چرا سفارت تسخیر شد؟

ظرف 43 سال گذشته روايت‌‌هاي مختلفي درخصوص تسخير سفارت آمريکا در 13آبان 1358 توسط دانشجويان مسلمان پيرو خط امام صورت گرفته است. يکي از روايت‌ها آن است که سفارت آمريکا در تهران تبديل به مرکزي عليه انقلاب اسلامي شده بود و به اصطلاح (جاسوسخانه) بود. يکي ديگر از روايت‌‌ها آن بود که آمريکايي‌ها شاه را اوايل آبان به آمريکا مي‌برند تا مقدمات بازگشت وي را به ايران در قالب يک کودتا مانند کودتاي 28 مرداد 1332 فراهم‌ کنند. يک تحليل ديگر آن است که آمريکايي‌ها در ايران جنگ داخلي به راه انداخته و به دنبال تجزيه‌طلبي بودند. تحليل ديگر آن است که آمريکايي‌ها مي‌خواستند ليبرال‌ها و عناصر سازشکار را در درون نظام بعد از انقلاب جاسازي کنند و روايت‌هاي ديگري از اين دست. اما يکي از دلايل تسخير سفارت آمريکا توسط دانشجويان رقابت سخت و نفس‌گيري بود که بعد از انقلاب ميان دانشجويان اسلامگرا و دانشجويان چپ و مارکسيست از سوي ديگر به وجود آمده بود. يکي دو جريان مارکسيستي که در دانشگاه هم طرفداران قابل توجهي داشتند شروع به پخش ادبيات سياسي و اتهامي کرده بودند که خلاصه‌اش اين بود که انقلاب در نتيجه سازش ميان برخي با آمريکايي‌ها صورت گرفته و بسياري ازچهره‌ها و شخصيت‌هاي انقلابي توسط مارکسيست‌ها عوامل نفوذي آمريکا ناميده مي‌شدند. دانشجويان مسلمان برنامه تسخير سفارت آمريکا را تدارک ديدن به اين منظور که تودهني محکمي به دانشجويان مارکسيست زده باشندکه شما اگر شعار مبارزه با آمريکا را مي‌دهيد ما از شما انقلابي‌تريم و سفارت آمريکا را تسخير مي‌کنيم. دانشجويان بعدها گفتند که اين کار دو سه روز طول نخواهد کشيد و سفارت را به مقامات رسمي دولت موقت تحويل مي‌داديم اما درحقيقت به واسطه به‌راه افتادن موج ضدآمريکايي و ساير ادبيات مارکسيستي که توسط گروه‌هاي چپ‌گرا به راه افتاده بود و چنين شد که کار به سرعت از دست دانشجويان مسلمان خارج شد و منجر به 444 روز گروگانگيري ديپلمات‌ها و کارکنان سفارت آمريکا شد. اينکه اين نظريه که آمريکايي‌ها شاه را برده بودن به آمريکا که مقدمات بازگشت وي را فراهم آورند از ميان همه روايت‌هاي‌ ديگر ضعيف‌تر است زيرا اگر آمريکايي‌ها به دنبال کودتا بودند چرا آن سناريو را در ماه‌هاي قبل از انقلاب انجام ندادند. چرا که بعد از انقلاب ارتش از هم گسيخته شده بود و فرماندهان ارتش يا فراري بودند و يا در زندان به سر مي‌بردند. شاه زماني که در آمريکا بود، بيماري بود که سرطان تمام پيکرش را گرفته بود و تنها کساني که به ملاقات محمدرضا پهلوي مي‌رفتند، پزشکان و پرستاران بودند. شاه در تمام مدتي که در آمريکا بود در بيمارستان بستري بود.