مدافع سرسخت تعدد جشنوارهها هستم
محمدمهدی طباطبایینژاد با بیان اینکه مدافع سرسخت تعدد جشنوارهها است، از نقشی که جشنوارههای سینمایی بهخصوص جشنوارههای فیلم کوتاه در معرفی استعدادها به سینمای ایران ایفا میکنند، سخن گفت. مدیرعامل سابق مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی درباره مواجهه خود با استعدادهای خاص در جشنوارههای سینمایی گفت: در جشنواره ۱۰۰ که من در مقطعی سابقه دبیری هنری آن را داشتهام، استعدادهای بسیار شاخصی پیدا شدهاند. مانند انیمیشن «پدر» ساخته محمدرضا خردمندان که بسیار هم بعدها دیده شد و یا چند کار کوتاه ۱۰۰ ثانیهای دیگر که در فضای رسانههای اجتماعی بهصورت گسترده بازپخش شد و اثرگذار هم بود. خیلی از بچههای فیلمساز ما از معبر همین جشنوارههایی از جنس جشنواره فیلم ۱۰۰ به سینمای ایران معرفی شدهاند. این مدیر سینمایی همچنین درباره شرایط تولید فیلم کوتاه در کشور تصریح کرد: بحث فیلمنامه یکی از معضلات امروز سینمای کوتاه و اساسا سینمای امروز ماست. این مشکل، مشکل مهمی است اما ریشه آن به مشکل عمیقتری برمیگردد و آن اینکه در سالهای اخیر حوزه نویسندگی و ادبیات ما ضعیف شده است. ما مقاطع تاریخیای را به یاد داریم که نویسندگان
استخواندار و قوی، متنهای خوبی را در حوزه ادبیات خلق میکردند و به تبع آن نه فقط در قالب آثار اقتباسی که در همه حوزهها شاهد اتفاقات خوبی بودیم. وی ادامه داد: اساسا زمانیکه تنور نویسندگی و نگارش و ادبیات در کشوری داغ میشود، حوزه نگارش فیلمنامه در سینمای آن کشور هم گرم میشود. فیلمنامه بیش از آنکه متعلق به سینما باشد متعلق به حوزه ادبیات است و آبشخور اصلیاش آنجاست. در این سالها بازار داستان، رمان و حتی داستان کوتاه در کشور ما رونق آنچنانی نداشته و چندان گرم نبوده است. البته نه اینکه فعالیتی نداشتهایم و حتی نویسندگان خوبی هم داشتیم که کارهای موفقی ارائه کردهاند، اما بازار نویسندگی در کشور ما در این سالها بازار گرمی نبوده است. این نبود گرما، به حوزههای دیگر هم سرایت کرده که مهمترین آنها فیلمنامهنویسی بوده است. این مدیر سابق سینمایی بیان داشت: به همین دلیل است که هر گاه میخواهیم از آسیبهای سینما در حوزههای مختلف آن صحبت کنیم، عمده حرفمان این است که در حوزه فیلمنامه اشکال و ضعف داریم که نکته درستی هم هست. اما باید بدانیم ریشه اصلی آن پررونقنبودن بازار ادبیات ماست. اگر همین امروز ما بخواهیم
جریان اقتباس را در سینمای خود داشته باشیم، واقعا منابع اقتباسی چندانی در اختیار نداریم که قابلیت استفاده را داشته باشد. وی افزود: حتی در حوزه شعر هم شاهد این اتفاق هستیم. در دهههای ۶۰ و ۷۰، شعر انقلاب اسلامی یکی از پررونقترین بخشهای هنر بود، زمانیکه چهرههایی مانند قیصر امینپور، سیدحسن حسینی، ساعد باقری و سهیل محمودی در این حوزه فعال بودند، اما امروز یک غزلسرا بهنام فاضل نظری داریم که مردم او را میشناسند. مهمترین اشکال در همین است که حوزه شعر و ادبیات ما از رونق سابق افتاده و دور شده است.
تقویت همه بخشهای هنری
طباطبایینژاد تأکید کرد: تمامی بخشهای فرهنگ و هنر، به یکدیگر ارتباط ارگانیک دارند و وقتی در بخشی دچار ضعف میشویم، این ضعف در بخشهای دیگر هم خودش را نشان میدهد. همه بخشها با هم باید تقویت شود. از این منظر فیلمنامهنویسی ما بیشتر از هر چیز از ضعف فعالان حوزه ادبیات لطمه دیده است. وقتی که فیلمنامه دچار ضعف میشود، طبیعتا جریانی مانند جریان فیلم کوتاه ما هم دچار ضعف میشود. بهخصوص که چفتوبست یک فیلمنامه در حوزه سینمای کوتاه، گاهی دشوارتر از سینمای بلند است. مانند گفتن یک رباعی یا دوبیتی خوب است که در واقع میتوان آنها را شعرکوتاه دانست. گفتن یک رباعی خوب گاهی خیلی دشوارتر از سرودن یک قصیده خوب است. این مدیر سینمایی که سابقه دبیری جشنوارههای سینمایی را هم در کارنامه خود دارد، درباره تأثیر جشنوارهها بر ارتقای سطح کیفی فیلمنامهها هم تأکید کرد: جشنوارهها حتما میتوانند تأثیرگذار باشند. حوزه هنر، حوزه ایجاد انگیزه و بازار است و همه عوامل باید دستبهدست هم بدهند تا هنرمند با قرارگرفتن در یک جریان طبیعی، انگیزههایش برای فعالیت تقویت شود. او هم باید احساس رقابت داشته باشد و هم مورد تشویق قرار بگیرد و
همه این عوامل از مولفههای رشد هنری یک هنرمند هستند. یک جشنواره زمانی که برگزار میشود، چند رویکرد را بهصورت همزمان پیگیری میکند. اول اینکه هنرمندان را گردهم جمع میکند تا به تماشای آثار یکدیگر بنشینند. دوم اینکه یک فضای رقابتی برای آنها بهوجود میآورد. سوم اینکه آنها را مورد تشویق قرار میدهد تا در فضای کاری خود حرفهایتر شوند و انگیزه ماندن پیدا کنند. دهها مولفه دیگر از این جنس میتوان برای تقویت فعالیت هنرمندان در ساحت هنر، برای یک جشنواره مدنظر داشت. طباطبایینژاد افزود: هیچ فعالیت فرهنگی و هنری در خلأ رها نمیشود و همه رویدادهای کوچک و بزرگ، به اندازه خود اثرگذار هستند. رویدادی اگر بهدرستی برگزار شده باشد، حتما اثر خودش را هم گذاشته است. آنهایی که استمرار دارند و مسیر درستی برای برگزاری پیدا میکنند، میتوانند برای این تأثیرگذاری برنامهریزی بیشتری داشته باشند و به حوزههای دیگر هم ورود داشته باشند. مثلا یک جشنواره میتواند به حوزه ارائه حمایتهای مالی یا اعطای فاوند ورود پیدا کند.
