فشار اروپا بر ايران براي دوري از روسهاست
قاسم محبعلي در گفتوگو با «آرمان ملي»:
فشار اروپا بر ايران
براي دوري از روسهاست
آرمان ملي: پرونده هستهاي تهران از يک ماه قبل به اين سو عملا و در صحنه واقعي از دستورکار مقامات ايران و غرب خارج شده است اما گويا اين ظاهر ماجراست. چندي پيش اسلامي، رئيس سازمان بينالمللي انرژي اتمي با سفر به وين با مقامات آژانس بينالمللي انرژي اتمي ملاقات کرد و به نظر ميرسد تهران و آژانس در حال انجام همکاريهاي هستهاي هستند و احتمال اينکه دو طرف تصميم گرفته باشند که اختلافات خود را کاهش دهند وجود دارد. به نظر ميرسد اگر اين مورد يعني اختلافات آژانس بينالمللي انرژي اتمي و تهران بر سر برخي موضوعات کاهش يابد، ديگر چالش مهمي پيش روي ايران و غرب براي بازگشت به برجام نيست اما اين مورد روي خوش موضوع بوده و تنها يک احتمال است که ميتوان از لابهلاي سخنان وزير امور خارجه ايران در ارتباط با پيامهاي آمريکاييها برداشت کرد. از سوي ديگر اگر طرفين در معناي واقعي کار روي اختلافات را کنار گذاشته باشند که به نظر ميرسد ظاهرا هم اينگونه است در اين صورت نبايد اميدي به احياي برجام داشت و احتمال اينکه مذاکرات در آينده ادامه نيابد و برجام و توافق وين از کل بين دو طرف برداشته شود، وجود دارد «آرمان ملي» در اين ارتباط با قاسم محبعلي، کارشناس مسائل بينالملل به گفتوگو پرداخته است. محبعلي معتقد است: هدف غربيها اين است که برنامه ايران به طورکامل متوقف شود اما با وجود برخي تحولات در اين پرونده بعد از توافق 2015 و تصميم ترامپ اکنون جاي سوال است که آيا توافق وين در صورت ابقا به همان شکل قبل خواهد يافت يا نه.
تحولات مختلفي در حوزه بينالملل در ارتباط با ايران به وجود آمده است. از جمله اين تحولات ميتوان به توقف مذاکرات و وضع برخي تحريمها عليه ايران توسط اروپا و مطرح شدن مساله پهپادهاي ايران اشاره کرد. با به وجود آمدن اين پارامترها شرايط احياي برجام را چگونه ميبينيد؟
طبيعتا غربيها هر تصميمي خواهند گرفت تا از ايران امتياز بيشتري اخذ کنند. هدف غربيها در ابتدا اين است که برنامه هستهاي تهران بهطور کامل متوقف شود. برجام يک راهحل ميانه بود و طرفين بر روي آن توافق کردند. درحال حاضر شرايط تغيير کرده است. البته اين تغيير در معناي آن نيست که غربيها به دنبال توافق با ايران نيستند تا از نگاه خود جلوي گسترش برنامه هستهاي تهران را بگيرند. با وجود اين احتمالات بايد ديد که برجام در آينده شبيه به توافق 2015 احيا ميشود يا خير.
آيا آنها در انتظارند که حوادث اخير تهران سمت و سوي خود را نشان دهد که به اين نتيجه برسند که فشار را بر ايران بيافزايند يا خير؟
دو مساله در اين زمينه و در ارتباط با روابط ايران با اروپا و آمريکا مطرح است. يکي مساله برنامه هستهاي است و ديگري روابطه ايران و روسيه است. آنها اين دو مساله را در نظر ميگيرند و با توجه به تحولات داخلي ايران به تهران فشار خواهند آورد تا تهران هم از سياستهاي خود در نزديکي با روسيه دست بردارد و هم ايران تا حدودي شرايط آنها را در قضيه برجام بپذيرد.
آيا ممکن است برخي از طرفين مذاکرات برجام به هرعلت به دنبال عدم احياي مجدد توافق هستهاي باشند؟
هم غربيها هم روسها به دنبال منافع خود هستند. اروپا، آمريکا و روسيه نه به ايران نه به مردم ايران علاقهاي ندارند. روسها علاقه مند هستند ايران به مساله غربيها مبدل شود و روسيه از ديدگاه غرب خارج شود. از سوي ديگر غربيها هم علاقهمندند که آنقدر به ايران فشار آورند که تهران برنامه هستهاي خود را کنار گذاشته و آنچه مورد ادعاي آنها در ارتباط با ارسال کمک ايران به روسيه از نظر نظامي است از سوي ايران مورد بازبيني قرار گيرد. طبيعتا روسها علاقه مند نيستند توافقي بين ايران و غرب منعقد شود و از سوي ديگر غربيها نيز علاقه دارند روابط ايران و روسيه بيش از اين قدرتمند نشود.
رويکرد تهران در شرايط فعلي که از سويي روابط روسيه و تهران در حال گسترش است و از سوي ديگر ميتواند در ارتباط با پرونده هستهاي با غرب توافق کند؛ بايد چگونه باشد؟
طبيعي است هر نوع روابط ايران با روسيه در شرايط فعلي از سوي غربيها مثبت تلقي نشود. از اين رو مطلوب است که ايران در جنگ اروپا با روسيه همانند بسياري از مواقع بيطرف باشد. در حال حاضر بيطرفي به نفع تهران است چون ممکن است وارد مسائلي شود که نفعي در آن ندارد. ايران بايد منافع خود را در نظر بگيرد
تحريمهايي از سوي اروپاييها عليه ايران وضع شده است. اين تحريمها تا چه ميزان ميتواند بر احياي برجام تاثير منفي بگذارد؟
اين تحريمها در چارچوب برجام و توافق وين نيست و اگر برجام هم احيا شود، مشخص نيست که تحريمهاي اخير برداشته خواهد شد يا نه. تحريمهاي اروپايي در هر صورت آثار بينالمللي دارد و مناسبات ايران را با ساير کشورهاي ديگر حتي چين و روسيه تحت تاثير قرار ميدهد.
