از پیروز تا حذف یوز!
آرمان ملي: ماجراي پيراهن تيمملي در جامجهاني 2022 در هفتهها و روزهاي گذشته به چالشي تکراري براي شاگردان کي روش تبديل شده بود.
طرح پيروز
در مراسمي چند روز قبل از البسه طرفداري تيمملي فوتبال ايران رونمايي شد و تعدادي از کاربران شبکههاي اجتماعي را به اين اشتباه انداخت که مبادا شاگردان کيروش هم با اين البسه در جامجهاني به ميدان بروند. اين بسته هواداري ويژه شامل پيراهن، مچ بند، سر بند و کلاه به عنوان «پيروز» و با تصوير بچه يوز ايراني در اختيار طرفداران حاضر در جامجهاني قرار ميگيرد. برخلاف تصور کاربران شبکههاي اجتماعي لباس تيمملي در جامجهاني هيچ ارتباطي به لباس طراحي شده از سوي کارگروه مد و لباس تحت عنوان پيروز ندارد. طبق گفته فدراسيون فوتبال و شرکت توليد کننده پوشاک تيمملي، در اين دوره از جامجهاني طرح يوزپلنگ ايراني از روي لباس تيمملي حذف شده و نماد اين حيوان در خطر انقراض به شکل و شمايل ديگري نمايش داده خواهد شد. سيدمجيد امامي، رئيس کارگروه ساماندهي مد و لباس در اين مراسم گفت: طراح اين لباس توانسته است، تصويرمايهاي از يوز ايراني را به بهانه استانهاي ايران در اين لباس بياورد و جوانان ايراني با پوشيدن اين لباس در ايام بازيهاي تيمملي ايران ميتوانند يک فضاي انسجام، هويت خواهي و حمايت از تيمملي را با شعار «تا پاي جان براي ايران» که شعار رسمي تيمملي فوتبال ايران است و با هماهنگي ميان فدراسيون فوتبال، شوراي فرهنگ عمومي و وزارت ورزش انتخاب و به تصويب رسيد را به نمايش بگذارند و شهروندان در فرصت باقي مانده تا جامجهاني ميتوانند اين بسته را سفارش دهند. وي خاطرنشان کرد: تصاوير روي اين لباس استانهاي ايران است اما تداعي پوست يوز ايراني است، همه ايران باهم يک يوز است و درياي خزر و خليج فارس در اين طراحي در بالا و پايين اين طرح به چشم ميخورد و نمادي است که ما ميتوانيم حتي با پوشاک هويت ملي خودمان را بازتوليد کنيم. براي طراحي اين لباس از نمادهاي تاريخي نيز استفاده شده است و 6 خط در اين لباس نشان دهنده 6 دوره حضور ايران در جامجهاني است.
چرايي حذف يوز
مساله مهم اين است که چرا طرح يوزپلنگ از روي لباس تيمملي ايران حذف شده و به جاي آن چند خال از آن ابهت باقي مانده است؟ در واقع اين موضوع به قوانين و پروتکلهاي فيفا در زمينه لباس و تجهيزات تيمملي کشورها در بازيهاي جامجهاني بر ميگردد که به استناد بند 7 ماده 11 آيين نامه مربوط به وسايل بازيکنان، نصب لوگوي يوزپلنگ ايراني روي پيراهن بازيکنان امکان پذير نيست، در اينجا سوال پيش ميآيد که آيا به جز لباس تيمملي ايران طرحي از حيوان و يا نمادي از آثار باستاني و هنري بر روي لباسهاي تيمملي کشورهاي ديگر وجود دارد؟ با نگاهي اجمالي به اين موضوع ميتوان دريافت که در جامجهاني سال 1966 تيم فوتبال زئير يکي از کشورهاي آفريقايي، عکس پلنگ را بر روي لباس تيمملي خود طراحي کرد به طوري که وقتي بازيکنان لباس را به تن ميکردند پلنگ بر روي شکمشان قرار ميگرفت، اما بعد از آن ديگر هيچ کشوري اين کار را نکرد چون قوانين فيفا اجازه نميداد، تا اينکه ايران در جامجهاني 2014 يوزپلنگ را بر روي لباس تيمملي طراحي کرد و اکنون يوزپلنگ بخشي از هويت تيمملي فوتبال شده است، در تيترها آمد و وارد ادبيات مشترک محيط زيست و فوتبال شد و اين گونه ارزشمند مورد توجه همگان از هر قشري قرار گرفت. ايرنا در ادامه نوشت: بعد از آن در جامجهاني 2018 در بازيهاي مقدماتي نيز طرح يوزپلنگ در گوشهاي از لباس تيمملي نقش بسته بود، اما در بازيهاي اصلي جامجهاني از آن ايراد گرفتند از اين رو در حد يک پيکسل بر روي سينه بازيکنان باقي ماند، يعني در واقع فيفا تا اين اندازه را اجازه داده بود چون هيچ کشوري نشاني غير از نشان رسمي روي لباس تيمملي خود ندارد، البته ممکن است طراحيهايي وجود داشته باشد اما اينکه نشاني که هويت بصري متفاوتي دارد و يادآور مثلا يک آثار باستاني و يا شخصيت هنري، ورزشي و محيط زيستي باشد را ندارند، اين جزو قوانين فيفا در زمينه تجهيزات است، از اين رو براي ايران هم اين ايراد را گرفتند، درست است که در دورهاي (جامجهاني 2014) اين کار انجام شد و کمک بزرگي به شناساندن اين گونه کرد اما بعد از آن سياست اين بود که ديگر يوزپلنگ بر روي لباس تيمملي فوتبال نباشد. در واقع فيفا در اين زمينه قوانين و مقررات خود را دارد، معمولا بايد طرح هر لباسي حداقل 4 تا 5 ماه قبل از جامجهاني به فيفا فرستاده شود تا بررسي و در نهايت مورد تاييد قرار گيرد که به آن جرسي گفته ميشود که همان پروتکلها و قوانين پيراهن رسمي مسابقات است.
سابقه
فدراسيون فوتبال ايران از سال 1978ميلادي تاکنون با شرکتهاي مختلفي جهت توليد لباس قرارداد بسته است. پس از آنکه تيمملي فوتبال ايران براي اولينبار جواز حضور در جامجهاني 1978 آرژانتين را گرفت از جمله تيمهاي محدود آسياييهاي حاضر در تاريخ جامجهاني درآن زمان بود. در اين بين شرکت «آديداس» تصميم گرفت بهعنوان اولين برند خارجي جهت توليد لباس با فدراسيون فوتبال قرارداد بست. در مقدماتي جامجهاني 1198 فرانسه، پس از درخشش تيمملي در جامجهاني 1998 فرانسه دوباره سروکله برندهاي معروف در ايران پيدا شد. «پوما» براي اولينبار براي توليد لباسها با ايران به توافق رسيد و از سال 1998 تا2000 لباسهاي تيمملي ايران را توليد ميکرد. فدراسيون فوتبال کشورمان در جامجهاني برزيل با البسه آلاشپورت قرارداد بست! قبل از جامجهاني 2014 تمامي بازيکنان به کيفيت البسه تيمملي اعتراض کردند ولي پس از پرداخت مبلغ 100 هزار دلار توسط آلاشپورت به سرمربي تيمملي، ناگهان کيفيت البسه خوب شد و کسي هم ديگر معترض نبود. در جامجهاني گذشته لباس تيمملي در جايگاه يکي مانده به آخر جهاني قرار گرفت. پيش از شروع جامجهاني 2018 شبکه «سيبياس» آمريکا به معرفي بهترين و بدتري پيراهنهاي 32 تيم راهيافته به جامجهاني پرداخت که در اين بين پيراهن تيمملي فوتبال کشورمان با برند آلاشپورت جايگاه بهتري از رده سيويکم کسب نکرد و تنها بالاتر از تونس قرار گرفت.
