آلمان و فرانسه همچنان محورند
در شرايطي که با ورود به ژانويه سال 2023 شصتمين سالگرد پيمان دوستي فرانسه - آلمان، به عنوان يکي از اصليترين مباني و اسناد تحکيم بخش شکلگيري اتحاديه اروپايي و امضا شده توسط سران دو کشور در دومين دهه پس از پايان جنگ جهاني دوم را پشتسر ميگذاريم، چشمانداز و افق روابط پاريس - برلين و روند تداوم وحدت اروپايي، حکايتهايي را بيان ميدارد. زماني که پيمان اليزه به امضا رسيد و مبناي جديدي براي روابط فرانسه و آلمان بعد از قرنها رقابت و سه جنگ ويرانگر دو کشور که موجبات جنگهاي جهاني را فراهم کرد پايهريزي شد، جامعه اقتصادي اروپاي آن دوران تنها شش کشور آلمانغربي، فرانسه، ايتاليا، بلژيک، هلند و لوکزامبورگ را شامل ميشد و هدف اوليه تشکيل آن نيز به وجود آوردن يکپارچگي اقتصادي بين اعضا و به خصوص ايجاد بازار مشترک و اتحاديه گمرکي تعيين شده بود. در مقطع مورد بحث، آرون مک ميليان، نخستوزير بريتانيا، نيکيتا خروشچف، رئيس اتحاد جماهير شوروي، جان اف کندي، رئيسجمهوري ايالات متحده آمريکا و مائو تسهتونگ، رهبر جمهوري خلق چين بودند. 6 دهه پس ازرونمايي از پيمان اليزه، اتحاديه اروپايي در حال حاضر 27عضو دارد، آلمان غربي و شرقي يکپارچه شده، بريتانيا پس از الحاق در سال 1973، متعاقبا در سال 2020 در چارچوب برگزيت از اتحاديه اروپايي خارج شده و کلوپ اروپايي و اتحاديه جماهير شوروي از صحنه جغرافياي سياسي خارج شدهاند، هرچند روسيه در تعقيب حيات شوروي، همچنان نظم جهاني رابا حمله به اوکراين به چالش کشيده است، البته در اين جهان متحول شده پس از شصت سال، همچنان هماهنگي آلمان و فرانسه در اروپا حائز اهميت است ليکن اين واقعيت در چارچوب جديدي خود را نشان ميدهد. بين اين دو کشور روابط رئيسجمهوري فعلي فرانسه يعني امانوئل مکرون و اولاف شولتز، صدراعظم آلمان فدرال آنچنان تعريفي ندارد. در پايان ماه اکتبر گذشته اجلاس مشترک دولتهاي فرانسه و آلمآنکه قرار بود تشکيل شود در آخرين دقايق به دليل مشکلات بخش انرژي و دفاع به تعويق افتاد ضمن آنکه نشست بين آقاي مکرون و شولتز در ماه دسامبر نيز تحت شرايط متشنج برگزار شد. بايد يادآوري کرد که پس از تغييرات سياسي در آلمان و خروج خانم مرکل از زندگي سياسي کشورش، امانوئل مکرون درصدد تعادل بخشي به کمبود توازن در مناسبات آلمان و فرانسه با ساير کشورهاي کليدي اتحاديه اروپايي برآمده و به عنوان مثال به امضاي پيمان دوستي با اسپانيا اقدام کرده است. همچنين در پايان سال 2021 مکرون پيماني با ايتاليا به امضا رساند که بر اساس اين پيمان فرانسه و ايتاليا متعهد شدند هماهنگيهاي بيشتري در زمينههاي امنيتي، دفاعي، پناهندگان و حوزههاي استراتژيک همچون G5 و هوش مصنوعي و نيز اقتصاد کلان به عمل آورند و در همين چارچوب دو کشور مايلند تا پيش از هر يک از اجلاسهاي سران اتحاديه اروپايي هماهنگيهاي لازم را براي داشتن موضع مشترک به عمل آورند، امري که پيش از اين براي مدت زمان طولاني بين فرانسه و آلمان انجام ميشده است. در هر حال روابط مستحکمتر بين رئيسان جمهوري فرانسه و صدراعظم آلمان ميتواند همکاريهاي سالهاي آتي اروپا را مستحکم کند. اين همکاريها از بخش انرژي تا موضوعات دفاعي را در برمي گيرد و از رهگذر آن دولتهاي عضو اتحاديه قدرت بيشتري براي تصميم گيري و اجراي سريع تصميمات برخوردار ميشوند. البته به زعم اغلب کارشناسان روند وحدت اروپا را نبايد از نظر دور داشت که سرانجام تهاجم روسيه به اوکراينکه منشاء پارهاي از اختلافات اساسي در اتحاديه و به ويژه بين پاريس - برلين بوده موضوعي اساسي براي آينده امنيت و دفاع اروپايي است که فرانسه و آلمان را بسيار متاثر خواهد کرد.
