شگرد جدید دلالان خودرو با اجاره میلیونی کارت ملی

کارشناس بازار خودرو با بیان اینکه بورس کالا ابزار کنترل قیمت‌ خودرو نیست، گفت: تا زمانی که قیمت دلار بالا می‌رود و نگرانی‌های مردم از آینده اقتصادی همچنان برقرار است و مردم به فکر سرمایه‌گذاری در بازارهای مختلف مالی از جمله سکه و دلار و خودرو و مسکن هستند، قیمت‌ها کاهشی نخواهد شد. بورس کالا چند ماهی است که محل خرید و فروش خودرو شده است و در هفته‌های اخیر شاهد صف‌های طولانی برای خرید خودرو در این بستر بوده‌ایم. اما برخی معتقدند که این شیوه جدید عرضه خودرو موجب افزایش قیمت خودرو شده است و افزایش بی‌رویه قیمت خودروهای داخلی در ماه‌های اخیر را به بورس کالا مرتبط می‌دانند. مشکل دیگری که اخیرا در ارتباط با عرضه خودرو در بورس کالا مطرح شده، بازار داغ اجاره کارت ملی برای خرید خودرو از بورس کالاست. همچنین خبرهایی از اجاره کارت ملی مادران دارای دو فرزند برای شرکت در قرعه کشی خودرو نیز شنیده می‌شود. طبق قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، خودروسازان موظفند نیمی از محصولات خود را به قیمت کارخانه به مادران دارای دو فرزند و بیشتر اختصاص دهند. گفته می‌شود به دلیل شانس بالای مادران در قرعه کشی کد ملی مادران حدود ۱۵ میلیون تومان از سوی آنها خریداری می‌شود همچنین برخی خبرها حاکی از باز شدن پای دلالان به بورس کالا نیز هست. دلالان با توجه به مدل خودرو، کارت ملی افراد را بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان اجاره می‌کنند. یک کارشناس حوزه خودرو با تایید این موارد، در این باره گفت: اجاره کارت ملی کماکان برای شرکت در قرعه‌کشی خودرو هم ادامه دارد و این ایراد به بورس کالا ربطی ندارد. امیرحسین کاکایی افزود: اِشکال از اقتصاد است و نشان می‌دهد اقتصاد ما بیمار است و ربطی به خودروسازی ندارد. به‌واقع، وقتی تولید ضررده است و دلالی سودآور است کارت ملی هم خرید و فروش می‌شود و کار غیرقانونی‌ای هم نیست. کاکایی با بیان اینکه مشکل بزرگ صنعت خودرو در ایران پایین بودن میزان تولید و عرضه خودرو است، تاکید کرد: به‌خاطر ضعف تولید است که دلالی در کشور ما روز به روز سودآورتر شده و این به‌خاطر بورس کالا نیست. همان‌طور که گفتم، قبلا که قرعه‌کشی می‌شد هم این مشکلات بود. حتی اگر قیمت‌ها کاملا آزادسازی بشوند نیز دلالی از بین نمی‌رود و دلال همیشه است. برای مثال، این همه نمایشگاه ماشین یا بنگاه‌های معاملات املاک مگر دلالی محسوب نمی‌شوند. این کارشناس بازار خودرو با بیان اینکه نمی‌شود دلالی را حذف کرد، افزود: دلالی وقتی کمرنگ می‌شود که تولید تقویت بشود. متأسفانه تولید به خصوص در ۴- ۵ سال اخیر تضعیف و به جای آن دلالی تقویت شده است. در واقع، در هر زمینه‌ای که تولید تضعیف شد و قیمت‌گذاری دستوری شد حتما به دنبال آن تولید تضعیف و دلالی تقویت می‌شود. بنابراین، اینکه بگوییم بورس باعث دلالی شده است غلط است ضمن اینکه جلوی دلالی را از لحاظ قانونی نمی‌توان گرفت. کاکایی در مورد عرضه خودرو در بورس کالا هم گفت: برای اینکه یک روش را ارزیابی کنید باید آن را با روش‌های جایگزین مقایسه کنید. در مورد عرضه خودرو، ما در دنیا ۲ روش داریم؛ یک روش عرضه خودرو توسط خودروساز در حاشیه بازار است که قیمت‌گذاری آزاد است و یک روش عرضه خودرو با قیمت‌گذاری دستوری است. در دنیا روش قیمت‌گذاری دستوری منسوخ شده اما در ایران در ۴ سال گذشته این روش را پیاده کردند که نتیجه مثبتی نداشت و باعث به‌هم‌ریختن بازار و آسیب صنعت خودروسازی شد و از آنطرف بازار هم مسیر خودش را رفت. ضمن اینکه در این مدت دلال‌بازی هم رونق داشت، قرعه‌کشی هم بود و باز هم این کارت‌های ملی بود که اجاره رفت. وی با بیان اینکه در چنین وضعیتی ما بورس کالا را برای خودمان اختراع کردیم چون در هیچ جای دنیا نیست، افزود: ما این کار را کردیم چون نمی‌توانیم قیمت‌گذاری آزاد را بپذیریم لذا بورس کالا برای ایجاد شفافیت در بازار پیاده شد و از همان آغاز هم قرار نبود بورس کالا به تنهایی قیمت بازار را پایین بیاورد. اصلا در هیچ جای دنیا این امکان وجود ندارد کما اینکه با قیمت‌گذاری دستوری هم نتوانستند این کار را انجام بدهند.
بورس کالا نتیجه تخریبی نداشته است
قیمت خودرو در چند ماه اخیر با افزایش بسیار زیادی همراه شد و برخی دلیل این افزایش را عرضه خودرو در بورس کالا عنوان کرده‌اند. کارشناس بازار خودرو با انتقاد از این نظرات بیان کرد: افزایش قیمت خودرو به مسائل اقتصادی کشور از جمله تورم و افزایش نرخ دلار ارتباط دارد. اگر روند ارزش ریال در مقابل ارزهای خارجی را مقایسه کنید به راحتی متوجه می‌شوید که افزایش قیمت در بازار آزاد ناشی از افزایش قیمت دلار بوده است و ربطی به بورس کالا ندارد. حتی در این مدت قیمت برخی از خودروها در بورس کالا پایین آمده است البته نه نسبت به بازار بلکه نسبت به قیمت قبلشان. کاکایی ادامه داد: پس بورس کالا تا اینجا نتیجه تخریبی نداشته است ضمن اینکه سری‌های اولیه هر عرضه‌ای با مشکلاتی روبه‌رو بود که مهم‌ترین آن عرضه کم بود. اما چون اول کار بود این مشکلات پیش آمد و اخیرا تعدادی از خودروهایی که عرضه آنها در بورس کالا تکرار شده قیمت‌شان در حال تثبیت است. بنابراین، مشکل بورس کالا کف عرضه بود در حالی که بعضی از خودروها مانند لاماری نباید کمتر از ۵۰۰ خودرو عرضه شوند و برخی دیگر از خودروها از جمله ۲۰۷ هم نباید کمتر از ۲۰۰۰ خودور عرضه بشوند و حتی باید بیشتر از این عرضه بشوند.
قیمت خودرو پایین می‌آید؟
کارشناس بازار افزود: باید به بورس کالا فرصت بدهیم کما اینکه خود وزارت صمت اخیرا اعلام کرده است که میزان عرضه خودرو در این فضا را به ۲۰۰۰ دستگاه افزایش خواهند داد اما اگر بگوییم که این شیوه عرضه باعث می‌شود قیمت خودروها پایین می‌آید، باید گفت نه. بورس کالا ابزار کنترل قیمت‌ها نیست و تا زمانی که قیمت دلار بالا می‌رود و نگرانی‌های مردم از آینده اقتصادی همچنان برقرار است و بورس قابلیت جذب پول مردم را ندارد مردم به فکر سرمایه‌گذاری در بازارهای مختلف از جمله سکه و دلار و خودرو و مسکن هستند و قیمت‌ها کاهشی نخواهد شد. قانونگذاران زیر آن می‌زنند. حال آنکه اگر عرضه خودرو در بورس کالا افزایش یابد و این فرایند کامل شود و از آنطرف قیمت دلار به ثبات برسد شاید بتوان امیدوار بود که وضعیت بازار خودرو به سامان برسد.