چالش صداوسیما برای تولید سریال‌ها

سال‌هاست که ظاهرا دغدغه‌ مهم مديران سازمان صداوسيما بودجه است و مقابل هر پرسشي درباره‌ مديريت‌ها، پرانتزي به نام بودجه هم باز مي‌شود. دغدغه‌اي که گويا آگهي‌هاي بازرگاني و اسپانسر هم به حد کافي جوابگوي آن نيست و همچنان تسريع روند توليد مجموعه‌هاي نمايشي به‌همراهي مجلس و دولت براي در اختيار گذاشتن بودجه مناسب منوط مي‌شود. به گزارش ايسنا، صداوسيما به عنوان بزرگ‌ترين و فراگيرترين رسانه دولتي در کشور، همواره يکي از نهادهايي بوده که تعيين بودجه مناسب برايش محل بحث بوده است. برخي رقم اختصاص يافته به بودجه صداوسيما را با سازمانِ فرهنگي ديگر مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مقايسه کرده و اين معادله را ناعادلانه توصيف مي‌کنند و بالعکس متوليان رسانه‌ملي با اشاره به مخارج بالاي اين سازمان، تسريع در روند برنامه‌ها و تحول را نيازمند تخصيص بودجه بيشتر مي‌دانند. با اين همه، در شرايطي که اغلب مخاطبان و کارشناسان نسبت به کيفيت توليدات نمايشي تلويزيون در سال‌هاي اخير انتقاد دارند و از سريال‌هاي باکيفيت و ماندگار گذشته ياد مي‌کنند، صداوسيمايي‌ها ـ از مديران ارشد گرفته تا تهيه‌کننده‌ها و بازيگران ـ بارها مشکل کمبود بودجه را دليل اصلي اُفت کيفيت توليدات نمايشي عنوان کرده‌اند. اخيرا هم پيمان جبلي ـ رئيس صداوسيما ـ در پاسخ به پرسش ايسنا درباره روند ساخت مجموعه‌هاي نمايشي و اظهارات برخي بازيگران درباره تعطيلي پروژه‌ها، گفته است: «دغدغه فعلي ما اين است که بودجه در اختيار صداوسيما با ارقام واقعي توليد خيلي همخواني ندارد. درخواست ما از مجلس و دولت محترم اين است که اين واقعيت را در نظر بگيرند. جامعه نياز دارد که تمام توان خود را براي توليد آثار فاخر نمايشي، سرگرمي و غيره به کار ببريم. توان صداوسيما محدود است، اگر اين توان افزايش يابد با حمايت دولت و مجلس حتما کارهاي فاخرتر هم ارائه مي‌دهيم. جبلي البته اظهارات برخي از بازيگران تلويزيون درباره توقف روند توليد سريال‌ها را مستقيما تأييد نکرد و در همين زمينه توضيح داده است: «ما کارهاي بزرگي را به تدريج ارائه مي‌کنيم. قبلا هم عرض کرده بوديم اين توليدات را به دوره‌هاي مختلف پاييز، زمستان و نوروز خواهيم رساند. روند توليد متوقف نشده اما به دلايل متعدد که مهم‌ترين آن بالا رفتن نرخ توليد است، به ويژه با راه افتادن توليدات شبکه خانگي که نرخ توليد را بسيار بسيار بالا برده‌اند ما نيازمنديم با کمک مجلس و دولت براي ارتقاي توليد برنامه‌هاي فاخر به ويژه کارهاي نمايشي اين کار را انجام دهيم. رئيس صداوسيما تنها کسي نيست که از مشکلات مالي سريال‌هاي تلويزيوني صحبت کرده است. بلکه بسياري از تهيه‌کنندگان، کارگردانان و بازيگران نيز پيش‌تر اين موضوع را پيش کشيده و خواهان حمايت بيشتر از توليدات نمايشي تلويزيون شده‌اند. بسياري از بازيگران بارها به‌خاطر دريافت نکردن به موقع دستمزدشان از تلويزيون گله کرده‌اند و علاقه به مردم و شغلشان را تنها دليل ادامه همکاري با پروژه‌هاي تلويزيوني دانسته‌اند. براي مثال محمدحسين لطيفي ـ کارگردان سينما و تلويزيون ـ سال گذشته درباره بودجه‌اي که براي سالجاري (1401) در نظر گرفته شده بود و نسبت به سال قبل افزايش هم داشت، به ايسنا گفت: «افزايش بودجه صداوسيما خيلي کم است. اين بودجه اختصاص يافته هيچ کاري نمي‌تواند بکند و راهگشا نيست. دليلش هم اين است که در مقايسه با نرخ دلار و تورم، بودجه يک برابر 10 ـ 12 سال قبل هم نشده است؛ بنابراين اتفاق بزرگي نمي‌افتد. لطيفي سال گذشته سريال «سنجرخان» را در حال ساخت داشت که به دليل مشکلات مالي ساختش به طول انجاميده بود. سهم سازمان صداوسيما در بودجه پيشنهادي سالجاري 5 هزار و 289 ميليارد تومان پيش‌بيني شده بود که مقرر شد بيش‌ترين رقم اختصاص يافته از اين بودجه ـ 3 هزار و 872 ميليارد تومان ـ در بخش توليدات تلويزيوني صرف شود. لايحه پيشنهادي بودجه سال 1400 هم سهم سازمان صداوسيما براي توليد برنامه‌هاي صوتي و تصويري را معادل 2619 ميليارد تومان در نظر گرفته بود که اين ميزان، در نهايت به رقمي برابر با 3 هزار و 384 ميليارد تومان رسيد. با اين حساب مي‌توان گفت بودجه‌اي که در سالجاري براي صداوسيما در نظر گرفته شده نسبت به سال‌ قبل تقريبا دو برابر شده اما تورم بالا در سال‌هاي اخير مي‌تواند توجيه منطقي براي افزايش اين رقم باشد و حتي به‌زعم برخي، ميزان افزايش بودجه سازمان صداوسيما نسبت به تورم و گراني ناچيز است. بحران بودجه در صداوسيما تا جايي پيش رفته که برخي از کارکنان سابق اين سازمان اتفاقات اخير در اين رسانه را به دستمزدهاي پايين کارکنان صدا و سيما و نارضايتي آنان از وضع موجود مربوط دانسته و گفته‌اند: «واقعيت اين است که در ميان کارکنان سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران نارضايتي‌هاي شديدي وجود دارد که بخش عمده آن ناشي از مشکلات معيشتي و مالي است. اگر چه اين مشکلي است که بخش اعظم کارکنان دولت و بسياري از اقشار جامعه با آن دست به گريبان هستند، اما نمود آن در سازماني مانند صدا و سيما که خروجي و ثمره فعاليت‌هاي آن به صورت آني و لحظه‌اي در برابر چشمان مردم قرار گرفته و قابل قضاوت است، شديدتر و سريع‌تر از ساير ارگان‌ها و نهادهاي دولتي است.