دشمنان ایران در خانه همسایه شمالی

کمتر از 2 هفته از حمله تروريستي به حرم شاهچراغ در شيراز مي‌گذرد و حالا وزارت اطلاعات جمهوري اسلامي در بيانيه‌اي از دستگيري 26 نفر از عوامل اين حمله تروريستي خبر داده است. بيانيه‌اي که چند نکته قابل تامل دارد. 4 آبان 1401 يک تروريست با ورود به حرم شاهچراغ در شيراز، زائران را به رگبار بست. حمله‌اي تروريستي که به شهادت 13 نفر و مجروح شدن تعدادي از هموطنانمان منجر شد. عامل حمله پس از درگيري با نيروهاي امنيتي زخمي شد و بعد از چند عمل جراحي در بيمارستان درگذشت. در نهم آبان، وزارت اطلاعات در بيانيه‌اي اعلام کرد که «عنصر دوم عملياتي و 6 نفر از عوامل پشتيباني تيم تروريستي حرم شاهچراغ شناسايي و بازداشت شدند.» حالا و در 16 آبان، وزارت اطلاعات در بيانيه تکميلي خود، از شناسايي و دستگيري کليه عوامل هدايت صحنه، عملياتي و پشتيباني اين اقدام تروريستي خبر داده است. در اين بيانيه نکات مهمي وجود دارد که ممکن است باعث تغيير نوع تعامل جمهوري اسلامي با برخي کشورهاي منطقه شود. بر اساس اين بيانيه در رابطه با حمله تروريستي شاهچراغ «تاکنون 26 تروريست تکفيري دستگير شده‌اند که کليه‌ افراد دستگير شده، غيرايراني و با مليت‌هاي جمهوري آذربايجان، تاجيکستان و افغانستان هستند.» همچنين در بند 4 بيانيه وزارت اطلاعات آمده است: «عنصر اصلي هدايت و هماهنگ‌کننده‌ عمليات در داخل کشور، تبعه‌ جمهوري آذربايجان بوده که از فرودگاه بين‌المللي حيدر علي‌اف در باکو پرواز و از مرز هوايي فرودگاه امام خميني (ره) وارد کشور شده است. اين فرد پس از رسيدن به تهران خبر حضور خود را به عنصر هماهنگ‌کننده در جمهوري آذربايجان اعلام کرد. بلافاصله از طريق سرپل عملياتي داعش در افغانستان با شبکه اتباع خارجي داعش نيز ارتباط گرفته و حضور خود در تهران را به اطلاع آن‌ها رسانده است.»

آذربايجان؛ عنصر اصلي و هماهنگ کننده

اينکه عنصر اصلي هدايت و هماهنگ‌کننده اين عمليات از اتباع جمهوري آذربايجان بوده ممکن است عجيب به نظر برسد، اما تحرکات و مواضع چند سال اخير جمهوري آذربايجان نشان مي‌دهد که شايد بهتر است دستگاه ديپلماسي و البته امنيتي و نظامي کشور، درباره اين همسايه شمالي رويکرد بهتري را در پيش بگيرند. در جريان جنگ سال گذشته آذربايجان و ارمنستان، برخي گزارش‌ها از حضور نيروهاي تکفيري در حمايت از جمهوري آذربايجان خبر دادند. اين موضوع و حضور تروريست‌هاي تکفيري در مرزهاي شمال‌غربي ايرآنکه در اين سال‌ها به‌خاطر قره‌باغ، حساسيت‌ها روي آن بيشتر شده اين نگراني را به وجود مي‌آورد که مناطقي از جمهوري آذربايجان به محلي براي پرورش تکفيري‌هايي که مدتي است مواضع خود را در سوريه و عراق از دست داده‌اند بدل شود. از طرفي در آذر 1391، خبرهايي مبني بر استقرار پهپادهاي اسرائيلي در آذربايجان منتشر شد. ضمن اينکه در مهر 1400 اخباري مبني بر پرواز چند پهپاد اسرائيلي بر فراز آسمان ايران و از مبدا آذربايجان انتشار يافت. از سوي ديگر رابطه گرم جمهوري آذربايجان و رژيم صهيونيستي موضوع پنهاني نيست و الهام علي‌اف، رئيس‌جمهور آذربايجان هم اين رابطه را به کوه يخي تشبيه کرده که تنها يک‌دهم آن مشخص است. حالا و با کنار هم گذاشتن اين گزاره‌ها و با توجه به اينکه عنصر اصلي هدايت و هماهنگ‌کننده عمليات تروريستي شاهچراغ، تبعه جمهوري آذربايجان بوده و مستقيما از باکو به تهران پرواز کرده است، اين سوال پيش مي‌آيد که آيا نيروهاي اطلاعاتي جمهوري آذربايجان از اين موضوع خبر داشته‌اند يا خير؟ مسلما انجام چنين عملياتي که 26 نفر از عوامل آن دستگير شده‌اند نياز به امکانات مالي، لجستيکي و اطلاعاتي دارد. هرچند از بيانيه وزارت اطلاعات اين گونه برداشت مي‌شود که هنوز اطلاعاتي از عوامل دستگيرشده بيرون نيامده يا وزارت اطلاعات فعلا نخواسته اين اطلاعات را منتشر کند. به هر حال به نظر مي‌رسد شايد با انتشار جزئيات بيشتري از عوامل دستگيرشده در رابطه با حادثه تروريستي شاهچراغ، ابعاد بيشتري از نقش برخي سرويس‌هاي جاسوسي رژيم‌هاي منطقه روشن شود؛ چرا که مشخص است در دوران افول داعش، اين گروه تروريستي به تنهايي نمي‌تواند دست به چنين اقداماتي بزند.