وقت‌کشی پاکستان برای فرار از جریمه میلیون دلاری

آرمان ملی - صدیقه بهزادپور: سال 2002 بود که توافقنامه‌ای برای ساخت خط لوله بین پاکستان و ایران امضا شد و براساس آن پاکستان متعهد شد که در بخش800 کیلومتری خط لوله خود را بسازد اما ساخت آن برای سال 14 به تعویق افتاد این درحالی است که ایران بخش خود را تا مرز پاکستان به پایان رسانده است و این بخش آماده بهره‌برداری است، اما ساخت و ساز این خط لوله پس از آن به تأخیر افتاد که هند به دلیل خطرات بزرگ از شرکت در این پروژه خودداری کرد و به مشکلاتی در تضمین ایمنی خط لوله گاز در بخش پاکستان استناد کرده است، از سوی دیگر چندی پیش نشست مقامات پاکستانی با آمریکایی‌ها برای معاف کردن پروژه واردات گاز ایران از تحریم‌ها بود و گفته شده بر اساس تحریم‌های آمریکا، واردات گاز از ایران ممنوع شده و پاکستان نمی‌تواند از ایران گاز بخرد بااین حال کارشناسان معتقدند ایران در صورت احداث این خط لوله به اهداف گسترده‌تری در بلند مدت دست خواهد یافت و تاکنون از شکایت از پاکستان در این خصوص خودداری کرده، اما مهلت اعتبار این قرارداد در حال پایان یافتن است و در صورتی که ایران اقدام به شکایت در مجامع بین‌المللی نکند، فرصت دریافت جریمه حدود 18 میلیون دلاری از بین خواهد رفت.
مانع‌تراشی آمریکا در اجرای پروژه
جهانبخش امینی، کارشناس حوزه انرژی در این خصوص به «آرمان ملی» گفت: بحث انتقال گاز به پاکستان با وجود آنکه از خیلی قبل قرارداد آن منعقد شده بود که به دلیل تشدید تحریم‌های آمریکا و کارشکنی‌های این کشور با شکست مواجه شده است هرچند پاکستان نیز رسماً از اجرای آن سرباز نمی‌زند، اما به صورت مختلف در حال وقت‌کشی است تا زمان اعتبار این قرارداد سپری شود و از جریمه‌ای که در این زمینه باید پرداخت کند فرار کند. او افزود: ایران اهداف بلندمدتی را در راستای اجرای این پروژه دنبال می‌کند و برای مسئولان کشور اجرای این پروژه در هر صورت از مطلوبیت بیشتری در مقایسه با دریافت جریمه‌ای است که در عرصه بین‌المللی به دلیل تخلف از قرارداد خرید گاز از ایران باید دریافت کند. امینی بیان کرد: هدف گذاری ایران در این قرارداد علاوه بر ارسال گاز به پاکستان کشورهایی مانند هند و کشورهای آسیای دور را دربرمی‌گیرد که به دنبال ایجاد شرایطی برای عملیاتی کردن این قرارداد است.
اهرم فشارهای بین‌المللی یا جریمه 18 میلیون دلاری؟
این کارشناس اضافه کرد: پیش از این در اجرای قراردادهایی مانند قرارداد انتقال گاز ترکیه به اروپا نیز مشکلاتی مشابه رخ داده بود، اما ایران امیدوار است این قرارداد را با استفاده از قوانین بین‌المللی اجرایی کند. او درباره محدودیت زمانی اعتبار این قرارداد تا حدود یک سال دیگر و از دست رفتن مبلغ جریمه‌ای بالغ بر 18 میلیارد دلار از پاکستان گفت: ایران و پاکستان دارای منافع مشترکی هستند و با وجود تحریم‌ها سعی در توسعه روابط اقتصادی دارند که البته منافع هر دو کشور لحاظ شود. اما ایران اهداف طولانی مدت‌تری را در سایه تقویت دیپلماسی اقتصادی - سیاسی دنبال می‌کند که امید است با پیگیری‌های جدی‌تر در روابط دو کشور و همچنین استفاده از اهرم‌های بین‌المللی قادر به اجرای این پروژه باشد.
شکایت نکنیم همه چیز را از دست می‌دهیم
مهران امیرمعینی، معاون سابق مدیر بین‌الملل در بازاریابی و عملیات گاز شرکت ملی نفت گفت: ما در این مدت کوتاه یک ساله که زمان داریم و اگر شکایت نکنیم و مراحل قانونی آن طی نشود طرف پاکستانی آزاد می‌شود و ما از نظر حقوقی نمی‌توانیم هیچ اقدامی در مراجع بین‌المللی انجام دهیم، بنابراین به نظر نمی‌رسد که طرف پاکستانی تمایل داشته باشد که از ایران برداشت گاز کند و طی این مدت نشان داده که به نوعی زمان می‌خرد، بنابراین مهم‌ترین اقدام شکایت است. عضو هیات علمی موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ادامه داد: اکنون پاکستان طرح‌های توسعه ال‌ان‌جی را دنبال می‌کند و بنا دارد نیاز خود را از طریق ال‌ان‌جی مرتفع کند و مذاکراتی هم با روسیه برای ساخت خط لوله البته از مسیر دیگری غیر از مسیری که در برنامه صادراتی ایران بوده، داشته است و باتوجه به محدودیت‌هایی که در ارتباط با صادرات گاز برای روسیه به‌وجود آمده پاکستان می‌تواند بازار جذابی برای این کشور باشد و به نوعی اولویت و دست برتر را در صادرات به این کشور خواهد داشت.
قرارداد گازی ایران-پاکستان به گام آخر رسید
این مقام مسئول اضافه کرد: مهم در قرارداد گازی تهران-اسلام‌آباد اینکه طرف پاکستانی هیچ اقدام مثبتی در ارتباط با احداث خط لوله برای دریافت گاز از مسیر ایران نداشته است و برای شمال به جنوب خط لوله دارد اما شرقی-غربی نیاز به احداث ۷۰۰ کیلومتر خط دارد تا گاز را به مراکز مصرف خود برساند که تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه انجام نداده است. امیرمعینی گفت: اجرایی شدن این قرارداد نیازمند بازنگری در مسیر خط لوله خواهد بود و به نظر می‌آید سخت نباشد اما در هر حال نکته مهم تعلل طرف پاکستان است و این کشور همیشه ادعا کرده که ایران تحریم است و ما نمی‌توانیم پروژه را تامین مالی کنیم بنابراین همواره این پروژه به تعویق افتاده است. او با بیان اینکه شکایت نتایج مثبتی خواهد داشت، توضیح داد: بهترین کاری که ایران می‌تواند انجام دهد اینکه شکایت کند تا مراحل حقوقی را طی کند اگر در فرصت یک ساله این اتفاق نیفتد ایران همه چیز را از دست خواهیم داد. معاون سابق مدیر بین‌الملل در بازاریابی و عملیات گاز شرکت ملی نفت گفت: رقم دقیق جریمه به دادگاه بستگی دارد و بر اساس مفاد قرارداد تعیین خواهد شد. بر اساس این گزارش، اخیرا مقامات ایران به پاکستان اعلام کرده‌اند تا بهار سال ۱۴۰۳ خط لوله‌ای برای دریافت گاز ایران احداث کند وگرنه با جریمه ۱۸ میلیارد دلاری روبرو خواهد شد و به گفته یک مقام پاکستانی پروژه خط لوله بخش پاکستانی برای دریافت گاز ایران باید تا فوریه یا مارس ۲۰۲۴ آماده باشد در غیر این صورت اسلام‌آباد باید جریمه ۱۸ میلیارد دلاری پرداخت کند این درحالی است که دو کشور در سال ۲۰۰۹ یک قرارداد گازی امضا کردند که بر اساس آن مقرر شد خط لوله ایران-‌پاکستان تا سال ۲۰۱۴ احداث شود و ایران از ابتدای سال ۲۰۱۵ روزانه ۲۱ میلیون متر مکعب گاز به این کشور تحویل دهد و در ازای هر روز تاخیر، پاکستان موظف به پرداخت یک میلیون دلار جریمه خواهد بود و ایران تا سال ۲۰۱۵ خط لوله انتقال گاز را تا نزدیکی‌های مرز پاکستان احداث کرد، اما پاکستان به‌دلیل تحریم‌های آمریکا هنوز برای احداث خط لوله از مرزهای ایران تا منطقه نواب‌شاه در ایالت سند اقدام نکرده است.