دماغ‌تون چاقه؟

دماغ شما چاق است؟ نه منظور سایز بینی نیست؟ حالتان را پرسیدیم. شما هم این اصطلاح را شنیدید؟ البته شما می‌دانستید یک برداشت از این حال و احوالپرسی و چاق سلامتی به اندازه و سایز بینی ربط داشته؟ برخی می‌گویند در زمان قدیم اگر کسی دماغ بزرگی داشت، نشانه سلطنت و مال و مکنت بود به همین دلیل وقتی از کسی می‌پرسند دماغت چاقه؟ یعنی وضعیت مالی شما خوبه؟برخی دیگر می گویند که دماغ نام غده‌ای داخلی در مغز است که سلطان غدد نیز نامیده می شود و اصطلاح دماغت چاقه به سلامتی و صحت برمی‌گردد. به تعبیری دیگر، منظور از دماغ همان نفس است و چاق به عنوان فربه مطرح نیست در این مثل که منظور از چاق، کوک و سر حال بودن نفس و یا دم و بازدم است. کسانی هم می‌گویند کلمه دماغ در اصل از داماغ است. داماغ در زبان ترکی به سقف بالای دهان گفته می شود که در مواقع بیماری و سرماخوردگی بخاطر تلخی داماغ، طعم تلخی در دهان احساس می شود. چاق یا چاغ هم از مصدر چاغلاماک هست. به معنی خروشان و پر نشاط و سرحال است و ریشه در زبان ترکی دارد. همان‌ها می‌گویند که اصطلاحات ترکی به خاطر سلسله‌های حاکم ترک تبار( سلسله صفویان و قاجاریان) در ایران وارد زبان فارسی محاوره‌ای شده است. تحلیل دیگری که وجود دارد این است که در عربی و گذشت دماغ با کسر دال به معنی سودا یا همان حالات روحی است و در گذشته خود مغز که مرکز سوداست نیز گفته می‌شد، چاقی به مضمون حال نبوده به معنای سرحالی بوده است و دماغ چاق منظور حال خوب، روحیه پر نشاط است. تضاد آن خلق تنگ است، بی‌حوصله بودن. یعنی چاقی لاغری تنگی، اصطلاحات فیزیکی به روحیه تیز اطلاق می شد.
در هر صورت اگر بیشترسرچ کنید به این می رسید که دماغ چاق داشتن به معنی سر حال بودن هم هست و در مواردی هم از آن به عنوان یک لهجه و گویش تهرانی یاد می‌کنند.