داربستهاي مسجد امام اصفهان دور گنبد باقي ميمانند
اواخر ارديبشهت ماه سالجاري بود که مديرکل ميراثفرهنگي، گردشگري و صنايعدستي استان اصفهان از اتمام عمليات مرمت 11ساله گنبد عظيم مسجد تاريخ امام(ره) (جامع عباسي) اصفهان همزمان با هفته ميراثفرهنگي خبر داد. اکنون با وجود آنکه حدود شش ماه از طرح مرمتي گنبد مسجد امام اصفهان ميگذرد اما هنوز پاسخ مشخصي از سوي مسئولان درخصوص وضعيت مرمتي اين گنبد ميراث جهاني ارائه نشده است. عليرضا ايزدي (مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري اصفهان) دراين باره به ايلنا گفت: معتقد هستم، شيوههاي مرمتي که تاکنون انجام دادهايم خالي از اشکال نبوده و نيست. از اين رو يکي از دغدغههاي هميشگي من ميدان نقش جهان و آن چيزي است که پيرامون آن اتفاق ميافتد. گنبد مسجد تاريخي امام(ره) اصفهان با کاربرد بيش از 500هزار قطعه کاشي بهعنوان بزرگترين گنبد کاشيکاري از مساجد تاريخي جهان شناخته ميشود. در اواخر سال 1389 با نصب داربست روي گنبد مشاهده شد که در بخش جنوب شرق گنبد به دليل اينکه بيش از ساير بخشهاي گنبد در معرض آفتاب و عوارض جوي است، لايههاي زيرين و تزئينات کاشيکاري گنبد دچار آسيب جدي شده است. روي همين اصل با توجه به اينکه اين بخش از گنبد در عمليات دهه 80 خورشيدي مرمت شده بود، عمليات مرمت با تجهيزات کارگاه و انتخاب پيمانکار متناسب با اين گنبد آغاز شد. اين گنبد عظيم از 16 ترک تشکيلشده و ارتفاع بدنه اصلي گنبد از کمربند تابش فوقاني گنبد بيش از 37 متر است، لذا با بررسيهاي بهعملآمده در حين عمليات مرمت، مشخص شد ساير ترکهاي گنبد نيز نياز به مرمت دارد، لذا پس از اتمام عمليات ترکهاي آسيبديده و مرمت کامل لايههاي زيرين گنبد، کار مرمت ساير ترکها نيز در دستور کار قرار گرفت. درنهايت با تأمين اعتبار لازم، تمامي ترکها، لايههاي زيرين و تزئينات کاشيکاري گنبد با بيش از 500هزار قطعه کاشي بهطور کامل مرمت شد و با پايان مرمت ترک شانزدهم، عمليات مرمت اين گنبد روز پنجشنبه 29 ارديبهشتماه بهصورت مجازي و با دستور وزير ميراثفرهنگي، گردشگري و صنايعدستي و با حضور قائممقام وزير و معاونت ميراثفرهنگي کشور رسماً به پايان رسيد و عمليات جمعآوري داربستهاي گنبد پس از 11سال بعد از پاکسازي کامل گنبد آغاز شد. دقيقا در همين نقطه بود که انتقادات از مرمت اين گنبد تاريخي شدت گرفت چراکه چين خوردگيهايي در تعدادي از ترکهاي گنبد ديده شد. علاوه بر اين اعوجاج، تغيير رنگ و مات بودن بخشهايي از کاشيهاي جديد نسبت به ساير کاشيهاي گنبد و حتا تغيير رنگ و نقش گلهاي ختايي و طرح و نقشهاي روي کاشيهاي گنبد مسجد امام اصفهان نيز مورد انتقاد قرار گرفت. اما درنهايت عليرضا ايزدي (مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري اصفهان) با اشاره به حواشي مرمت گنبد مسجد امام مطرح کرد: طي يک قرن اخير بيش از 3 بار آنهم در طي سالهاي 1316. 1328 مرمت کلي و در دهه 40 مرمت جزئي روي اين گنبد انجام شده بهويژه در دهه 80 خورشيدي بهطور کامل مرمت شده است. با توجه به مرمتهاي اساسي متعدد روي گنبد در طي 400 سال گذشته، بايد گفت ديگر هيچ کاشي اصيل صفوي روي آن باقي نمانده. ضمن آنکه اين روزها با انواع آلودگيهاي موجود در هوا عمر کاشيها کاهش يافته، بر همين اساس و بر پايايه برآوردها گفته ميشود عمر مفيد کاشيها حدود 25 تا 30 سال است. او ادامه داد: از سالهاي 79 تا حدود سال 85 مرمتهاي اساسي بر روي گنبد مسجد امام درجريان بود که با معرفي و انتخاب اصفهان به عنوان پايتخت فرهنگي جهان اسلام در سال 1385 اين مرمتها به دليل برنامههاي مختلفي که بنا بود برگزار شود، متوقف و داربستها باز شدند. اين گنبد بسيار عظيم است و 16 ترک دارد. 3 ترک آن در آن زمان مرمت نشده باقي ماند. در سال 1389 برآن شدند که 3 ترک باقي مانده در ضلع جنوب غربي گنبد مسجد امام که از قضا در بخشي قرار دارد که باران خور و آفتاب خور آن زياد است، را مرمت کنند. در آن سال مطرح شد که علاوه بر ضلع جنوب غربي، تعدادي از کاشيهايي که قبلا مرمت شده بود در ضلع شرقي گنبد داراي ايراداتي است. از اين رو تصميم برآن شد تا تمام گنبد مرمت و ايرادات بهطور کامل حذف شود. باتوجه به آنکه بيش از 500 هزار قطعه کاشي روي اين گنبد قرار دارد و بزرگترين گنبد کاشيکاري جهان است و از آنجا که وضعيت مالي بخش ميراث فرهنگي نيز خوب نيست، مرمت 16 ترک آن بيش از 11 سال طول کشيد. ترکها يک به يک تعويض، زيرساختهاي گنبد اصلاح و کاشيها در جاي خود نصب شدند. درنهايت کاشيهاي قديمي که قابل اصلاح و نگهداري بود نصب شد که حدود 20درصد کاشيها را دربرميگرفت. اين درحالي است که مرمت گنبد مسجد امام در فاصله زماني حدود 4 تا 5 سال از مرمت اصولي قبل از آن انجام گرفته و با اين وجود بيش از 80 درصد کاشيهاي آن تعويض شده است.
