توافق ایران و عربستان میتواند زمینهساز احیای برجام باشد
توافق ایران و عربستان چه تأثیری در داخل کشور داشت؟این اتفاق به چه میزان افکار عمومی جامعه را نسبت به گشایشهای احتمالی بعدی امیدوار کرد؟
توافق ایران و عربستان یک بازی برد- برد برای دو طرف بود. از سوی دیگر این توافق که با میانجیگری چین رخ داد در واقع افول آمریکا در منطقه و افول اسرائیل در جهان عرب است. به همین دلیل نباید این توافق را دست کم بگیریم. نکته دیگری که در این زمینه وجود دارد این است که این توافق مقدمه به سرانجام رسیدن برجام خواهد بود و اگر در زمینه منطقهای و بینالمللی به شکلی رفتار کنیم که منافع ملی تأمین شود میتواند گشایشهای احتمالی آینده را به همراه داشته باشد. این توافق توسط آقای شمخانی به عنوان دبیرشورای عالی امنیت ملی امضا شد. این نکته نشان میدهد که این اتفاق با نظر نظام صورت گرفته است. برخی شنیدهها، حاکی از این بوده که چندی قبل، موضوع جابهجایی دبیر شورای عالی امنیت ملی،آقای شمخانی مطرح بوده است که یک مقام عالی رتبه نظام گفته بودند ایشان کار نیمه تمامی دارند که باید به سرانجام برسد و فعلا این جابهجایی به صلاح نیست. چین شریک استراتژیک عربستان و سهامدار عمده آرامکو است ولی تنشزدایی در سیاست خارجی ایران یک خواست عمومی ملت ایران است و به همین خاطر از حل مشکل ایران و عربستان استقبال شده است و حتما با این توافق به احیای
برجام هم کمک خواهد شد.
امروز کسانی از این توافق به عنوان ابتکار یاد میکنند که در قطع ارتباط ایران و عربستان و حمله به سفارت این کشور نقش داشتهاند. تحلیل شما از رفتارشناسی این گروه چیست؟
ما در دهههای اخیر هزینههایی برای تندروی عدهای خودسر دادهایم که یکی از این هزینهها قطع ارتباط با عربستان و حمله به سفارت این کشور در تهران و مشهد بود.من هنوز هم معتقدم بايد همه مقصران را محاكمه كرد .بدون تردید اگر عاملان حمله به سفارت عربستان محاكمه میشدند با رئيس مجلس در قم بی مهری نمیشد .جریانهای خودسر و مخالفین برجام که خود عامل قطع رابطه با عربستان بودند، حالا آن را به عنوان یک ابتکار به رخ این و آن میکشند. برخی برای بن بست کشاندن تعامل و گفت وگو پرورش یافتهاند نه ببار رساندن آشتی. هنر مدیران دول در هزاره سوم در عصرشتاب تاریخ پل زدن بین ملل است. هر شخص و صاحب منصب در این راستا حرکت کند بایستی خارج از گرایشهای فکری که دارد مورد حمایت و ستایش قرار گیرد. اگر نقش اصلاح طلبان واعتدالیون در تعامل با کشورهای منطقه و جهان پررنگ بود ناشی از حمایت بالای ملت از آنان در انتخابات بود که قدرت چانهزنی خارجی آنان را زیاد و تعامل سازنده را نتیجه بخش میداند. همچنین یک جانبه نگری تندروها تاکنون نتیجه بخش نبوده و نیست. برخی تندروها استمرار حضور در ساختار قدرت را در مشارکت حداقلی میدانند لیکن انتقادات و
اعتراضات و بحرانها و ایران هراسی و هزینه گزاف اداره کشور با این دیدگاه به همه بطور عام و به آنان بطور خاص هشدار داده که اداره کشور با مشارکت حداقلی و بدون تعامل با دنیا نه تنها مقدور نیست بلکه خسرانآور است.
اتفاقاتی که در دولت اصلاحات و دولت اعتدالی روحانی در زمینه سیاست خارجی رخ داد با استقبال بیشتر مردم مواجه شد و دستاوردهایی به همراه داشت. آیا اصولگرایان با توجه به مواهب گفتوگو و مذاکره به دنبال گشایشهای احتمالی در عرصه بینالمللی خواهند بود؟
اصولگرایان دوست دارند با کشورهای دیگر تعامل کنند اما برخی روشهای آن را نمیدانند. گویی گروههای تندرو این جریان سیاسی به ایجاد تنش عادت کردهاند. به همین دلیل من امیدوارم بساط تندروی و تخریب سفارتها در کشور برچیده شود و مردم با حضور گسترده در انتخابات مجلس به شکل گیری مجلسی معتدلتر و متعهد به فرجام رسیدن برجام که این بار نهایت سود برجام بهنفع ملک و ملت جذب شود و با استمرار آن توسعه پایدار کشور و ارتقای همیشگی کیفیت زندگی هموطنان رقم بخورد. باید نگاه به درون و در اولویت بودن اقتصاد ایران و ایرانیان و سایر حقوق اقوام در قالب قانون اساسی ملاک عمل عموم صاحب منصبان قرار گیرد. واقعیت این است که در نبود برجام و افزایش تورم در ۷سال گذشته بیش از ۶۰۰هزار کودک از دبستان ترک تحصیل کردهاند که با احتساب دبیرستان به ۲میلیون میرسد. فقر، مهمترین علت ترک تحصیل عنوان شده است. این از عمیقترین آثار فقر امروز است. علاوه بر آن، آمار دانشآموزان بازمانده از تحصیل هم بسیار نگرانکننده است. در سال ۹۸تا۹۹ حدود یک میلیون دانشآموز از تحصیل بازماندهاند که کمتر از ۴درصد آنها مجدد به تحصیل بازگشتهاند. بیشترین افزایش در سال
۹۷-۹۸ و قبل از کرونا اتفاق افتاد. این نکته را نیز باید در نظر گرفت که اگر توافق با عربستان تا این حد اثرگذار است، پس توافق با قدرتهای جهانی به مراتب اثرگذاری و پایداری بیشتری دارند. وقتی با کشوری مثل عربستان میتوان توافق کرد که در کلیت خود تابع غرب و ایالات متحده است یا حداقل بدون نظر آنان اقدام مهمی نمیکند، در این صورت امکان توافقهای مشابه با همان قدرتها نیز فراهم است، حتی اگر فراهم نباشد، این نافی انجام گفتوگو، حتی کاملا محرمانه نیست. امیداست از این بازخورد توافق و تعامل درس بگیریم.
با توجه به توافق صورت گرفته بین ایران و عربستان باید از چه رویکردی استفاده کرد که بتوان برجام را احیا کرد؟آیا شرایط برای احیای برجام بهتر از گذشته فراهم نشده است؟
در شرایط کنونی نیز توصیه من این است که دولت، مراقب عناصر مانع توافق باشد وآنها را در این امر خطیر حذف و اهل تعامل و گفت وگو وصلح وبها دهنده به نتیجه برد برد را بهکارگیرد. از سوی دیگر باید از رهبر معظم انقلاب و از خودآقای شمخانی به خاطر پیگیری مجدانه این توافق تشکر کرد. دولت نباید اجازه بدهد گروههای تندرو در فرصت دو ماههای که وجود دارد در روند توافق اخلال ایجاد کنند و تنش ایجاد کنند. کسانی که منافعشان در تشنج و اختلاف ایران با سایر کشورهاست چه به صورت مستقیم و چه به صورت استفاده ابزاری از عناصر تندرو و نفوذیهایشان در داخل کشور سعی میکنند این روابط تیره باشد و مشکلاتی را بین ایران و همسایهها و کشورهای دیگر ایجاد کنند. تندروها اصلاحطلبان، اعتدالیون و شایستگان را با اظهارات نسنجیده خویش مورد آزار قرار دادند و با تحریک عدهای سرمایههای انسانی کشور را خانهنشین کردند. برخی برای مطرح کردن خود همه رقبای خویش را تخریب و موجبات نارضایتی، گلایهها، انتقادات و اعتراضات تند را فراهم آوردند. به همین دلیل من بر این باور هستم باید اجازه فعالیت را از تندروها گرفت و اجازه نداد در زمینههای مختلف هزینههای بیشتری
روی دست مردم بگذارند.
