مرگ 2500 فک خزری در کوچکترین دریای مستقل جهان!
این روزها موضوعات اجتماعی و سیاسی آنقدر پررنگ است که پرداختن به موضوعات زیستمحیطی کمرنگ شده است. به نظر میرسد به این دو خبر باید توجه داشت. مرگ 2500 فک خزری در سواحل روسیه. چون این گونه در حال انقراض است و 90 درصد این گونه از بین رفته است. دیگری آبگیری سد «چمشیر»، محمد درویش و حسین آخانی فعالان محیط زیست به عواقب آبگیری این سد هشدار دادهاند. که حدود500 هزار تن نمک حل شده به رودخانه زهره پمپاژ خواهد شد و نابودی رویش گیاهی منطقه با وسعت 500 هکتار را در پی خواهد داشت. دوستداران محیط زیست باید به این دو موضوع حساس باشند. اما مرگ فکهای خزری ماجرایش چیست؟
یک دریاچه قدیمی در کره زمین
دریاچه خزر، بخشی از دریای بزرگی است كه روزگاری در یك دوره زمینشناسی، اقیانوس اطلس را به اقیانوس آرام متصل میكرد. با حركت پلانهای زمین این اتصال از بین رفت و آن تبدیل به بزرگترین دریاچه جهان شد. البته دریا یا دریاچه خزر لقب دیگری هم دارد كه خیلی جالب است. به او كوچكترین دریای مستقل جهان هم میگویند. دریایی كه راه به اقیانوس ندارد و همین موضوع، او را آسیبپذیرتر میكند. این دریا 400 گونه آبزی دارد و طول پیرامون آن 7000 كیلومتر است. این دریاچه زیبا، پس از خلیج فارس و سیبری مقام سوم ذخایر نفت و گاز جهان را دارد. یکی از گونههای نادر و زیبای این دریاچه فک خزری است. فک خزری از کوچکترین اعضای خانواده فکهای حقیقی یا فوکهای بدون گوش است. فکهای خزری در بهار و تابستان به سمت سواحل جنوبی دریای خزر که صخرهای یا ماسهای است میآیند و پاییز و زمستان را در بخش شمالی دریا بر روی برف و یخ سپری میکنند. حیوان زیبایی که 90 درصد جمعیت آنها بهخاطر شکار و آلودگی دریاچه خزر با مواد رادیو اکتیو و مواد نفتی و شیمیایی، آلودگی صنعتی، مانورهای نظامی و کمبود ماهی کیلکای خزر که غذای اصلی آنهاست؛ ازبین رفته است. به
نوشته سایت مركز درمانی و تحقیقاتی فك خزری، این گونه تنها پستاندار بزرگترین دریاچه آب شور جهان یعنی دریای خزر است که طبق فهرست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت، گونه در معرض خطر بهشمار میآید. بیشترین فكهای خزر در بندرتركمن دیده میشوند، اما در استان گیلان تعداد این فكها كمتر است. در استان گلستان و بندر تركمن فرهنگسازی درباره این فكها بیشتر انجام شده است و بومیان این منطقه بیشتر این فك را میشناسند. براساس اطلاعات این مركز، تا بیش از بیست سال پیش، ایرانیان میتوانستند گلههای فک خزری را در حال شنا یا استراحت در سواحل شمالی کشور مشاهده کنند، اما حالا حتی نام آن هم برای بسیاری ناآشناست. در زمستان شمال دریاچه خزر فضایی سرد و زمستانی و یخ زده دارد و گویا این فکها از این فضا لذت برده به آنجا مهاجرت میکنند تا چند سال پیش روسها آنها را شکار کرده با پوست فکهای خزری کلاه پوستیهای گرم میدوختند و گوشت این حیوان را برای سگها استفاده میکردند تا اینکه دوستداران محیط زیست از شکار این حیوان به ستوه آمدند. حالا بنا بر اعلام وزارت منابع طبیعی جمهوری خودمختار داغستان، تعداد زیادی از فکهای تلف شده در
دهانه دو رود «سولاک» و «شورینکا» کشف شدهاند. در این باره زاور گاپیزوف، رئیس مرکز حفاظت از محیط زیست دریای خزر گفت: «به نظر میرسد این فکها حدود دو هفته پیش تلف شده باشند. در نتیجه بررسیها مشخص شد که اثری از گرفتار شدن در تور ماهیگیران یا شکار بر بدن آنها دیده نشده است.» مرکز درمانی و تحقیقاتی فک خزر سالها روی فرهنگ سازی مناطق بومی استان گلستان کار کرده بود و برنامه داشت که روی استان مازندران و گیلان هم کار کند. فعالان محیط زیست و علاقهمندان به فک خزری، زنان ترکمن را تشویق کرده بودند که فک خزری را روی صنایع دستی خود تصویرکنند... یا از ماهیگیران خواسته میشد که اگر فُکی در تورشان گرفتار آمد آن را رها کنند اگر زخمی و بیمار دیدند آن را به مرکز انتقال دهند... البته مدتهاست در کشور ما مسائل محیط زیستی کمرنگ شده است و ما گرفتار مسائل سیاسی و اقتصادی هستیم. ممکن است بیتوجهی به مسائل زیست محیطی خسران جدی به بار آورد! باید پیگیر این بود چرا فکهای خزری با این تعداد جانشان از بین رفت؟ مگر در جهان چند فک خزری باقی مانده است؟ مرگ2500 فک در یک زمان کوتاه یک فاجعه محیط زیستی است.
