتواند مشکلات بسیاری با دیگر کشورهای عربی را تا حدودی کاهش دهد و گام مهمی در این جهت محسوب میشود. اما اینکه آیا این گام تا چه حد میتواند در روند تحولات ایران با کشورهای منطقه و جهان موثر باشد به گامهای دیگری برمیگردد که ایران باید بتواند با این گامها سیاست تنشزدایی را فراتر از عربستان پیش ببرد و اگر بخواهد روابط ایران و عربستان به بازگشایی سفارتخانههای دو کشو و یک روابط سیاسی عادی محدود شود قطعا نمیتوان این دیدارها و توافقات را تحولی در عرصه سیاست خارجی و منطقهای ایران محسوب کرد. مهمترین پرونده ایران همچنان موضوع هستهای است و اگر در این زمینه گامی برداشته نشود قطعا به همان اندازه نمیتوان شاهد تحول جدی در عرصه اقتصادی و سیاسی ایران بود. تحریمهایی که ایران چند سالی است با آن دست به گریبان است تحریمهای آمریکاست و برای رفع این تحریمها هیچ کشوری چه در حوزه منطقهای و چه در عرصه جهانی این توانایی را ندارد که بخواهد به ایران در امر خنثی سازی این تحریمها کمکی کند. درست است شاید روابط نزدیک ایران و عربستان، ایران و چین و مناسبات منطقهای ایران بتواند گشایشهایی را ایجاد کند اما این گشایشها در حدی نیست که بخواهد شوکی در عرصه اقتصادی ایران وارد کند. روند احیای برجام تنها و تنها به نظر میرسد با مذاکرات مستقیم با غرب میتواند چه نتیجه منفی یا مثبت آن مشخص شود. پیام رسانهایی که از سوی کشورهای منطقه و فرامنطقهای گسیل میشود، طی یکسال گذشته نشان داده که گرهای از رفع تحریمهای ایران باز نکرده و ضرورت مذاکرات جدیتر بیش از گذشته احساس میشود. متغیرهای جدیدی در موضوع روند مذاکرات احیای برجام مطرح شده که این متغیرها قطعا روند احیای برجام را پیچیدهتر از گذشته کرده. موضوع همکاریهای ایران و روسیه بخصوص در زمینه نقشی که ایران در ارسال پهپادها به روسیه و استفاده از آن در اوکراین میشود و یا تحولات داخلی ایران طی شش ماه گذشته از جمله موضوعاتی است که نمیتوان نادیده انگاشت واروپاییها و آمریکاییها تلاش میکنند از این موضوعات به عنوان یک اهرم فشار سیاسی و انزوای اقتصادی ایران حداکثر استفاده و بهرهبرداری را بکنند. موضوعی که در زمینه یک توافق موقت مطرح شده، موضوعی است که همواره در چند ماه گذشته نیز مطرح بود اما ایران همچنان به عنوان اصلیترین هدفش که احیای برجام بود به این موضوع توجهی نداشت. هرچند از جزئیات توافق موقتی که گفته میشود سخنی از سوی طرفین گفته نشده ولی اگر این توافق موقت بخواهد پیش زمینهای برای احیای برجام باشد، قطعا میتواند مورد توجه و تامل قرار بگیرد اما اگر این توافق موقت میخواهد به منزله کنار گذاشتن برجام باشد قطعا به رفع تحریمها از سوی آمریکاییها آنچنان که ایران هدفش بهرهبرداری از منافع اقتصادی است، تحقق نخواهد یافت و شاید یکسری پولهای بلوکه شده ایران آزاد شود و طرف مقابل نیز به هدف خودش یعنی افزایش نقطه گریز هستهای ایران برسد که دستیابی به آن طولانیتر باشد. باید در این زمینه منتظر روزهای آینده بود تا ببینیم موضوع توافق موقت چه شکل و شمایلی دارد و با چه هدفی میخواهد مطرح شود. در این مرحله نمیتوان پیشبینی کرد.
