از نادرههای روزگار ما
سیدعبدا... انوار، نسخهشناس، تهرانپژوه، مورخ، ادیب و منطقدان پس از یک دوره بیماری و درمان در بیمارستان به منزل خود بازگشته بود که پنجشنبه (۱۸ اسفند) در ۹۸ سالگی در منزل شخصی خود درگذشت. انوار متولد ۱۸ مرداد ۱۳۰۳ در تهران بود. سیدعبدا... انوار از پیشکسوتان معاصر نسخهشناسی در ایران بود. وی همچنین ریاضیدان، منطقدان، موسیقیدان، تاریخدان، فلسفهپژوه، تهرانشناس، حقوقدان، نسخهپژوه، نسخهشناس، ادیب، فهرستنویس، متخصص متون کهن و در یک کلام جامع معقول و منقول ایرانی بود .زندهیاد انوار بیش از ۲۰ سال رئیس بخش نسخ خطی کتابخانه ملی ایران بود و در طول دوران کاری خود حدود ۱۰ جلد فهرست نسخههای خطی به فارسی و عربی را تدوین کرد. انوار یکی از حروف (مجلدات) لغتنامه دهخدا را نیز تدوین کرده است. وی مسلط به سه زبان عربی، انگلیسی و فرانسه بود. انوار، دارای تصحیحات بسیاری است که از مهمترین و مشهورترین آنها میتوان به جهانگشای نادری اشاره کرد. رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی از «سیدعبدا... انوار» بهعنوان چراغ راه استادان و پژوهشگران متون کهن یاد کرد. محمود شالویی به مناسبت درگذشت سیدعبدا... انوار در پیامی نوشت:
فعالیتهای پژوهشی و آثار ماندگار علمی این استاد فقید و چهره ماندگار نسخهشناسی ایران همواره به مثابه چراغ راه استادان و پژوهشگران متون کهن ایرانی - اسلامی است و یاد و نام این محقق گرانقدر همیشه زنده و جاودان خواهد بود.
ضایعهای جبرانناپذیر
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیامی ضمن تسلیت درگذشت استاد سیدعبدا... انوار، فقدان این استاد بزرگ برای جامعه علمی و ادبی را غمی گران و برای ایران اسلامی ضایعهای جبرانناپذیر و فراموش ناشدنی دانست. در بخشی از پیام تسلیت محمدمهدی اسماعیلی آمده است: از گنج شایگان دانش و حکمت و معرفت، گوهر نفیسی رفت. روح بلند استاد سیدعبدا... انوار، حکیم، فیلسوف، تاریخ نگار، نسخهشناس، موسیقیدان و ریاضیدان برجسته به پیشگاه حضرت دوست و سرای ابدی شتافت. او که دلی پرمهر، سری پرشور و طبعی والا داشت، رخ در نقاب خاک کشید. وی افزود: استاد انوار بهعنوان یکی از مواریث فرهنگی این سرزمین، ضمن احاطه بر دانش قدیم، در علوم نوین نیز چیره دست و صاحب مهارتی زبانزد بود. در جامعیت ایشان در دانشهای مختلف همین بس که ایشان از منطق، فلسفه، موسیقی و ریاضیات تا تاریخ، نجوم و نسخهشناسی تسلط و تبحر داشتند. کوششها وفعالیت های خالصانه این استاد در حوزههای تهرانشناسی و تاریخنگاری معاصر، نیز از دیگر خدمات ارزنده علمی و فرهنگی وی بهشمار میرود. اسماعیلی در این پیام تسلیت تصریح کرد: نوروز ۱۴۰۱ که بههمراه همکارانم دیداری با استاد انوار دست داد،
در آن دیدار ایشان را مردی نیکنفس و بیآلایش و پرتلاش یافتم که لحظهای از تکاپوی علمی و فرهنگی باز نمیایستاد و از همین رهگذر نیز این توفیق را پیدا کرده بود که شناختی جامع در برخی از زمینههای علمی از جمله آثار ابنسینا را بیابد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: بیتردید فقدان این استاد بزرگ برای جامعه علمی و ادبی کشور که از خرمن دانش و معرفت ایشان بهرهمند میشدند، غمی است گران و برای ایران اسلامی ضایعهای جبرانناپذیر و فراموش ناشدنی. هر چند گامهای بلند آن گرانمایه در راه آموزش و گسترش عرصههای نوین علمی و فرهنگی، نام ایشان را تا همیشه برتارک آسمان دانش و فرهنگ ایران زمین به نیکی زنده و جاودانه خواهد ساخت. از خداوند سبحان برای روح پاک و بلند این اندیشمند و پژوهشگر فرهنگ ایرانی اسلامی جایگاهی رفیع و برای خانواده معظم و علمپرور ایشان و تمامی شاگردان و علاقهمندانشان اجر و شکیبایی طلب میکنم.
اظهار تأسف «آموزگار»
ژاله آموزگار، عبدا... انوار را یکی از نوادر روزگار میخواند و اظهارکرد: به قول ایرج افشار از «نادرهکاران» بود. این نویسنده و استاد زبانهای باستانی در پی درگذشت عبدا... انوار به «ایسنا» گفت: من نه نسخهشناس هستم و نه تخصصم در تخصص ایشان است، ولی بهعنوان فرد بسیار تأثیرگذار در گذشته ایران، برای ایشان احترام قائل بودم و وجود نادرهای بودند و متأسفانه فکر نمیکنم جانشینی برای خود گذاشته باشد. او افزود: انوار هم به علوم قدیم آشنا بود و هم علوم جدید. بارها در خدمت ایشان بودم و از گستردگی اطلاعاتش واقعا تعجب میکردم و شگفتزده بودم. بهعنوان فردی که در این قرن زندگی کرده، احترام خاصی برای او قائلم و خودم را خوشبخت میدانم که همنسل چنین بزرگانی بودم. آموزگار خاطرنشان کرد: انوار یکی از افراد تأثیرگذار بود و کسی بود که اسمش درخشان است و در قرن گذشته ما میدرخشد. قرن گذشته ما واقعا بزرگپرور بود و ایشان هم یکی از نادران بود. به قول ایرجافشار «نادرهکاران» (کتابی از ایرج افشار درباره مفاخر فرهنگی ایران و ایرانشناسان مدرن غرب) بود. ایشان از نادرههای روزگار ما بود. همین و بس.
زمان مراسم تشییع
مراسم تشییع «عبدا... انوار» روز شنبه برگزار و پیکر او در ابنبابویه به خاک سپرده میشود. پویا آریانپور، از نزدیکان این پژوهشگر و مصحح نسخ خطی، درباره مراسم تشییع و خاکسپاری او گفت: مراسم تشییع روز شنبه ۲۰ اسفندماه از ساعت 9و30 صبح در مقابل کتابخانه ملی انجام و مراسم تدفین در آرامگاه ابن بابویه برگزار میشود.
