ضرورت حضور در اتحادیههای جهانی
استفاده از مزاياي اتحاديههاي اقتصادي و تجاري، يکي از راهکارهايي است که طي سالهاي گذشته، تمامي کشورها و دولتها طي دهههاي گذشته توجه مناسبي به آن داشتهاند. ايران نيز طي سالهاي گذشته نگاه خود را بر ورود و حضور بر اتحاديههاي اقتصادي منطقه منعطف کرده است. پذيرش ايران در سازمان همکاري شانگهاي و بهامضا رسيدن موافقتنامه تجارت ترجيحي با اتحاديه اوراسيا نشاندهنده تلاشهاي انجامشده در راستاي افزايش حضور ايران در مجامع اقتصادي مختلف در منطقه است. بايد تاکيد کرد يکي از مشکلات اصلي توسعه ايران طي سالهاي اخير، حضور نداشتن در کمپهاي اقتصادي مهم دنياست، هرچند در اين مدت ايران تلاش کرده است در اتحاديههاي اقتصادي منطقه حضور داشته باشد اما همچنان در اتحاديههاي مهم اقتصادي وارد نشدهايم. بهعنوان مثال، عدمعضويت ايران در سازمان تجارت جهاني (wto) و اتحاديه مراکز تجارت جهاني (wtc) از نقاط ضعف اقتصاد براي توسعه روابط تجاري خود با ساير کشورهاست. سازمان تجارت جهاني يک سازمان بينالمللي است که قوانين جهاني تجارت را تنظيم و اختلافات بين اعضا را حلوفصل ميکند. افغانستان در جاي جديدترين عضو اين سازمان عنوان شده، اما ايران هنوز به عضويت سازمان تجارت جهاني درنيامده است. اين يک نقص براي تجارت ايران تلقي ميشود. نبود در اتحاديههاي مهم تجاري بينالمللي سبب ميشود تا شانسهاي مهم تجاري و اقتصادي را از دست بدهيم. حضور در سازمان تجارت جهاني، بستر توسعه فعاليتهاي بازرگاني را براي کشورها فراهم ميکند که در جهان امروز، مسئله کماهميتي نيست. ايران طي سالهاي گذشته بارها براي پيوستن به سازمان تجارت جهاني درخواست داده اما تا به حال تلاشها بيثمر بوده، بنابراين فرصت ايجاد ارتباطات تجاري با کمترين محدوديت و بيشترين منفعت، هنوز براي ايران ميسر نشده است. کارشناسان اقتصادي معتقدند با افزايش روابط بينالمللي، در فعاليت تمامي حلقههاي زنجيره اقتصادي بهبود نسبي حاصل خواهد شد. در گام نخست، واحدهاي توليدي با شرايط مطلوبتري فعاليت خواهند کرد، چرا که تجهيزات و ماشينآلات تخصصي و بهروز جهاني وارد کشور ميشوند و سطح کيفي محصولات بالا خواهد رفت. همچنين از سويي ديگر، سرمايههاي مناسبي وارد کشور ميشود و منابع مالي سرمايهگذاران خارجي ميتواند نيروي محرکه مهمي براي چرخه توليد باشد. بنابراين، کالاهاي توليدشده از نظر نرخ و کيفيت رقابتپذيرتر خواهند بود و ميتوانند با ساير محصولات مشابه در بازارهاي جهاني رقابت کنند، چرا که يکي از اصول اساسي توسعه تجارت غيرنفتي، وجود کالاي رقابتپذير است. تا زماني که کالايي مناسب براي ارائه نداشته باشيم، صادرات رشد نخواهد کرد. علاوه بر آن، ورود تجهيزات و فناوري بهروز، به تکميل چرخه ارزشافزوده نيز کمک خواهد کرد. در اين صورت، زنجيره کالاي صادراتي بهبود مييابد و ميتوانيم محصولاتي با ارزش بالاتر صادر کنيم، بنابراين وجود رابطه موثر و مناسب با کشورهاي جهان، تمامي فعاليتهاي اقتصادي داخلي و خارجي کشور را تحتتاثير قرار ميدهد و تاکيد کارشناسان براي عضويت ايران در سازمان تجارت جهاني و کاهش موانع ديپلماتيک با ساير کشورها، به اين منظور است. همانطور که پيشتر عنوان شد، عضويت در اتحاديههاي اقتصادي براي بهبود و تسهيل فرآيند تجارت امري لازم و ضروري براي اقتصاد تمامي کشورهاست. بنابراين، حضور ايران در اتحاديه شانگهاي را ميتوان مثبت ارزيابي کرد، اما شکل اجرايي توسعه همکاري ايران با کشورها عضو اين سازمان و ساير موارد قانوني و تسهيلاتي، همچنان مشخص نشده است،از اينرو جزئيات تجارت با کشورهاي عضو اين سازمان و همکاري در آينده معلوم نيست و نميتوان نظر قطعي درباره آينده فعاليتهاي بازرگاني ايران در سازمان شانگهاي اظهار کرد. بهطورکلي بايد تلاش کنيم عضو اتحاديهها و پيمانهاي اقتصادي شويم که رنگوبوي سياسي نداشته باشند. در چنين شرايطي، روابط ايران با ساير کشورها در فضايي مطمئنتر و کمتنش مستحکم خواهد شد. همچنين، بستر براي تبادل کالا و خدمات مهيا شده است و بهصورت گسترده و بهينه ميتوانيم از مزاياي اين روابط کمنوسان و مطمئن بهرهمند شويم. تنها در فضايي کمتنش تجارت به بالندگي خواهد رسيد و اقتصاد ايران به چنين بستري براي افزايش صادرات غيرنفتي خود نياز دارد.
