دانــستنیهـــا
سرطان رودهبزرگ؛ پيامد جوامع صنعتي
متخصص پرتودرماني دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي با بيان اينکه سرطان رودهبزرگ يکي از سرطانهاي شايع جوامع صنعتي است، گفت: ميزان شيوع اين بيماري در دهههاي اخير رو به افزايش است. دکتر مونا ملکزاده مغاني با اشاره به اينکه سرطان رودهبزرگ يا سرطان کولون و يا سرطان رکتوم به رشد تودههاي سرطاني در رودهبزرگ گفته ميشود، از شيوع بالاي اين سرطان در دنيا خبر داد .وي افزود: کولون در قسمت انتهايي خود قبل از اينکه به مقعد برسد در قسمتي به نام رکتوم ممکن است درگير سلولهاي سرطاني شود.
کمخوني؛ علامت شايع
وي با اشاره به علائم سرطان روده، افزود: کمخوني يکي از علائم شايع اين سرطان است. زمانيکه توده سرطاني در روده ايجاد ميشود، اين توده مرتبا از بدن خون دريافت و آن را همراه مدفوع دفع کرده و فرد مبتلا را دچار کمخوني ميکند. بسته به قرارگيري توده سرطاني در سمت راست يا چپ روده، علائم ميتواند متفاوت باشد. وي با تاکيد براهميت تشخيص به موقع سرطان رودهبزرگ، خاطرنشان کرد: در تودههاي سرطاني که در درازمدت بزرگ و ايجاد شده و سمت چپ روده را درگير کرده باشند، علائمي همانند انسداد، شايعتر است. يکي از علل اين انسدادها اين است که توده در مقابل محل رکتوم قرار ميگيرد. ملکزاده علائمي همانند دفع خون روشن از بدن و يا انسداد روده را نيازمند بررسي و توجه دانست و هشدار داد: اين علائم ميتواند زنگ خطري براي مراجعه سريع و فوري به پزشک باشد؛ چرا که هر چه زمان تشخيص و درمان زودتر باشد، شانس درمان مبتلايان نيز به مراتب بالاتر ميرود. او کولونوسکوپي را خصوصا در مراحل اوليه بيماري مهمترين راه تشخيص سرطان روده دانست و انجام کولونوسکوپي دورهاي در افراد بالاي 45 سال را مورد تاکيد قرار داد. بررسي خون در مدفوع نيز ميتواند يکي از راههاي شناسايي اين بيماري باشد. اگر چنانچه فردي دچار متاستاز شده باشد ميتوان با روش سيتي اسکن و در ادامه با آزمايش پاتولوژي نيز اين ضايعه را تشخيص داد. به عبارتي بايد از مقعد تا ابتداي روده تحت آزمايشات دورهاي باشد تا چنانچه فرد به اين بيماري مبتلا شد در سريعترين زمان ممکن درمانها آغاز شود. اين متخصص پرتودرماني بررسي ضايعات در محدوده روده را ضروري دانست و ادامه داد: ضايعات در برخي اوقات با تشخيص قطعي توده سرطاني مشخص ميشوند. انجام غربالگري منظم راهکار مناسبي براي پيشگيري از سرطاني شدن توده در بيماران مستعد است. وي با اشاره به اينکه سرطان رودهبزرگ يکي از بيماريهاي دستگاه گوارش است، اظهارکرد: اين نوع سرطان يکي از سرطانهاي شايع در جوامع صنعتي بوده و ميزان وقوع آن در دهههاي اخير رو به افزايش است. سرطان رودهبزرگ از بيماريهايي است که با سبک زندگي و کم تحرکي در ارتباط مستقيم است.
پيشگيري
ملکزاده، تغذيه را يکي ديگر از عوامل تاثيرگذار در ابتلا به سرطان روده ذکر کرد و توضيح داد: مصرف زياد چربيها ميتواند فرد را مستعد ابتلا به سرطان روده کند. ورزش و انجام فعاليتهاي فيزيکي يکي از مهمترين توصيهها براي پيشگيري از سرطان روده است. گنجاندن ساعتي در روز براي ورزش ميتواند به ميزان قابلتوجهي از بروز اين بيماري جلوگيري کند. ورزش، پرهيز از مصرف غذاهاي چرب و مصرف ويتامينها و ميوهجات و سبزيجات ميتواند به ميزان قابل توجهي از بروز اين سرطان پيشگيري کند. اين متخصص پرتودرماني درباره درمانهاي سرطان روده نيز توضيح داد: سرطان روده از معدود سرطانهايي است که حتي اگر متاستاز هم در بدن فرد ايجاد شده باشد به عنوان يکي از سرطان قابل درمان شناخته ميشود. شيوع اين سرطان در زنان و مردان برابر است. اين سرطان معمولا با افزايش سن شيوع بيشتري پيدا ميکند همچنين اين بيماري در برخي افراد بهصورت ژنتيکي نيز در سنين پايينتر ميتواند ايجاد شود. او تاکيد کرد: سرطانهاي زودرس روده يا غدههايي که ميتوانند تبديل به تودههاي سرطاني شوند، نيز ممکن است در برخي افراد در سنين پايين بروز کنند؛ بنابراين افراد به محض مشاهده علائم فورا به پزشک مراجعه کنند. ملکزاده ادامه داد: افراد بايد از سن 45 سالگي غربالگري سرطان رودهبزرگ را انجام دهند ولي اگر چنانچه سابقه ژنتيکي اين بيماري در افراد درجه يک خانواده وجود دارد بايد از سن 35 سالگي آزمايشات تشخيصي آغاز شود.
درمان
عضو هيات علمي دانشگاه با اشاره به اينکه درمان اصلي سرطان روده معمولا جراحي است، خاطرنشان کرد: غير از قسمت انتهاي روده که رکتوم يا راست روده ناميده ميشود در مابقي قسمتهاي روده ابتدا جراحي انجام ميشود مگر اينکه فرد دچار متاستاز شده باشد و بيماري در بدن او پخش شده باشد در اين صورت درمانها با شيمي درماني آغاز ميشود. وي تاکيد کرد: به طور کلي درمانها به ميزان متاستاز، پيشرفت بيماري و قرارگيري توده بستگي دارد. بهگفته دکتر ملکزاده درمان در ناحيه راست روده فقط در مراحل ابتدايي به صورت جراحي است در غير اينصورت درمانها به صورت شيمي درماني و راديوتراپي همزمان انجام ميشود؛ به اين شکل که بيمار تحت راديوتراپي قرار ميگيرد و در ادامه شيميدرماني نيز انجام ميشود، در گام بعدي بيمار براي جراحي آماده ميشود؛ بنابراين اين روند باعث ميشود فعاليتهاي روده و معقد حفظ و فرد کيفيت زندگي بهتري داشته باشد. وي به روش ديگري براي درمان سرطان روده اشاره کرد و گفت: درمان با داروهاي هدفمند يکي ديگر از روشهاي درماني موثر در اين بيماري است. در صورتيکه جهش در ژنهاي خاصي ايجاد نشده باشد ميتوان از اين درمان نيز بهره برد، اين درمان کمک ميکند که در صورت متاستاز پاسخهاي مناسبتري دريافت کنيم. درمان با داروهاي هدفمند فقط در بيماراني استفاده ميشود که در وضعيت متاستازيک باشند. بنابر اعلام روابط عمومي دانشگاه علوم پزشکي شهيدبهشتي، او در بخش ديگري توضيح داد: در مطالعاتي مشخص شده سلولهاي سرطان روده در برخي موارد به درمانهاي ايمونوتراپي هم پاسخ مثبت ميدهند. وي همچنين جراحي را متداولترين روش درمان سرطان روده دانست و در ادامه راديوتراپي، شيميدرماني، درمان هدفمند و ايمونوتراپي را از مهمترين روشهاي درماني ذکر کرد.
