سفر گروسی به تهران و پیامدها

سفر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای به تهران و دیدار وی با مقامات جمهوری اسلامی دو گمانه‌زنی را در سطح محافل بین‌المللی تقویت کرد. در این سفر که پس از یک سلسله اتهام‌زنی‌ها و جریان‌سازی‌ها علیه فعالیت هسته‌ای صلح‌آمیز ایران صورت گرفت مدیرکل آژانس بین‌المللی در کنفرانس مشترک مطبوعاتی با رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد که آژانس با ایران به توافق کلی نزدیک شده‌اند. گروسی همچنین مدعی شد که گفت‌وگو با مقامات ایرانی بسیار جدی بوده و آژانس درصدد ادامه دیالوگ جدی و سیستماتیک با جمهوری اسلامی ایران است. این دو بخش از سخنان مدیرکل آژانس بین‌المللی این گمانه زنی را تقویت می کند که این نهاد نظارتی بین‌المللی پس از یک سلسله موضع گیری‌های تهاجمی که برآیند آن اعمال تحریم‌های سنگین علیه ایران بوده درصدد تغییر رفتار خود برآمده است. شکست سیاست‌های اعمال فشار و تحریم نتیجه قابل قبولی برای آمریکا و 3کشور تروئیکای اروپا یعنی انگلیس، فرانسه و آلمان نداشته و لذا غرب قصد دارد تا سازوکارهای ملایم‌تری در برابر ایران بویژه در حوزه هسته‌ای اتخاذ کند. به موجب این گمانه‌زنی خوش‌بینانه اگر اظهارات مدیرکل آژانس جدی گرفته شود، می‌توان نسبت به از سرگیری روند مذاکرات وین بین ایران و کشورهای 4+1 خوشبین بود و سال 1402 سال خروج مذاکرات وین از بن‌بست خواهد بود. اما گزینه بدبینانه دیگر که مبتنی بر یک سلسله داده‌های رسانه‌ای و میدانی است موضوع اتهام‌زنی برخی بازرسان آژانس مبنی بر وجود ذرات اورانیوم با درجه غنای 84 درصدی در یکی از تاسیسات هسته‌ای ایران بود که جریان‌سازی‌ها علیه ایران را در آستانه سفر گروسی به تهران تشدید کرد. هر چند این موضوع و ابهامات پیش آمده در خصوص سقف مجاز غنی‌سازی با توضیحات فنی سازمان انرژی اتمی ایران برطرف شد اما رسانه‌های آمریکایی و اسرائیلی همچنان به نقل به از برخی مقامات امنیتی ناشناس مدعی شدند که ایران گام‌های شتاب‌آلودی برای رسیدن به تولید بمب هسته‌ای برداشته است. از سوی دیگر در جریان کنفرانس مطبوعاتی مشترک مدیرکل آژانس بین‌المللی و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران آقای گروسی پاسخ غیر شفاف و کاملا دیپلماتیک به سوالی در خصوص تهدیدات مکرر رژیم صهیونیستی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران و سکوت آژانس داد که این پاسخ قانع کننده نبود. اگر این گمانه‌زنی مورد توجه و موشکافی قرار گیرد به نظر نمی‌آید که در یک فرایند زمانی محدودی گشایشی در حوزه برجام بوجود خواهد آمد. ادامه اتهام‌زنی‌ها، صدور قطعنامه‌های شورای حکام، تشدید تحریم‌ها و تهدیدات رژیم صهیونیستی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران 4 مقوله جدی هستند که افق غبارآلودی در گستره مذاکرات احتمالی آینده ایران وکشورهای 4+1 در وین ایجاد خواهد کرد. با این حال باید در انتظار گزارش نهایی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای به شورای حکام بود که اگر این گزارش منصفانه و بر اساس یک رویکرد فنی وحرفه‌ای صورت گیرد می‌توان پیش‌بینی کرد که مذاکرات در اوائل سال آینده شمسی از سر گرفته خواهد شد. اما اگر آقای گروسی همچنان تحت فشار قدرت‌های غربی گزارش غیرواقعی وسیاسی به شورای حکام بدهد قطعا ایران نیز ناچار خواهد شد تا آخرین حلقه رابطه با آژانس را قطع و به سوی غنی‌سازی بالا حرکت کند. در چنین فضایی اعتماد متقابل ایران وآژانس کمرنگ خواهد شد زیرا جمهوری اسلامی با عملکرد شفاف، اعتمادساز و صادقانه خود توپ را در زمین آژانس بین‌المللی پرتاب کرد و این نهاد باید از این فرصت برای بازسازی حیثیت بین‌المللی خود استفاده کند.