ریشه های یک رسم

خیلی از خانواده‌های ایرانی، مدتی یا ماهی پیش از شروع سال جدید، دست به خانه تکانی می‌زنند. خانه تکانی اصلا یک رسم است که ایرانی‌ها از قدیم، آن را انجام می‌دادند. آنها تلاش می‌کنند، محیط زندگی خود را بازسازی کنند. گفته می‌شود که ریشه این کار از اندیشه زرتشتیان مبنی بر تطهیر با پاکیزگی به عنوان اقدامی برای دور نگه داشتن شر از پادشاهی نیک نشات گرفته است. گلدان‌های پژمرده را می‌شکنند، ظروف مسی خود را برق می‌اندازند و کارهای دیگر، چرا که آن‌ها معتقد هستند که با انجام این کارها روح کهنه و انرژی‌های‌ بد و ارواح نا آرام را از خانه بیرون می‌کنند.
جواد انصافی، محقق در کتابی با عنوان «نوید بهار» با اشاره به ریشه رسم خانه تکانی، نوشته: «نظافت خانه یکی دیگر از مراسم ایرانیان در آستانه سال نو است. حتی در برخی از روستاها خانه‌های خود را سفید می‌کردند و همه چیز را نو می‌ساختند. بیرون انداختن اثاثیه کهنه و شکستن ظروف قدیمی از دیگر کارهایی بود که آنها برای آماده شدن برای سال نو انجام می‌دادند و معتقد بودند که بدشگونی و انرژی‌های بد و روح‌های پلید را از بین می‌برد. بعدها دانشمندان متوجه شدند که ترک‌های ظروف و تجهیزات مکان مناسبی برای رشد میکروب‌ها هستند.»
از سوی دیگر، ایرانیان باستان معتقد بودند که شیطان و ارواح بد در گوشه‌های تاریک خانه ساکن هستند، این دلیلی بود که آنها قبل از نوروز خانه را تمیز می‌کردند یا به اصطلاح دیگر خانه تکانی می‌کردند، سپس به خود رسیدگی می‌کردند، اصلاح می‌کردند، موهایشان را کوتاه می‌کردند، ناخن‌هایشان را مرتب می‌کردند و لباس‌های نو می‌پوشیدند.
اما مهم‌ترین درسی که از آیین خانه تکانی ایرانیان می‌توان گرفت این است که دریافته‌اند اگر خانه و محیط زندگی خود را به طور دوره‌ای نظافت نکنند، موارد بسیاری باعث مشکلات سلامتی می‌شود. بنابراین، مراسم خانه تکانی، مبنایی برای یک روال بهداشتی بسیار مورد نیاز فراهم کرده است.