سفر «گروسي» به تهران بر احياي برجام تاثير خواهد داشت؟
تلاش براي حل مسائل فني ميان ايران و آژانس
سفر «گروسي» به تهران بر احياي برجام تاثير خواهد داشت؟
از برجام پوستهاي توخالي مانده. اين توصيفي است که «رافائل گروسي»، دبيرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي از توافق هستهاي داشته است. با همه اينها او قرار است در سفري به تهران؛ با مقامات ايراني ديدار کرده و يکبار ديگر با بررسي جوانب؛ ايران و غرب به پيشرفتهايي در خصوص پرونده هستهاي برسند. اگر اين سفر موفقيتآميز باشد، بازگشت به مرحله گفتوگوها، آنقدرها دور از ذهن به نظر نميرسد.
از سفر به تهران تا احتمال احياي برجام
رافائل گروسي، دبيرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي ميگويد: هيچکس اين مرگ (توافق) را اعلام نکرده است، اما وظايف انجام نميشوند و تمامي محدوديتهايي که در برجام وجود دارند، براي چندينبار نقض شدهاند. در ماههاي اخير و بعد از آنکه بايدن تلويحا در گفتوگو با يک خبرنگار در مورد مرگ برجام حرف زده بود و مقامات آمريکايي ديگر هم اعلام کردند توافق هستهاي با ايران و احياي برجام در برنامههايشان جايي ندارد، حالا گروسي ظاهرا نظر متفاوتي دارد. او البته به ناکارآمدي توافق در شرايط فعلي اذعان داشته اما مواضعي تقريبا مشابه با برخي از مقامات اتحاديه اروپا از خود نشان ميدهد. وي اخيرا در سخناني در کميته روابط خارجي پارلمان اروپا يکبار ديگر بر موضع خود مبني بر اينکه ايران به آژانس درباره آثار راديواکتيو يافت شده در مکانهاي مورد بحث پاسخ «رضايتبخش» نداده است، تاکيد کرد. با وجود اينکه گروسي سعي کرد در اين نشست تا حد زيادي کارشناسي و فني سخن بگويد اما استفاده از برخي عبارات و تاکيد بر برخي اقدامات بدونشک با رويکردي سياسي و دور از استانداردهاي فني ـ هستهاي بود. تلاش گروسي براي نشاندادن فعاليتهاي هستهاي ايران در وضعيتي رو به وخامت با اشاره به ميزان غنيسازي ايران تا 60 درصد قابل تامل است. او در اين نشست به مثابه يکي از وزيران خارجه اتحاديه اروپا و حتي فراتر در جايگاه يک مدعي، جانبدارانه فعاليتها و همکاريهاي ايران را تشريح کرد. چالش ميان ايران و آژانس بر سر موضوعات تاکنون به صدور سه قطعنامه انجاميده است و در قطعنامه اخير شوراي حکام، از ايران خواسته شد درباره اين مکانها به سوالات آژانس پاسخ «قانعکننده» دهد، همچنن در هفته گذشته پارلمان اتحاديه اروپا به تعليق برجام راي نداد و اين موضوع باعث شد تا اميدواريها براي حصول يک توافق براي احياي برجام؛ ميان ايران و غرب بالا برود. جوزف بورل، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا روز دوشنبه در نشست با حضور نمايندگان رسانهها در بروکسل گفته بود مذاکرات رفع تحريمها در يک وضعيت انتظار بهسر ميبرد. گفتوگوها به تعبير او «نمرده» اما پيشرفتي هم صورت نگرفته است. اعلام سفر رافائل گروسي به ايران در کنار مواضع کشورها و مقامات اروپايي باعث شده تا پيشبينيها در مورد اينکه اين کشورها بارديگر به سمت يک توافق با ايران متمايل شدهاند، بيشتر کرده است. گروسي مديرکل آژانس اتمي گفته است باور دارم که احتمالا در ماه فوريه براي مسائل مختلف به تهران بروم تا گفتوگوهاي سياسي مورد نياز را انجام دهيم. اميدوارم بتوانيم در اين خصوص به پيشرفت برسيم. رافائل گروسي روز سهشنبه گذشته در نشست پارلمان اروپا اعلام کرد که ايرانيها ميزان لازم براي توليد بمب هستهاي در صورت افزايش غلظت آن به 90 درصد را در اختيار دارند، اما اين بدان معنا نيست که بمب ساختهاند. به همين جهت بايد به ارتباط و کار ادامه داد و دلسرد نشد. در آخرين سفر معاون گروسي به ايران نتيجه رضايتبخشي از مذاکرات طرفين حاصل نشد و ظاهرا اوضاع نااميدکننده پيش رفته بود. اما ابراز تمايل گروسي به حضور در ايران بهعنوان مقام ارشد آژانس نشان ميدهد که آنها کماکان براي رسيدن به يک نتيجه مصر هستند و قصد پا پسکشيدن ندارند. آژانس بينالمللي انرژي اتمي مايل است تا هرچه زودتر تکليف سه مکان ادعايي آلوده به اورانيوم روشن شود. آنها از تهران توقع دارند تا با همکاري با آژانس حسننيت خود را نشان دهد. ايران نيز بارها براي همکاري اعلام آمادگي کرده است و درصورت پيشرفت در اين موضوعات بازگشت به گفتوگوهاي احياي برجام بارديگر امکان پذير خواهد شد.
واکنش ايران به سفر آينده گروسي
با اعلام خبرسفر دبيرکل آژانس انرژي اتمي؛ محمد اسلامي، رئيس سازمان انرژي اتمي در واکنشي گفت: تعاملات با آژانس برقرار است و برنامه و رايزني براي تنظيم سفر مديرکل آژانس به ايران هم در دستور کار قرار دارد و در حال پيگيري آن هستيم. رئيس سازمان انرژي اتمي در رابطه با اعلام مدير کل آژانس بينالمللي هستهاي مبني بر اينکه ايران اشاعه هستهاي نداشته است، با بيان اينکه «يک تفکر در صهيونيستها هست مبني بر اينکه يک دروغ را آنقدر بگوييد و تکرار کنيد تا خودتان هم باور کنيد راست است» افزود: خودشان هم ميدانند اتهاماتي که به جمهوري اسلامي ميزنند دروغ بزرگي است و بهعنوان اهرم فشار براي جمهوري اسلامي از استفاده کردند. در اسناد رسميشان و واحدهاي اطلاعاتيشان گفتند هيچ نشانهاي از انحراف در برنامه هستهاي وجود ندارد و تعاملات با آژانس برقرار است و برنامه و رايزني براي تنظيم سفر مديرکل آژانس هم در دستور کار قرار دارد و در حال پيگيري آن هستيم. پيشتر محمد اسلامي، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران، هفتم دي در حاشيه جلسه هيأت دولت در جمع خبرنگاران از انجام هماهنگيهاي لازم در جهت انجام سفر مديرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي به تهران بعد از تعطيلات ماه ژانويه گفته بود. بهنظر ميرسد که بارديگر روزنهاي براي احياي برجام باز شده است. در صورتيکه ايران و آژانس بتوانند در زمينه هستهاي با يکديگر به توافق برسند يا حداقل گفتوگوهاي معنادار و اميدوارکنندهاي داشته باشند، احتمال اينکه کشورها بارديگر براي حل مسائل بين خود بر سر ميز مذاکره برگردند، کم نيست.
