نمی‌توان با خوش‌بینی موضع گیری کرد

تحرکات و رایزنی‌ها و مذاکراتی که در سطح منطقه پیرامون ایران در حال وقوع است، متأسفانه چشم‌انداز خوبی از روند تحولات در ماه‌های آتی نشان نمی‌دهد به‌خصوص آنکه موضوع مذاکرات احیای برجام نیز در مسیری به جریان افتاده که به نظر نمی‌رسد این مسیر بخواهد در جهت احیای کامل برجام باشد و یا شاید همان سیاست گام به گام و توافقات محدودتر مدنظر طرف‌های دیگر برجام به‌خصوص آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها قرار بگیرد و ایران نیز ظاهرا تمایل به ادامه مذاکرات دارد اما آنجا که باید تصمیم می‌گرفت به برجام بپیوندد و تمام شرایط منطقه‌ای و جهانی برای ایران فراهم بود که ما برجام را احیا کنیم برخی گمانه‌زنی‌ها از روند تحولات جهان، ایران را در وضعیت و شرایط دیگری قرار داد. به‌خصوص اینکه با روی کار آمدن نتانیاهو در اسرائیل و مواضع و دیدگاهی افراطی که در خصوص توافقنامه هسته‌ای ایران دارد، این توافقنامه بیشتر در شرایط ابهام‌آمیزی قرار می‌گیرد. نتانیاهو روابط خوب و نزدیکی با بایدن دارد از سوی دیگر نفوذ و لابی صهیونیست‌ها در حزب دموکرات بسیار بیشتر از حزب جمهوریخواه است و مواضع و دیدگاهی که آقای بلینکن در مذاکرات خودش با همتای اسرائیلی خود داشته، نشان داد که اینگونه مواضع در تصمیم‌های آمریکایی‌ها در خصوص مذاکرات بی‌تاثیر نبوده است. در سطح منطقه نیز متأسفانه تحولات و رویدادهایی در حال وقوع است که نشان می‌دهد ایران را می‌خواهند به انزوا بکشانند و بدون ایران موضوع مدیریت بحران‌های منطقه پیگیری بشود. این سیاستی است که فرانسوی‌ها و دیگر کشورهای اروپایی با همپیمانان عربی منطقه خودشان در پی گرفته‌اند و سیاستی است که به نظر می‌رسد با استقبال عربستان و دیگر کشورهای عربی مواجه بشود. به هر حال یکی از نگرانی‌هایی که آنها درخصوص احیای مذاکرات برجام داشتند لغو تحریم‌ها و عادی سازی روابط ایران با غرب بود که می‌توانست به یک نوعی چالش‌هایی را برای دولت‌های غربی و دیگر کشورهای منطقه به زعم آنها ایجاد کند. اینگونه تحولات به نظر می‌رسد تا حدودی شرایط را برای ایفای نقش منطقه‌ای ایران محدودتر خواهد کرد و فشارهای سیاسی و اقتصادی به ایران بیشتر خواهد شد. یکی از بندهای توافقنامه برجام، بند غروب بود که برخی از تعهدات ایران در توافقنامه برجام طی5، 10 تا 15 سال آینده لغو خواهد شد و ایران می‌تواند برنامه‌های هسته‌ای و نظامی خودش را بدون هیچ فشاری از سوی کشورهای غربی پیگیری کند. یکی از این تعهدات قرار است در اکتبر سال 2023 لغو شود و آن موضوع بحث توانایی تسلیحات موشکی ایران بود قطعا دولت‌های غربی نخواهند گذاشت تا آن زمان این توافقنامه لغو شود چراکه یکی از موضوعات مورد انتظار آنها برای مذاکره با ایران توانایی‌های موشکی و تسلیحاتی است و در این فاصله باید ببینیم آیا موضوع احیای برجام چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد؟ اگر موضوع احیای برجام، چه برجام باشد و چه توافقات محدودتر به سرانجام نرسد، استفاده از سیستم اسنپ بک یا ماشه دور از ذهن نیست چراکه آنها یا باید مرگ برجام را اعلام کنند که دیگر ایران نتواند به انتظار لغو تعهدات خودش در چارچوب برجام باشد و یا اینکه به سازوکار دیگری بیندیشند که ایران را در چارچوب آن سازوکار در محدودیت و نظارت بیشتر بر برنامه هسته‌ای و تسلیحاتی‌اش قرار دهند. به هر حال روند و تحولات و مذاکرت ایران و غرب روندی نیست که بتوان با خوش بینی بیشتر از گذشته نسبت به دستاوردهای مذاکرات ایران با غرب در مورد آن موضع گیری کرد.