دولت سیزدهم بهدنبال حل مشکلات با عربستان است
جعفر قنادباشی درگفتوگو با «آرمان ملی»:
دولت سیزدهم بهدنبال حل مشکلات با عربستان است
آرمان ملی: ایران و عربستان بهعنوان دو قدرت اثرگذار در جهان اسلام چند سالی است که در قطع روابط دیپلماتیک به سر میبرند. عراق در طول سالهای گذشته تلاشهایی را برای برقراری رابطه بین این دو کشور تاثیرگذار در منطقه انجام داده است و مذاکراتی بین ایران و عربستان برگزار شده، اما هنوز رابطه بین تهران و ریاض برقرار نشده است. از ابتدای روی کارآمدن دولت سیزدهم، رئیسجمهور اعلام کرده که سیاست خارجه ایران به سوی برقراری رابطه با کشورهای مسلمان و همسایه خواهد چرخید. بهنظر میرسد این سیاست در مورد برقراری رابطه با عربستان نیز در دستور کار است. هرچند برقراری رابطه بین این دو پایتخت جهان اسلام از دولت قبل آغاز شده بود. البته اختلافات بین ایران و عربستان در مدیریت منطقه زیاد است و بهنظر طول میکشد که این دو کشور بتوانند آنقدر به هم نزدیک شوند که بتوان از آغاز روابطه دیپلماتیک بین دو طرف سخن به میان آورد. «آرمان ملی» در این ارتباط با جعفر قنادباشی، کارشناس روابط بینالملل به گفتوگو پرداخته است. قنادباشی البته اعتقاد دارد از مدتها پیش برقراری رابطه بین ایران و عربستان در دستورکار بوده است. وی نکاتی را در این رابطه
اعلام کرده که در ادامه میخوانید.
ایران و عربستان در قطع رابطه دیپلماتیک بهسر میبرند، اما مدتی است که برقراری رابطه بین دو کشور مجددا رسانهای شده است. از چه زمانی این ضرورت مجدد دیده شد و تلاشهایی در این زمینه از سوی طرفین آغاز شد؟
مذاکره در ارتباط با احیای رابطه بین عربستان و ایران از دولت دوازدهم آغاز شد. در آن زمان مصطفی الکاظمی در قدرت بود و در این ارتباط تلاش میکرد. این مذاکرات، مذاکراتی بود که بهرغم تغییر رئیسجمهور در ایران ادامه پیدا کرد و این مورد نشاندهنده آن بود که طرفین مسیر همواری را انتخاب کردهاند تا با یکدیگر گفتوگو کنند و درجهت عادیسازی روابط گامهایی برداشته شود. این روند در دولت رئیسی طی شد و مجددا مذاکراتی آغاز شد که نشان میداد دولت سیزدهم و نظام جمهوری اسلامی ایران ارادهای در ارتباط با ادامه مذاکرات دارد. البته موانع مختلفی در مسیر مذاکرات صورت گرفت و تبلیغات نامناسب در این مورد دیده میشد.
چه افرادی یا جریاناتی بهدنبال آن بودند که رابطه ایران و عربستان به سمت بهبود حرکت نکند؟
رسانههایی که تمایل نداشتند مشکلات منطقه پایان یابد. هم رسانههای فعال منطقه و هم رسانههای بیرونی در این زمینه فعالیت میکردند. برخی از دولتهای غربی نیز علاقهای به ادامه مذاکرات ایران و عربستان نداشتند. چون تمایل نداشتند زمینه تنشهای بین این دو کشور و در منطقه از بین برود.
چرا دولت جدید عراق بهدنبال بهبود رابطه بین ایران و عربستان است؟
مصطفی الکاظمی به نوعی محور این مذاکرات بود و در آغاز مذاکرات بین ریاض و تهران نقش بهسزایی داشت. دولت کنونی هم همین اراده را دارد. به این علت که دولت کنونی عراق علاقهمند است عراق در زمینه دیپلماسی بعد از گذشت سالها نقش ایفا کند و جایگاه خود را در این زمینه بهدست آورد. عراق از نظر ثروت، نفت، جمعیت و... جایگاه مناسبی دارد و باید دیپلماسی خود را به تناسب این عناصر شکل دهد و به متناسب با این جایگاه راهبردی دیپلماسی خود را فعال نگاه دارد. از این منظر دولت السودانی برای اینکه عراق نقشی در منطقه داشته باشد بهدنبال احیای رابطه این دو کشور است. از آن مهمتر اگر تنشها در منطقه کاهش پیدا کند، امنیت هم در عراق ضریب بیشتری پیدا خواهد کرد. عراق مرکز تلاقی لیستی از سیاستهای منطقهای و فرامنطقهای است و از این منظر اگر روابط عراق با طرفهای منطقهای تنظیم نشود طبیعتا آسیبهای زیادی خواهد دید و این رقابتها به عرصههای داخلی عراق منتقل میشود. از این جهت یکی از دلایلی که دولتهای عراق بهدنبال بهبود رابطه بین ایران و عربستان هستند به این علت است که میخواهند شرایطی در این کشور بهوجود آید که دوران بازسازی خود را با
سرعت بپیمایند. عراق در حال حاضر از اشغال نظامی رنج میبرد. عراقیها حضور نیروهای آمریکایی را برنمیتابند و حتی در پارلمان عراق مصوبهای را برای اخراج نیروهای خارجی به تصویب رسانند. این تلاشها یعنی عراقیها ناگزیر هستند که سیاستی را دنبال کنند که هیچگونه بهانهای برای حضور آمریکاییها در عراق باقی نماند.
در حال حاضر دورنهایی مذاکرات برگزار نمیشود، با وجود چندین دور مذاکره بین ایران و عربستان، چرا شاهد آغاز رابطه سیاسی بین طرفین بهصورت رسمی نیستیم؟
آمریکاییها در حال حاضر به بهانه حضور تروریستها در عراق حضور دارند و به این بهانه نقشی برای خود در عراق قائل شدند. این تروریستها را دیکتاتورهای منطقه بهوجود آوردند. از این منظر اگر تنش در منطقه تحت پیمانهای دوجانبه بین کشورها محدود شود قاعدتا عراق نیز از این مورد نفع خواهد برد. عربستان برخلاف این روند مذاکرات و قواعد بینالمللی در چند ماه اخیر تحرکاتی را از خود نشان داد که دوستانه تلقی نشد. بهطوریکه قصد داشت نشان دهد عربستان در حال فاصله گرفتن از رابطه با تهران است. این تلاشها هم اکنون هم وجود دارد و این در آن معناست که عربستان باید سیاستهای مخرب و غیردوستانه خود را ترک کند. ایران از ابتدا موافق تنشزدایی در منطقه بوده و حتی طرحهایی در دولت آقای روحانی در این زمینه وجود داشته است. ایران علاقهمندی خود را برای برقراری رابطه با همسایهها اعلام کرده و اکنون دولت عراق نمیتواند معجزه کند. عربستان نباید با سیاستهای برخی دولتها در منطقه همراهی کند بهخصوص که خبرهایی مبنی بر همپیمانی عربستان با رژیمصهیونیستی منتشر شده است.
