چوپان فداکار!
آرمان ملی: معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت از محیط زیست از تولد غیرمنتظره ۲ توله یوزپلنگ در پارک ملی توران خبر داده. حسن اکبری گفته: زایمان یوزپلنگ در نیمه دوم پاییز پدیدهای نادر است و این تولهیوزها توسط یک چوپان از طبیعت جدا شده بودند! و ادامه داده که آنها اکنون به پاسگاه محیطبانی منتقل شدهاند. به گفته او تحقیق از انگیزه چوپان از انجام این کار ادامه دارد، در مورد تولهها هم بر اساس نظر کمیته کارشناسی تصمیمگیری خواهد شد. نکتهای که در این خبر توجه کارشناسان و فعالان محیط زیست را به خود جلب کرده است این است که چطور یک چوپان توانسته دو توله یوز را به سلامت به مرحلهای برساند که همه دستگاه عریض و طویل سازمان محیط زیست کشور با بودجه و امکانات از عهده آن برنیامدند؛ همین چند ماه پیش مدیران محیطزیست ایران نتوانستند برای حفظ دو فرزند دیگر «ایران» کاری انجام دهند و تنها پیروز باقی ماند که نحوه نگهداری او بیرون از حیات وحش و مدل برخورد با او که بیشتر شبیه بازی با یک عروسک و اسباب بازی بود، مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان قرار گرفته.
یوز واقعی
یوز ایرانی؛ یکی از افتخارات محیط زیستی هر ایرانی، یکی از کمیابترین گربهسانان جهان، زیرگونهای بهشدت در خطر انقراض از پلنگ که امروزه تنها چند قلاده از آن در ایران باقی مانده است. ایران اما آخرین پناهگاه آن در دنیا محسوب میشود، به همین دلیل یوزپلنگ آسیایی، به یوزپلنگ ایرانی نیز شهرت دارد. سازمان حفاظت محیطزیست بهعنوان مسئول حفاظت از گونههای وحشی، در تلاش برای حفظ یوز ایرانی از سال ۱۳۹۰ برنامه حفاظتی خود را برای نگهداری نسل اینگونه ارزشمند آغاز کرده که البته با تغییر مدیران و برنامهریزان، شکل برنامهها هم تا به حال دستخوش تغییراتی شده که البته انتقاد برخی فعالان محیط زیست را هم بههمراه داشته. اما مساله یوز ایرانی وقتی بیشتر به خانههای مردم هم راه پیدا کرد که در شرایط انقراض یوزهای ایرانی و کاهش تعداد آنها - براساس سرشماری سال ۱۴۰۰، جمعیت فعلی یوزها کمتر از ۳۰ فرد است و طبق آخرین مقاله علمی منتشر شده این عدد کمتر از ۴۰ فرد اعلام شده است- پیروز کوچک، از میان سه توله یوز به دنیا آمده حاصل جفتگیری نادر و موفقیتآمیز ایران و فیروز، زنده ماند و حتی نامش به شعارهای اعتراضی مردم ایران در حوزه محیط
زیست هم راه پیدا کرد و مردم ایران نشان دادند که «پیروز» و احتمال انقراض او در کنار همه مشکلات اقتصادی و معیشتی و کنشهای سیاسی و اجتماعی برایشان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ آنها میخواهند ایرانی آباد با محیط زیستی زنده برای خود و برای نسلهای پس از خود خلق کنند.
تولدی بیسر و صدا
زنده ماندن پیروز و رشد روز به روز او، در اخبار ثابت محیط زیستی کشور جای گرفت، هرازچندگاهی ویدئوهایی از او منتشر شد و تصویرش در صفحات روزنامهها جاگرفت. در این میان برخی کارشناسان هم به نحوه نگهداری او انتقاداتی وارد کردند. پیام محبی، رئیس جامعه دامپزشکان ایران، در این خصوص گفته بود «پیروز، حیوان حیات وحش نیست، هنگامی که یک حیوان در اسارت بزرگ میشود، دیگر آموزشهایی که نیاز است برای ادامه زندگی در محیطزیست یاد بگیرد، را نمیآموزد. در بهترین حالت، سازمان محیطزیست میتواند از «پیروز» بهعنوان یک اینفلوئنسر استفاده کند، کمااینکه تا الان هم این توله یوز بیشتر نقش یک مانکن و اینفلوئنسر در اینستاگرام را داشته است تا یک حیوان حیات وحش.» اما خبری که روز گذشته در خصوص یوز و توله یوز ایرانی در رسانهها منتشر شد، به پیروز ارتباطی نداشت؛ مربوط به دو توله یوز دیگر بود که در بیاطلاعی مسئولان محیط زیست کشور به دنیا آمدند و هیچ برنامهریزی هم در مورد آنها صورت نگرفته بود. اداره کل حفاظت محیط زیست استان سمنان در این خصوص گفت که دو تولهیوزپلنگ (کمتر از یکماهه) توسط یک نفر چوپان از طبیعت جدا شده و سپس با اطلاع محیط
زیست در روز جمعه به محل زندهگیری برگردانده شده است. حسن اکبری، معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تولد این دو توله یوز در توران گفت: زایمان یوزپلنگ غالباً در اوایل بهار انجام میشود، زیرا دمای هوا و سایر شرایط طبیعی برای رشد تولهها مناسب است، اما زایمان یوز در نیمه دوم پاییز پدیدهای نادر است. و ادامه داد: بلافاصله تیم کارشناسی و فنی از سازمان مرکزی و اداره کل سمنان به محل اعزام شدند و تلاش برای اطلاع از وضعیت مادر و حتیالامکان بازگرداندن تولهها به زیستگاه انجام پذیرفت لیکن با توجه به سرد بودن هوا، سن پایین تولهها و سایر شرایط موجود، به منظور حفظ جان آنها، حدود نیمه شب گذشته به پاسگاه محیطبانی منتقل شدند.
به جای برخی مدیران محیطزیست «چوپان» بگذاریم
اما چندی پیش مسئولان محیطزیست اعلام کردند که از پس هزینههای «پیروز» برنمیآیند، و حالا دو یوز دیگر هم قرار است اضافه شود، با این تفاسیر این سوال پیش میآید که این موضوع دردسر جدیدی برای سازمان محیطزیست است؟در همین خصوص پیام محبی، رئیس جامعه دامپزشکان ایران در گفتوگویی که با خبرآنلاین انجام داده، درباره این خبر و اینکه آیا میتوان با وجود این دو یوزپلنگ به آینده پروژه احیای یوز ایرانی امیدوار بود، میگوید: «متأسفانه جزئیات زیادی از این خبر مهم نداریم اما اگر جنسیت این دو روز مشخص شود، بیشتر میتوان درباره اهمیت وجود آنها حرف زد.» محبی اما نگاه متفاوت و دیگری به این خبر دارد و معتقد است: «اینکه یک چوپان توانسته این دو توله یوز را ببرد و از آنها نگهداری کند، بدون اینکه جانشان به خطر بیفتد، موضوع جالب و مهمی است، خصوصا که همین چند ماه پیش مدیران محیطزیست ایران نتوانستند برای حفظ دو فرزند دیگر «ایران» کاری انجام دهند، بر این اساس به نظرم بجای این مدیران، یک چوپان را برای حفظ و احیای پروژه احیای یوزپلنگ ایرانی بگذاریم، نتیجه بهتری میگیریم.» این دامپزشک ادامه میدهد: «چندی پیش مسئولان محیطزیست اعلام
کردند که از پس هزینههای «پیروز» برنمیآیند، و حالا دو یوز دیگر هم قرار است اضافه شود، با این تفاسیر این سوال پیش میآید که این موضوع دردسر جدیدی برای سازمان محیطزیست است؟» رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران درخصوص بهکارگیری این توله یوزها در پروژه احیای یوزپلنگ ایرانی میگوید:«مساله اینجاست که کسانی که پایهگذار اصلی پروژه احیای یوز ایرانی بودند؛ حالا اصلا در پروژه حضور ندارند و کنار گذاشته شدهاند، آنهایی هم که در حال حاضر بر سرکارند، مدام مشغول هستند که ثابت کنند مدیران و برنامهریزان قبلی چه اشتباههایی داشتهاند.»محبی درباره بازگشت این دو تولهیوز به طبیعت هم معتقد است: «هر یک روز که این تولهها در بیرون از حیاتوحش نگهداری شوند، یک روز از توانایی آنها برای زندگی طبیعی و در طبیعت کاسته میشود و این موضوع بسیار مهمی است.»او اظهار امیدواری میکند که از این دو یوز اطلاعات بیشتری به دست آید و بتوان با دقت بیشتری درباره ادامه حیات آنها و کمک به احیای یوز ایرانی نظر داد.
