بازیابی اعتماد عمومی پیش زمینه اصلاح و تغییر

آرمان‌ملي- حميد شجاعي: شرايط جامعه طي دو ماه اخير با التهاباتي همراه بوده که بسياري از کارشناسان معتقدند اين التهابات به‌دليل انباشت مطالبات پاسخ داده نشده جامعه است که به‌صورت نارضايتي و اعتراض بروز و ظهور يافته است. اين در حالي است که به باور بسياري از صاحبنظران امروز جامعه با نوعي تغييرات رويکردي و نسلي مواجه شده است که مطالباتش با نسل ديروز متفاوت و از اين‌رو به‌دنبال زباني مشترک براي ارتباط با حاکميت در جهت پيگيري مطالبات خويش است. اين در حالي است که به قرائت بسياري از جامعه‌شناسان امروز ديگر حاکميت و دولت نمي‌توانند با نسخه‌هاي ديروز پاسخگوي نسل امروز باشند و بايد تعامل خود با جامعه را به نحوي صورت دهند که نوعي ديالوگ دوسويه و متقابل صورت گيرد. چه اينکه اگر هم صحبت از گفت‌و‌گو با جامعه مي‌شود بايد مهمترين مولفه آن که همان به رسميت‌شناختن طرف مقابل و پذيرش آرا و عقايد وي است را در دستور کار قرار داد و سپس به گفت‌وگويي موثر و منتج به نتيجه فکر کرد. اين در حالي است که به‌نظر مي‌رسد امروز در برخي حوزه‌ها نوعي گپ ميان جامعه و دولت ايجاد شده است. از همين رو است که وقتي بحث گفت‌وگو مطرح مي‌شود برخي کارشناسان امر مي‌گويند کمي دير شده و زمان گفت‌وگو گذشته است. البته اينکه بعضا برخي مسئولان و شخصيت‌ها از لزوم اصلاح و تغيير در روند امورات کشور سخن گفته‌اند، امر مبارکي است که بايد آن را به فال نيک گرفت، اما به نظر مي‌رسد که بايد ابتدا مطالبات جامعه احصا شود و سپس بر مبناي مطالباتي از جامعه که در چارچوب قانون اساسي و عرف است دست به اصلاح و تغيير زد. قدر مسلم امروز مردم با ديدن عملکردها و از دست‌دادن اعتماد خود به روندها و برخي مسئولان نگاه چندان مثبتي به آنچه در جامعه مي‌گذرد ندارند و به آينده نيز با ديده ترديد مي‌نگردند. لذا ابتدا بايد با اقداماتي موثر و مثبت اعتماد عمومي را در جامعه بازيابي کرد و سپس به فکر اصلاح و تغيير جامعه بود. آنچه مسلم است بايد رويکرد مسدودسازي و مقابله جاي خود را به اقناع‌سازي بدهد. چرا که به نظر مي‌رسد رويکردهاي قبلي همچون حذف و مسدودسازي چندان تاثيري در جامعه ندارد و جامعه راه خود را پيدا مي‌کند. اگر صداي مردم شنيده شود مي‌توان اميدوار بود که جامعه از التهاب زير پوست شهر به آرامش دروني برسد.

يا بايد آينده را بسازيم، يا آينده ما را خواهد ساخت

يک جامعه‌شناس در خصوص ريشه اعتراضات اخير اظهارداشت: ما چون مسائل را تئوريزه نکرديم دچار يک بن‌بست و شوک شديم. الان هم شاهديم که هرروز يکي مي‌آيد و مي‌گويد بايد گشت ارشاد را سختگيرانه‌تر کرد، يا مي‌گويد کسي که بدون حجاب وارد بانک مي‌شود بايد جريمه شود، يا گفته مي‌شود تاکسي‌هايي که بدحجاب سوار مي‌کنند بايد جريمه شوند و اين قبيل حرف‌ها. آنان چنين گفتند و از اين‌طرف هم شروع شد؛ اين حوادث فقط يک کبريت نياز داشت که آن‌هم فوت خانم «مهسا اميني» بود. ابراهيم فياض گفت: ما وارد امر ارتباطي شديم و اين يعني ديگر نسبت به همه‌ ‌چيز بحث عميق شکل خواهد گرفت و ابعاد رسانه‌اي هم پيدا خواهد کرد. چه در زمينه دين، چه فکر، چه سياست، چه زيبايي‌شناسي و چه قدرت، ديگر همه اينها بُعد رسانه‌اي مي‌يابند و از اين جهت است که پيش‌بيني مي‌کنم در آينده تئوري‌پردازي بومي در همه ابعادي که گفتم اوج بگيرد. وي افزود: در يک نگاه کلي ما به شکلي جلو رفته‌ايم که مشکلات خاصي هم به‌وجود آورده‌ايم، يعني هرچه مسائل اجتماعي بود را آن کساني‌که در خط و ربط سياسي بودند، سياسي تلقي مي‌کردند در حالي‌که اين مسائل واقعا اجتماعي بود نه سياسي. مثل الان که امر سياسي بدل به امر اجتماعي شده است. اين استاد دانشگاه در خصوص نقش رسانه‌ها و فضاي‌ مجازي در اين شرايط اظهارکرد: تکنولوژي ديجيتال روزبه‌روز ساختار ايران و جهان را تغيير مي‌دهد. الان يک ترکيب به اسم «فضاي‌مجازي» را ساختيم و مدام گفتيم اين فضاي‌مجازي و آن فضا حقيقي است، ولي واقعيت اين است که اين تکنولوژي ديجيتال است. اين تکنولوژي چون به شدت همه‌چيز را ارزان مي‌کند دارد فضا را به هم شدت تغيير مي‌دهد؛ هم ارزان مي‌سازد و هم دسترسي را سريع و آسان مي‌کند و اين يعني در آينده نه چندان دور تمام زندگي ما عوض مي‌شود. اين جامعه‌شناس و مردم‌شناس در مورد آينده سياسي و اجتماعي ايران اظهارکرد: مسائل اخير شوکي را وارد کرده که نه‌تنها کم نبوده که خيلي هم عظيم بوده است. اين شوک البته صرفا خياباني هم نبود. اساسا بيشتر جنبش‌هاي اجتماعي، فکري است حالا مقداري از آن هم به خيابان کشيده مي‌شود. فياض در مورد واکنش حاکميت بيان کرد: جز همراهي چاره‌اي وجود ندارد؛ شوک وارد شده، جدي است. به هرحال يا ما آينده را مي‌سازيم يا آينده ما را مي‌سازد. ساختن آينده، دانش و بينش و ايده مي‌خواهد. متاسفانه دانش و بينشي که در اينترنت هست را استفاده نمي‌کنيم. ما متأسفانه در حال انتقال با خشونت به آينده هستيم. اگر آينده را خودمان بسازيم با آرامش و آسايش مي‌سازيم اما اگر آينده ما را بسازد حتما با خشونت خواهد بود.

رضايت مردم به نفع نظام است

يک فعال سياسي اصلاح‌طلب در ارتباط با شرايط جامعه و لزوم شنيده شدن صداي مردم و رفع مطالبات جامعه اظهارداشت: مسئولان هر کاري انجام دهند که به واسطه آن بتوانند رضايت مردم و فعالان سياسي و مدني را کسب کنند به نفع جامعه و نظام تمام مي‌شود. معلوم است تا مطالبات و نارضايتي نباشد مردم و دانشجويان ابراز نارضايتي اعتراض نمي‌کنند و اين اتفاقات حتما معلول عوامل و علت‌هايي است که وجود دارد. جلال جلالي‌زاده به «آرمان‌ملي» گفت: مشخص است که امروز متاسفانه جامعه از نظر اقتصادي و فعاليت احزاب و گروه‌ها دچار مشکل شده است. خود مسئولان نيز نبايد در انتظار اعتراض مردم باشند و از نظر توسعه‌يافتگي، رشد تفکر و انديشه در سطحي باشند که هميشه تلاش کنند جلوتر از مردم باشند و رضايت مردم موردنظر آنها باشد. وي افزود: مسئولان راهکارهايي که براي حل مشکلات جامعه و کم‌کردن فاصله بين مردم و دولت پاسخ دهند و اقدامات اساسي انجام دهند.