افزایش پلکانی گازبهاء، در راستای ایجاد عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه انرژی پاک

با انتشار گزارشي تحت عنوان متضرر واقعي افزايش تعرفه پلکاني گاز در مورخ 16/08/1401 در روزنامه «آرمان ملي» که در آن به اين مساله که ايران داراي جايگاه دوم توليد گاز و مقام سوم در حوزه مصرف در سطح جهاني را دارد اما مساله‌اي که به نگراني‌هاي بسياري در بين دولتمردان و کارشناسان منجر شده است اجراي طرح افزايش تعرفه پلکاني گاز است که البته مخالفان و موافقان بسياري دارد که در اين ميان، برخي‌ها پايين بودن قيمت گاز را از جمله عوامل مهم تأثيرگذار بر مصرف بي‌رويه گاز در بخش خانگي مي‌دانند اما در مقابل برخي کارشناسان ديگر نيز معتقدند افزايش قيمت گاز به صورت پلکاني هم تنها فشار اقتصادي به اقشار آسيب پذير جامعه را بيشتر مي‌کند و قادر نخواهد بود ميزان مصرف را کاهش دهد که دراين خصوص روابط عمومي شرکت ملي گاز ايران جوابيه‌اي را ارسال کرد که به شرح ذيل است. در بسياري از كشورهاي مصرف‌كننده گاز طبيعي، ضمن وجود پيك تقاضاي بخش خانگي و تجاري در روزهاي سرد سال، تامين انرژي از طريق گزينه پرهزينه سرمايه‌گذاري در افزايش توليد به منظور نوسان‌گيري مصارف در روزهاي سرد صورت نمي‌گيرد، بلكه با توجه به امكان قيمت‌گذاري انعطاف‌پذير بر حسب شرايط پيك و غيرپيك تقاضا، مديريت مصرف در ماه‌هاي سرد و اوج تقاضا عمدتا از طريق وضع قيمت‌هاي بالاتر گاز طبيعي(قيمت‌هاي بالاتر انرژي) اعمال مي‌گردد، چراکه نظام تعرفه‌گذاري در دنيا به اين صورت است که وظيفه دولت، تأمين يارانه انرژي براي مشترکين با مصرف عادي است، ولي براي پرمصرف‌ها اين اجبار وجود ندارد. از اين رو و در راستاي ايجاد عدالت اجتماعي و توزيع عادلانه اين انرژي پاک، به استناد مصوبه شماره 99292/ت59351هـ مورخ 2/9/1400 هيات محترم وزيران تعرفه گاز طبيعي دوره سرد در بخش خانگي از ابتداي آذر ماه سال 1400 صرفا در پله‌هاي 4 تا 12 افزايش يافته است. لذا در صورتي که مشترکين داراي مصرف متعارف (پله‌هاي 1 تا 3 هر اقليم) باشند هيچگونه افزايش تعرفه‌اي نسبت به گذشته نخواهند داشت. در بخشي از مطلب منتشر شده به افزايش تعرفه پلکاني گاز و فشار به اقشار آسيب پذير اشاره شده بود، باز هم تأکيد مي‌گردد حدود 3/76درصد از مشترکين خانگي در 3 پله اول جدول پلکاني قراردارند که مبالغ صورتحساب آنها هيچگونه افزايشي نخواهد داشت. اين مشترکين 50درصد (پنجاه درصد) مصرف گاز طبيعي بخش خانگي در دوره سرد را به خود اختصاص داده‌اند. در واقع تعرفه مشترکين خانگي در3 پله اول جدول پلکاني از خرداد ماه سال 1394 تا کنون تغييري نداشته است. به عبارتي تعرفه گاز طبيعي بيش از 75 درصد مشترکين گاز در 7 سال گذشته تغييري نداشته است. همچنين 7/23 درصد از مشترکين گاز طبيعي در پله‌هاي 4 تا 12 قرار دارند و اين ميزان مشترک مشمول افزايش تعرفه شده‌اند. يادآور مي‌گردد تعرفه‌هاي ابلاغي مربوط به حجم مازاد نسبت به پله قبلي است و به عبارتي حجم موجود در هر پله با تعرفه همان پله محاسبه مي‌گردد. لذا مشترکين که در پله‌هاي بالاي 3 قرار مي‌گيرند، متناسب با اقليم آب و هوايي محل مصرف از تعرفه‌هاي بدون تغيير پله‌هاي پائين‌تر نيز بهره‌مند مي‌گردند. در واقع پله‌هاي 4 تا 7 به ترتيب 3/10، 1/6، 4/3 و 8/1 درصد (مجموعا 6/21 درصد) از مشترکين خانگي در جدول پلکاني قرار دارند، که مبلغ گازبهاي صورتحساب آنها به‌طور متوسط 3، 9، 13 و 20 درصد افزايش يافته است. لذا مشترکيني که در پله 7 قرار مي‌گيرند افزايش 20 درصدي صورتحساب را خواهند داشت و مشترکين با مصارف کمتر، مشمول افزايش کمتري خواهند بود و مشمولين پله‌هاي 8 و بالاتر جمعاً 1/2 درصد مشترکين مي‌باشند که به دليل مصارف غير متعارف، صورتحسابهاي آنها بيش از 20 درصد افزايش خواهد داشت. شايان ذکر شرکت ملي گاز ايران از سال گذشته اقدامات مطلوبي را براي مديريت مصرف گاز طبيعي به انجام رسانده است از جمله اجراي طرح بهينه سازي رايگان موتورخانه‌هاي خانگي و تجاري که با ثبت نام مشترکين در سامانه مربوطه، عمليات عايق کاري، رسوب گيري و تنظيم مشعل موتورخانه‌ها به‌صورت رايگان و با هزينه شرکت ملي گاز ايران بمنظور تشويق صرفه جويي در بين مشترکين داراي موتورخانه، در حال انجام است. همچنين وزارت نفت از طريق شرکت بهينه سازي مصرف سوخت و شرکت ملي گاز ايران در حال انجام اقدامات موثر در خصوص جايگزيني رايگان حداقل يک ميليون بخاري راندمان بالا (A وB) با بخاري‌هاي فعلي مشترکين با اولويت مناطق سردسير است. البته به‌منظور ترغيب مشترکين خانگي به صرفه جويي، سياست‌هاي تشويقي قيمتي نيز اعمال گرديده است. براي نمونه در زمستان سال گذشته مشترکين خانگي به ازاي هر واحد(درصد) صرفه جويي نسبت به مدت مشابه سال گذشته 3 واحد درصد تخفيف در گازبها دريافت نموده‌اند که اين تخفيف تا 45 درصد گازبها قابل اعمال در صورتحساب بوده است. همچنين در راستاي مساعدت حداکثري با مشترکين کم بضاعت، گازبهاي 3 پله اول کليه مددجويان تحت پوشش سازمان‌هاي حمايتي با تعرفه صفر محاسبه مي‌گردد. لذا بررسي روند مصرف مشترکين خانگي حاکي از آن است که برخي از مشترکين به دليل استفاده از تجهيزات گرمايشي نامرغوب، نا ايمن و راندمان پائين و يا استفاده از استخر آب گرم در دوره سرد سال نسبت به استفاده غيربهينه از گاز طبيعي اقدام مي‌نمايند که با توجه به بررسي‌هاي انجام شده مي‌توان بيان نمود که افزايش تعرفه منجر به کاهش مصرف مشترکين، بالاخص مشترکين پرمصرف خواهد شد. لازم به ذکر است بر اساس پژوهش‌هاي انجام شده ميزان مصرف گاز طبيعي رابطه معناداري با دهک درآمدي مشترک ندارد و مشترکين کم مصرف لزوما از اقشار کم درآمد جامعه نمي‌باشند.