ردیفهای موسیقی را از طریق لوله بخاری آموخت!
برای منصور نریمان
و به مناسبت ثبت جهانی «عود»
ردیفهای موسیقی را از طریق لوله بخاری آموخت!
نامش «اسکندر ابراهیمی زنجانی» بود ولی به واسطه اینکه در آن زمان تعصباتی نسبت به موسیقی وجود داشت، او هم برای اینکه مبادا خدشهای به نام و نشان پدرش وارد شود، اسم مستعار «منصور نریمان» را برای خود برگزید. نریمان پدر عودنوازی ایران لقب گرفت و کم به موسیقی ایران خدمت نکرد ولی گویا او نیز اواخر عمر از کملطفیها گلهمند بود؛ میگفت: «تا وقتی که سالم هستی همه دورت جمع میشوند، اما همین که بنیهات ضعیف میشود همه کنارت میگذارند، مسئولان هم با من خداحافظی کردهاند.»اواخر آذر ماه امسال «مهارت ساختن و نواختن عود» بهطور مشترک به نام ایران و سوریه در یونسکو ثبت شد. ایسنا در راستای ارج نهادن به بزرگانی که سالها برای این ساز زحمت کشیدند تا امروز که در نهایت به ثبت جهانی رسید، در گزارشهایی مروری دارد بر زندگی نوازندگان مطرح ساز عود در کشورمان. نریمان سالهای آخر عمر دلش برای عودنوازی تنگ شده و از درگذشت همقطارانش اندوهگین بود؛ حتی میگفت: «مثل اینکه من هم به آخر خط رسیدهام.» نریمان تنها عود نمینواخت و حتی سر و کارش با موسیقی فقط در حد عودنوازی نبود؛ اتفاقا نقاشی و خوشنویسی هم میکرد، پیانو مینواخت و در سازهای
دیگر هم تبحر داشت. او هیچگاه استاد خاصی در زمینه عودنوازی نداشت، خودش گفته است: «در عود استادی نداشتم، فقط از راه گوش کردن به رادیوی کشورهای همسایه، این ساز را آموختم و به محمد عبدالوهاب (خواننده و نوازنده بزرگ مصری) به رادیو قاهره نامه نوشتم و درباره کوک و بعضی مسائل این ساز از او سوالاتی پرسیدم و مسائلی را مطرح کردم. پس از چندی عبدالوهاب در جواب نامه من نوشت که کوک عود همانی است که خود شما انجام دادهاید و خلاصه کل نظرات من را تأیید کرد.» البته بیخود نبود که به نریمان «پدر عود ایران» لقب داده بودند؛ چراکه تا جایی که توان داشت هنر خود را به جوانترها آموزش داد. خودش در تعریف ماجرای اینکه چه شد «پدر عود ایران» لقب گرفت، ماجرایی را تعریف میکرد که یک طرفش به دلخوری او از پایور برمیگشت. نریمان تعریف میکرد: «چند سال پیش یکی از بزرگترین نوازندگان عرب به نام «منیر بشیر» به ایران آمد و قرار بود در تالار وحدت برنامهای در زمینهساز عود داشته باشد. آن برنامه به زبان فرانسوی اجرا میشد و قاعدتا نیاز به مترجم بود. از اینرو زندهیاد فرامرز پایور(نوازنده شهیر سنتور) مترجم آن برنامه بود. وقتی منیر بشیر به زبان
خودش درباره عود صحبت میکرد، شنیدم که کلمه نریمان را بر زبان آورد. اما پایور وقتی جملات او را ترجمه کرد، هیچ اسمی از من نیاورد و این باعث دلخوری شد. بعدها در روزنامههای خراسان دیدم که نوشته بودند: «حق به حقدار رسید» در واقع منیر بشیر در آن جلسه گفته بود که ساز به امانت دست اعراب بوده است و حالا میخواهیم عود را به صاحب اصلی آن یعنی منصور نریمان برسانیم. متأسفانه رابطه من و پایور آن زمان خوب نبود و با هم بگو مگو داشتیم اما ترجمهای که پایور کرد به من لطمه نمیزد بلکه به موسیقی کشور لطمه میزد. خلاصه آن زمان در یکی از جشنهایی که وزیر ارشاد وقت برگزار میکرد، مراسم تجلیلی صورت گرفت و آنجا گفته شد، واجب است که لقب «پدر عود ایران» را به منصور نریمان بدهیم. این لقب به من داده شد و من خیلی خوشحال شدم چرا که زحمت کشیدم و آنهایی که زحمات من را باید درک میکردند، فهمیدند و قدر زحمات من را میدانند»پس از ورود اسلام به ایران و بردن ساز عود به کشورهای عرب زبان، ساز عود از چهار سیم به ۱۲سیم تغییر کرد ولی نریمان به علت اینکه احساس کرده بود ۱۲سیم برای موسیقی ایران دست و پاگیر است، آن را ۱۰ سیمه کرد.
پیام تسلیتی برای درگذشت
بهزاد غریبپور
عبدالرضا سهرابی، مدیرکل هنرهای تجسمی با صدور پیامی درگذشت زندهیاد بهزاد غریبپور هنرمند نامآشنای رشته تصویرگری را تسلیت گفت. به گزارش واحد ارتباطات و رسانه مرکز هنرهای تجسمی، در پی درگذشت بهزاد غریبپور هنرمند شناختهشده عرصه گرافیک و تصویرگری، عبدالرضا سهرابی مدیرکل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیام تسلیتی را صادر کرد. متن این پیام به شرح زیر است: با کمال تأسف و تألم، خبر درگذشت هنرمند گرانقدر و توانمند عرصه هنرهای تجسمی، زندهیاد بهزاد غریبپور را دریافت کردم. اینجانب فقدان این هنرمند نامدار و شایسته عرصه تصویرگری را به جامعه هنرهای تجسمی و خانواده سوگوار آن فقید تازهگذشته بهویژه هنرمندان ارجمند؛ آقایان بهروز و کیانوش غریبپور، تسلیت میگویم و برای همه بازماندگان، اجر و شکیبایی مسألت دارم. بیتردید خاطرات شیرین بجامانده از تصویرگریهای ماندگار و هنرمندانه زندهیاد غریبپور در یاد عموم علاقهمندان عرصه تصویرگری بهویژه کودکان و نوجوانان این مرز و بوم، جاودانه خواهد ماند.»بهزاد غریبپور هنرمند گرافیست و تصویرسازی بود که روز چهارشنبه گذشته (۲۳آذر) خبر درگذشت او منتشر شد. او که کتابهای
زیادی را در حوزه کودک تصویرسازی کرد، آثار منحصر به فردی را در این زمینه خلق کرد که هنوز هم زبانزدِ اهالی هنر است.
