یک عضو هیأت علمی دانشگاه تهران معتقد است که دلیل اصلی آلودگی هوا عملکرد نامناسب دستگاههاست و ارجاع دادن آلودگی هوا به «تحریم« نوعی فرار از مسئولیت و دادن آدرس غلط به مردم است.وضعیت آلودگی هوا طی سالهای اخیر، وضعیت وخیمتری به خود گرفته و در پناه ترک فعلهای صورت گرفته در دولتهای ادوار گذشته همچنین عملکرد فشل و غیرقابل دفاع نهادها و سازمانهای مختلف مانند شهرداری تهران در دورههای مختلف از جمله در دوره مدیریت سابق شهر تهران بود که تعطیلیهای پیاپی تهران به واسطه تشدید آلودگی هوا را رقم زده است.در این میان عملکرد ضعیف دستگاههای دولتی مسئول در مسئله آلودگی هوا در طول دو دهه گذشته را میتوان اصلیترین دلیل آلودگی هوا دانست. انباشت تکالیف انجام نشده در قانون هوای پاک توسط دستگاهها و وزارتخانهها و ترک فعل بسیاری از آنها باعث شده تا شرایط فعلی هوای کشور رقم بخورد و سلامت مردم را تهدید کند.به تازگی نیز بحث تأثیر تحریمها بر افزایش آلودگی هوا از سوی رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس و رئیس سازمان محیط زیست مطرح شده و برخی تحریمها و نبودن تکنولوژی را از مقصران آلودگی هوای کشور دانستهاند.در این رابطه، مهدی
اسماعیلی بیدهندی؛ عضو هیئت علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران به تسنیم گفت: نکته مهم درخصوص آلودگی هوا این است که این بحران تنها یک منشأ مشخصِ واحد ندارد و عوامل مختلفی در دهههای اخیر در شکلگیری آن موثر بوده و سهم این عوامل در بازههای زمانی مختلف در تشدید آلودگی هوا متغیر بوده است. آلودگی هوا در تمام نقاط دنیا معضل چندبعدی و چندوجهی است که همه این ابعاد بر یکدیگر تأثیر گذاشته و منجر به تشدید آلودگی هوا میشوند.وی ادامه داد: بررسی و تخمین میزان تأثیر هر کدام از عوامل در تشدید آلودگی هوا میتواند عامل کلیدی در کنترل این چالش و در گام بعدی رفع آن باشد. راه حل کاهش آلودگی هوا باید راه حلی تلفیقی و ناظر بر همه ابعاد آن باشد و راهکارهای ارائه شده باید به موازات هم ابعاد مختلف آلودگی هوا را کنترل کرده و از شدت شکلگیری آنها بکاهند.استاد دانشگاه تهران با اشاره به نقش عوامل طبیعی در آلودگی هوا گفت: عوامل طبیعی مانند پدیده ریزگردها که در سالهای اخیر دامنه آن هم از نظر زمانی و هم تواتر وقوع افزایش پیدا کرده، تغییرات دمایی و سرد شدن روزها در فصول پاییز و زمستان و پدیده وارونگی دما در آلودگی هوای کشور به ویژه
شهر تهران مؤثر هستند. این عوامل طبیعی در همه جای دنیا وجود دارد.اسماعیلی بیدهندی ادامه داد: در کنار این عوامل، مقولهای که این روزها کشور ما را با آلودگی هوا درگیر کرده عوامل انسان ساخت است؛ از جمله این عوامل مصرف سوختهای فسیلی توسط خودروهای بنزینی و دیزلی، مصرف منابع فسیلی در منازل، کارخانهها نیروگاهها و اماکن تجاری است که تحت تأثیر این سوختها محصولاتی از جمله انواع ذرات، بخارات و ترکیبات گازی آلاینده هوا ایجاد میشوند.
عامل اصلی آلودگی هوا ذرات معلق با قطر کمتر از 2.5 میکرون
وی تصریح کرد: بر اساس بررسیهایی که در یک دهه گذشته در شهرهای کشور ما انجام شده عامل اصلی آلودگی هوا ذرات معلق با قطر کمتر از 2.5 میکرون هستند. این عامل که در کلانشهرها اصلیترین دلیل آلودگی هواست 65 درصد تولید آن به واسطه وسایل نقلیه موتوری است. در این بین سهم اصلی را موتورسیکلتها و خودروهای بنزینی و باقی سهم نیز مربوط به اتوبوسها و خودروهای دیزلی و به طور کلی خودروهایی است که از گازوئیل استفاده میکنند.عضو هیئت علمی دانشگاه تهران افزود: در بحث مدیریت و کنترل آلودگی هوا در سال 1396 قانون هوای پاک مصوب میشود و 23 دستگاه مکلف می شوند که احکام مربوط به این قانون را انجام دهند اما متأسفانه بر اساس گزارشی که دیوان محاسبات کشور در زمستان سال 1400 منتشرمیکند، کمتر از 10 درصد این قانون عملیاتی شده و حتی سازمان محیط زیست نیز به وظایف خود به طور کامل عمل نکرده است.اسماعیلی بیدهندی ادامه داد: بررسیها نشان میدهد که در اجرای قانون هوای پاک در کشور ما نخواستن بیش از نتوانستن دخیل است که این نخواستن نیز میتواند به واسطه تعارض منافع برخی مسئولین، عدم وجود اراده کافی در برخورد قضایی با متخلفین و ترک فعلکنندگان،
عدم اولویت دادن به مقوله آلودگی هوا و یا عدم ادراک ارزش و میزان خسارت ناشی از استمرار آلودگی هوای کشور در میان مسئولین باشد.