غربیها به دنبال فشار به آژانس برای محدود سازی ایران
آرمان ملي: تحولات روابط بينالملل به سرعت در حال تغيير و تحول است و هرکدام از اتفاقاتي که در نقاط مختلف دنيا در حال رخ دادن است را ميتوان از ناحيههاي مختلف و متفاوتي مورد بحث و بررسي قرار داد. چه اينکه بهطور مشخص امروز در فضاي بينالمللي دو مساله وجود دارد که جامعه جهاني را به خود مشغول کرده است. نخست مساله جنگ ميان روسيه و اوکراين که چند ماهي از آن ميگذرد و هر از چندي تحولات پيرامون آن با تغييراتي نو به نو مواجه ميگردد و مساله ديگر بحث روابط ايران و غرب و بهطور مشخص برجام که آن هم روندها و تغيير و تحولات خاص خود را طي ميکند. اما در اين ميان نوع رويکرد غربيها نسبت به ايران امري است که با يک مرور ساده ميتوان آن را نه چندان موجه قلمداد کرد. آمريکا و اروپاييها از آنجا که نتوانستند مذاکرات را به سرانجامي برسانند و از دستاوردهاي آن استفاده کنند به گفته خود توافق را کنار گذاشته و تصميمات ديگري اتخاذ کردهاند. تصميماتي که اين بار بيشتر رنگ و بوي سياسي و بهانه تراشيهاي فني دارد که بخواهند با کارت آژانس بينالمللي انرژي اتمي بازي کنند. آنها ميخواهند آژانس و بهطور مشخص رافائل گروسي مدير کل را تحت فشار قرار دهند که به هر نحو ممکن شده در جلسه شوراي حکام قطعنامه ديگري عليه ايران به تصويب برسانند. اين در حالي است که ايران و آژانس در اسفند 1400 (مارس 2022) در بيانيه مشترکي توافق کردند تا هياتهاي فني و کارشناسي دو طرف به بررسي ابعاد و جزئيات سوالات آژانس درباره سه مکان مدنظر آژانس بپردازند. از آن زمان تاکنون و درحالي که اين مذاکرات به موازات مذاکرات احياي برجام در جريان بوده است و ايران بارها در نشستهاي فني و کارشناسي به تبادل اسناد و مدارک با آژانس پرداخته است اما آژانس از پاسخهاي ايران همچنان قانع نشده است. از طرفي هر چند که قطعنامه پيشنهادي آمريکا و تروئيکاي اروپا عليه ايران، 18خرداد 1401 با وجود مخالفت جدي چين و روسيه در نشست فصلي شوراي حکام آژانس بينالمللي انرژي اتمي، به تصويب رسيد. اما به نظر نميرسد که شرايط آنگونه که بايد براي تصويب قطعنامه ديگري فراهم باشد. چرا که شايد تهيه پيشنويس قطعنامه و صدور قطعنامه براي اين کشورها با توجه به نفوذي که در شوراي حکام دارند کار سادهاي باشد اما آنچه مسلم است اينکه پاسخ به آن در اختيار و توان آنها نيست. کشورهاي اروپايي بايد بدانند که سخت کردن فضاي فني و سياسي در آژانس در حالي که آمريکا در عمل مذاکرات را مسکوت گذاشته و روند کار را کند کرده است به نفع مذاکرات احياي برجام و فضاي سياسي امنيتي منطقهاي و بينالمللي نخواهد بود.
احتمال قطعنامه
آمريکا و سه کشور اروپايي از شوراي حکام خواستند، از ايران بخواهد توضيحات بيشتري درخصوص ذرات اورانيوم يافت شده در سه سايت اعلام نشده ارائه کند و اين همکاري «الزامي و اضطراري» است. بر اساس گزارش رويترز، پيشنويس اين قطعنامه در روز جمعه به 35 کشور عضو شوراي حکام آژانس بينالمللي ارسال شده است. در متن اين درخواست آمده است: الزامي و اضطراري است که ايران در جهت تحقق وظايف قانونياش عمل کند و بدون تاخير اقداماتي انجام دهد. ارائه توضيح معتبر درخصوص ذرات اورانيوم، ارائه اطلاعات، اسناد و پاسخهاي مورد نياز آژانس اتمي، اجازه دسترسي به اماکن و مواد مورد نياز آژانس و اجازه نمونهبرداري از سوي آژانس اتمي ازجمله اقداماتي است که ايران مطابق با اين متن، بايد به آنها عمل کند. در متن اين پيشنويس که بايد به تاييد اکثريت اعضاي شوراي حکام برسد - آمده که اين شورا «نگرانيهاي جدي درخصوص مسائل پادماني مرتبط با سه سايت اعلام نشده دارد که به دليل ناکافي بودن همکاري اساسي توسط ايران حل نشده باقي مانده است.» سه مکان مورد نظر آژانس سايت يا مکاني در ورامين، تورقوزآباد در حومه تهران و در مريوان در استان کردستان هستند. يک سوال ديگر هم آژانس درباره فعاليت آزمايشگاه جابربن حيان داشت که بعد از بررسيهاي اوليه در اوايل سال 1401 آژانس درباره اين مکان و سوالاتش قانع شد اما در حالي که تصور ميشد اين موضوع حل شده است، مديرکل آژانس در يکي از سخنرانيهاي خود مجدد سوالاتي را درباره اين موضوع طرح کرد. بنا بر اين مساله چهارم به شکلي مبهم همچنان روي ميز است!
