تفاوت معنادار نرخ دولتی دلار و آزاد
آرمان ملی: قیمت دلار این روزها به معما تبدیل شده است و بانک مرکزی فضای بازار را بهشدت بسته و در عین حال عملکرد شفافی از روند معاملات و کشف قیمت در مرکز مبادله ارز و طلا ارائه نمیدهد و این وضعیت سرگردانی متقاضیان ارز را به دنبال داشته و در عین حال نتوانسته روند رو به رشد قیمتها در بازار آزاد را متوقف کند، این درحالی است که قیمت دلار مرکز مبادله ارز و طلا از همان روز نخست در سطح ۴۱ هزار تومانی باقی مانده، قیمت دلار در بازار آزاد نه تنها کانال عوض کرده که در حالا بالا رفتن از پلههای کانال جدید است و نرخ حواله دلار هم ۳۶ هزار و ۳۱۲ تومان است. ازسوی دیگر قیمت دلار مرکز مبادله ارز و طلا در جا میزند که بانک مرکزی مدعی شده بود این مرکز، محلی برای رقابت و کشف قیمت است، اما نتیجه، امر دیگری را حکایت میکند. در این میان، اما بانک مرکزی تنها به ایجاد محدودیت برای صرافیها پرداخته که موجب ایجاد هیجان بیشتر در میان خریداران و فروشندگان دلار در بازار آزاد شده است همچنین انواع سهمیههای تخصیص ارز حذف شده و تنها ارز مسافرتی آن هم پشت گیت فرودگاه به متقاضیان پرداخت میشود.
تحریم نبود دلار چقدر بود؟
مسعود نیلی اقتصاددان، در برنامه «حکمرانی خوب» به بررسی وضعیت بازار ارز و نرخ دلار در وضعیت غیرتحریمی پرداخت و او بر این باور است که در حال حاضر روابط خارجی و اعتمادسازی داخلی در بازار ارز ایران بسیار مهم است همچنین، برآورد نیلی نشان میدهد که اگر تحریم نداشتیم، نرخ ارز الان حدود 10 هزار تومان بود. این اقتصاددان با اشاره به اینکه تورم ما در سالهای تحریم متوسط سالانه 4/36 درصد بود، گفت: نرخ تورم در سالهای غیرتحریم (از بازه زمانی 1380 به بعد)، 4/16درصد بوده که فاصله زیادی را نشان میدهد. نیلی افزود: اگر میخواستیم بهطور کامل مقید به برابری قدرت خرید باشیم و رقابتپذیری اقتصاد را حفظ کنیم، با فرض اینکه تحریم نمیشدیم، نرخ ارز الان حدود 10 هزار تومان بود هرچند با این وجود هم اقتصاد خوبی تلقی نمیشدیم و شاید رشد اقتصادی 3 تا 3. 5 درصدی داشتیم ولی ادامهدار بود. وی با بیان اینکه تحریم یک اقتصاد چندنرخی را تحمیل میکند، تاکید کرد: نمیتوان در وضعیت تحریمی، یک گلخانه در بازار ارز ایجاد کرد و به هدف تکنرخی رسید. هماکنون در بازار ارز ایران، نقش وزیر امور خارجه از نقش رئیس بانک مرکزی اثرگذارتر است. در واقع، در حال حاضر برقراری روابط خارجی و اعتمادسازی داخلی در اقتصاد دارای اهمیت وافری است.
نسخه روسیه قابل کپی برداری نیست
علی قنبری، استاد اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس دراین خصوص معتقد است: تفاوت کشورمان با کشورهای دیگر به خصوص روسیه که قرار است برای مدیریت بازار ارز از آن الگو برداری کنند، این است که مشکل ایران میزان ارز دریافتی بوده و در حالی که مجموع صادرات ایران 20 میلیارد دلار بوده اما روسیه چند برابر این رقم را کسب و دریافت میکند و اساسا نمیتواند مدل و الگویی برای بازار ارز ایران باشد. علی قنبری درباره سیاستهای ارزی دولت برای مدیریت بازار ارز و راهاندازی مرکزی مبادله ارز و طلا برای کنترل بازار ارز اظهار داشت: ارز و هر کالای با دوامی مانند طلا، مسکن، خودرو علاوه بر مسائل اقتصادی، تحت تاثیر مسائل سیاسی هم قرار میگیرند و غیر از مساله عرضه و تقاضا که قیمتها را تعیین و مشخص میکند عوامل موثر غیر اقتصادی دیگری هستند که بر روی قیمت اثرگذار هستند. وی ادامه داد: بر روی قیمت ارز، سیاستهای خارجی مانند روابط کشورمان با دنیا اثرگذار است. بحث تحریمهای اقتصادی و بحث برجام و FATF مطرح است، در داخل کشور میزان عرضه ارز به اندازه تقاضا نیست و مسائل داخلی از جمله ناآرامیهای اخیر، عدم امکان سرمایهگذاری و جذب سرمایهها و صفر بودن نرخ رشد اقتصادی، کاهش درآمد سرانه و... همه این مسائل باعث شده که مردم به سیاستهای دولت بیاعتماد شوند و نتیجه این شده که هر چه دولت میگوید مردم برعکس آن عمل میکنند. این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه سیاستهای دولت کارساز نبوده گفت: امروز دیگر ارز تنها وابسته به موضوعات و مولفههای اقتصادی نیست که با راهاندازی سامانهها بتوان آن را مدیریت کرد و شاهد آن بودیم که راهاندازی انواع سامانهها راهکار عملی نبودند. در نتیجه بازار ارز در برابر این تصمیمات از خود مقاومت نشان میدهد و روند افزایشی هم ادامه پیدا کرد. قنبری با اشاره به بیاثر بودن تغییر رئیس کل بانک مرکزی اظهار داشت: با تغییر افراد هم تغییری در بازار مشاهده نشد، دیدیم که با اینکه بیش از یک ماه گذشته رئیس بانک مرکزی تغییر کرد این جابه جایی افراد هیچ تغییری در کنترل بازار ارز نداشت و قیمتها در بازار ارز به روند صعودی خود ادامه دادند. در برابر این سیاستهای جدید بانک مرکزی هم ممکن است که تا چند روز بازار آرام شود اما این سیاستها در میان مدت و بلندمدت هیچ تاثیری در کنترل بازار ارز نخواهند داشت و روند صعودی ارز و تورم ادامهدار خواهد بود. وی درباره گفته وزیر اقتصاد و مسئولان درباره افزایش قیمت ارز تحت تاثیر فعالیتهایی تعداد کانال تلگرامی و اعلام نرخ فردایی، تاکید کرد: این ادعاها توجیه عملکرد نامطلوب تیم اقتصادی دولت است. سوالی که مطرح میشود این است که چرا در سایر کشورها که فضای مجازی گستردهتر و دسترسی به آن راحتتر است، این بحرانها و مسائل پیش نمیآید. موضوع این است که مسائل ساختاری و سیاسی هستند که روی قیمتها و بازار ارز تاثیر میگذارند و اینکه چند کانال تلگرامی در فضای مجازی باعث افزایش قیمت ارز میشوند، توجیه است. این کارشناس اقتصادی همچنین درباره بهکارگیری مدل روسی برای مدیریت بازار ارز کشورمان گفت: این موضوع هم از عجایب روزگار در ایران و غیرقابل توجیه و غیرعلمی است که مسئولان اقتصادی و تیم اقتصادی دولت سیزدهم به آن را مطرح کردند. تفاوت کشورمان با کشورهای دیگر به خصوص روسیه که قرار است برای مدیریت بازار ارز از آن الگو برداری کنند، این است که مشکل ایران میزان ارز دریافتی بوده و در حالی که مجموع صادرات ایران 20 میلیارد دلار بوده اما روسیه چند برابر این رقم را کسب و دریافت میکند و اساسا نمیتواند مدل و الگویی برای بازار ارز ایران باشد. این کارشناس اقتصادی گفت: اما در حال حاضراقدامات دولت در برخی از مسائل مانند مصونیت قضائی در مصوبه مولدسازی دارایی و اموال دولت و اساسا خودِ این طرح و برنامه توجیهی اقتصادی ندارد. اگر روند خصوصیسازی مشکلی داشت باید آن روند اصلاح میشد نه اینکه به این گونه درباره مولدسازی داراییها تصمیم بگیرند.
