جامعه مطالبه‌محور؛ خواهان تحول و اصلاح

آرمان ملي- حميد شجاعي: جامعه ايراني با توجه به شيب تند تغييرات با مسائل مختلفي مواجه است. اينکه با توجه به تغييرات نسلي و نوع مطالبات متغير جامعه در حوزه‏‌هاي مختلف اساسا با چه نوع جامعه‏‌اي روبه‏‌رو خواهيم بود. آنچه مسلم است امروز جامعه آن هم با عبور از تحولات چند ماهه گذشته نوع نگرش و رويکرد جديدي نسبت به اکثر مسائل در حوزه‏‌هاي مختلف پيدا کرده و مطالباتش نيز از سطح مطالبات صرف اقتصادي فزون‏‌تر شده است. هر چند که با همه اين احوال بازهم مساله اول جامعه وضعيت اقتصادي و معيشتي و برخي ناکارآمدي‏‌ها در اين حوزه‏‌ است که پرسش‏‌هاي بسياري را از مسئولان امر به‏‌وجود آورده است. اما مطالبات در همين حوزه محدود نشده است. از طرفي اينکه امروز برخي مسئولان در بدنه حاکميت از اصلاح و تغيير يا به عبارتي حکمراني نو صحبت مي‏‌کنند نيز مويد همين تغيير رويکرد و نگرش در جامعه است. به بيان ساده‏‌تر با الگوهاي ديروز نمي‏‌توان مسائل امروز را حل و فصل کرد. لذا اصلاح و تغيير امري اجتناب‌ناپذير است. البته اينکه اين تغيير يا اصلاح از کجا کليد بخورد مساله‏‌اي است که بايد عقلا، انديشمندان و صاحب نظران در خصوص آن نظر دهند؛ اما قدر مسلم به‌نظر مي‏‌رسد که اين همراهي در حاکميت نيز وجود داشته باشد. از طرفي بسياري بر اين باورند که جامعه مدت‏‌هاست از جريانات سياسي همچون اصلاح‏‌طلب و اصولگرا گذر کرده و اين دو جريان ديگر مثل سابق آنقدرها موثر و تعيين‌کننده نخواهند بود. اما مساله مهم اين است که جامعه همچنان رويکرد اصلاحي را به‌عنوان يک حرکت موثر در نظر دارد و ترجيح مي‏‌دهد. چيزي که رگه‏‌هايي از آن در بيانيه اخير سيدمحمد خاتمي نيز ديده مي‏‌شود. جايي‌که مي‏‌گويد: «به نظر من اصلاح خود» هم در ساختار و هم رويکرد و هم رفتار، کم‌هزينه‏‌ترين و پرفايده‏‌ترين راه برون رفتن از بحران است. اگر راه اصلاح‌خواهي و اصلاح‌طلبي به شيوه سابق به بن‌بست رسيده است؛ اصلاح‏‌طلبي ظرفيتي بيش از اصلاح‌طلبان به معناي متعارف دارد.» نکته اينجاست که جامعه مطالبه‌محور عمل مي‏‌کند و نگرش‏‌هاي رو به جلو و آينده‌نگرانه دارد. لذا مي‏‌توان در تعاملي مثبت با مجموعه حاکميت اين روند اصلاحي در حوزه‏‌هاي مختلف را پيش برد و نسبت به تغيير و اصلاح شرايط اميدوار بود.

اکثريت جامعه خواهان اصلاح و تحول هستند

دبيرکل انجمن اسلامي مدرسين دانشگاه‏‌ها در خصوص نوع رويکردهاي جامعه در مواجهه با مسائل مختلف اظهارداشت: به‌نظر مي‏‌آيد آنچه مورد اتفاق نظر همه طيف‏‌ها و جناح‏‌هاست اينکه وضع موجود مطلوب نيست و اصولگرايان نيز از اين موضوع راضي نيستند و هرکسي از ظن خود خواهان نوعي تحول است. اما در خصوص سطح و شيوه اين تحول اختلاف نظر وجود دارد. محمود صادقي به «آرمان ملي» گفت: اصلاح‌طلبان از گذشته ضمن وفاداري به اصل نظام جمهوري اسلامي خواهان تحول و اصلاح در رفتارها و برخي رويکردهاي حاکميت بودند و با توجه به تحولات چند ماهه اخير به نظر مي‏‌رسد که مطالبات جامعه نيز عمق بيشتري پيدا کرده است. هر چند که شدت و ضعف مطالبات متفاوت است، اما اگر ميانگين بگيريم کماکان رويکردهاي اصلاحي مي‏‌تواند مويد نظرات اکثريت جامعه باشد. البته برخي معتقدند که مسيرهاي اصلاحي آزموده شده و به دربسته خوردند يا به تعبير آقاي خاتمي به صخره‏‌هاي ستبر برخورد کردند. اما برخي بر اين باورند که اگر در همين قانون اساسي اگر اجراي آن رويکردها و رفتارها اصلاح شود مي‏‌توان به رسيدن به وضع مطلوب اميدوارتر بود. عضو جبهه اصلاح‌طلبان ايران تاکيد کرد: در تحولات جديد اصلاح‏‌طلبان به معناي مرسوم از نظر جامعه کافي نيستند و بايد ديدگاه‏‌هاي فراتر از اصلاح‌طلبي مرسوم مطرح شوند و در واقع ظرفيت‏‌هاي فراجناحي مطرح شوند. مردم نيز چنين چيزي را مطالبه مي‏‌کنند.

تفکر اصلاح‏‌طلبي در آينده ايران حاکم خواهد شد

يک فعال سياسي اصلاح‏‌طلب در اين خصوص عبور مردم از اصلاح‏‌طلبان و اصولگرايان با توجه به بيانيه اخير سيدمحمد خاتمي اظهارداشت: بين اصلاح‏‌طلبان و اصولگرايان تفاوت بسياري وجود دارد. بنده معتقدم که صداي هر دو جريان سياسي اصلاح‏‌طلبان و اصولگرايان شنيده نمي‏‌شود و مخاطبي ندارند؛ اما در بحث اصلاح‏‌طلبي تصورم اين است که اتفاقا روزبه‌روز داريم به آن نزديک‏‌تر مي‏‌شويم و جامعه بيشتر به‌دنبال آن است. اين موضوع از آن جهت است که اتفاقات اخير دو رأس سخت داشت، يکي اپوزيسيوني که معتقد است به چيزي جز سقوط نظام نبايد انديشيد و يکي هم بخشي از حاکميت که معتقد بود يک‌قدم نبايد عقب نشست. حجت‏‌الاسلام محمدعلي ابطحي گفت: اين دو جريان در مقابل هم قرار گرفتند که عملا‏‌ دو رأس سخت نمي‏‌توانند به‌هم کمک کنند و خودشان هم به هيچ نتيجه‏‌اي نمي‏‌رسند بنابراين در اين ميان فضايي براي تفکر اصلاح‏‌طلبي باز مي‏‌شود و فکر مي‏‌کنم جامعه و حاکميت به اين سمت‌وسو خواهند رفت. وي در خصوص احتمال استقبال جامعه از چهره‏‌هاي سنتي اصلاحات مثل خاتمي يا عبد‏‌ا... نوري به شرط شيفت به سمت اصلاح‌طلبان بيان کرد: به عقيده من جامعه اصلا سراغ افراد نخواهد رفت بلکه سراغ تفکر خواهد رفت و اين تفکر است که در جامعه مطرح خواهد شد و حضور پيدا خواهد کرد. تفکر اصلاح‏‌طلبي که در آينده در ايران حاکم خواهد شد تفکر اصلاح‏‌طلبي ساختاري است و اصلاح‏‌طلبي قدرتمندتر از اصلاح‏‌طلبي که تا به حال بود. عضو مجمع روحانيون مبارز عنوان کرد: فکر مي‏‌کنم ساختارهاي اصلاح‏‌طلبي تنها راهي است که امکان انجام‌شدن را دارد. شايد خيلي‏‌ها مايل نباشند که اجازه وقوع اين اتفاق را بدهند اما در عمل اين اتفاق رخ خواهد داد. رئيس دفتر رئيس دولت اصلاحات در خصوص جذب چهره‏‌هايي همچون ناطق يا لاريجاني از سوي مردم تصريح کرد: مردمي که به‌سمت خاتمي نروند مسلما به سمت لاريجاني و ناطق نوري هم نخواهند رفت. کلا به‌دليل تغيير جدي نسل‏‌ها معتقدم نمايندگي اين جامعه را بايد افرادي از نسل خودشان به عهده بگيرند.