نباید بهخاطر نیاز به انرژی اروپا، روی آنها حساب باز کرد
آرمان ملي: اتحاديه اروپا به بهانههاي مختلف از جمله مسائل حقوق بشري و مسأله واهي فروش پهپادهاي ايراني به روسيه تحريمهاي جديدي را عليه ايران وضع کرده است. برخي معتقدند اين تحريمها در شرايطي که انتظار احياي برجام هنوز هم وجود دارد، مثبت نيست. «آرمان ملي» در ارتباط با تحريمهاي اخير اتحاديه اروپا عليه ايران با محسن جليلوند، کارشناس روابط بينالملل به گفتوگو پرداخته است. جليلوند معتقد است«احتمال احياي برجام در مقايسه با گذشته کمتر شده است و با تحريمهاي جديد اين احتمال کاهش هم خواهد يافت.»
تحريمهاي جديد اتحاديه اروپا عليه تهران را چگونه ارزيابي ميکنيد؟ آيا اين تحريمها ميتواند احيا برجام را در آينده با حاشيههايي روبهرو کند؟
تحريمهاي اتحاديه اروپا عليه چند نهاد و چند شخصيت ايراني بيشتر جنبه سمبليک دارد. اين تحريمها جنبه مجازات نخواهد داشت. تحريم گشت ارشاد نميتواند فشاري را بر تهران تحميل کند اما از نظر ديپلماتيک مطلوب نيست زيرا موجب نوعي نگاه غيرسازنده به تهران ميشود. اين تحريمها در حوزه اقتصادي به تهران فشار نميآورد. البته ميتوان اين تحريمها را به مثابه آتش تهيه در جهت وضع تحريمهاي ديگر عليه ايران دانست. تحريمهاي حقوق بشري عليه ايران فقط براي مشروعيت بخشيدن به اقدامات اروپاييها عليه ايران است و کارکرد چنداني نخواهد داشت.
تاچه ميزان ممکن است تحريمهاي ديگري را عليه تهران وضع کنند که جنبه اقتصادي داشته باشد و بر ايران فشار مضاعفي بياورند؟
احتمال اين مورد دور از ذهن نيست. البته سرعت اعمال تحريمهاي اقتصادي عليه ايران به سرعت نخواهد بود. تحريمهاي اقتصادي را در شرايطي عليه ايران وضع خواهند کرد که شرايط داخلي ايران پيچيده شود و از سوي ديگر پرونده هستهاي ايران به صورت صد درصد از دستور برخوردهاي ديپلماتيک براي احياي برجام خارج شود. کما اينکه تحت عنوان فروش پهپاد از سوي ايران به روسيه، به دنبال اعمال محدوديتهايي عليه ايران هستند و برخي مقامات ايران را هم تحريم کردند. غربيها، آمريکاييها و اروپاييها احتمالا به دنبال وضع فشار بيشتر عليه ايران خواهند رفت و احتمال اينکه در هفتههاي آينده اين فشارها تشديد شود، وجود دارد.
اروپاييها در گذشته به نوعي به احياي برجام نگاه ميکردند که بازگشت به برجام شدني است اما اخيرا گويا نظر آنها به آمريکاييها نزديک شده است. اين تغيير ريل را چگونه ميدانيد؟
نظرات دو طرف برجام آنقدر از هم فاصله گرفته است که احياي برجام مانند قبل قدرتمند نيست. اگر قصد توافق وجود داشت، بايد نظرات دو طرف به هم نزديک ميشد. در شرايط فعلي احتمال اينکه نظرات دو طرف به هم نزديک شود کم است. وقتي خواستههاي دو طرف از يکديگر دور باشد، احتمال توافق بسيار پايين خواهد آمد. البته آمريکاييها اعلام کردهاند که احياي برجام از دستورکار آنها خارج شده است. مشکل ايران هم در احياي برجام با آمريکاييهاست و زماني که آنها اعلام ميکنند فعلا احياي برجام را از دستور کار خارج کردهاند، نبايد از اروپاييها توقع چنداني داشت.
اينکه برخي ديپلماتها احياي مذاکرات هستهاي را به بعد از انتخابات کنگره نسبت ميدهند تا چه ميزان درست است؟
ديپلماتها همواره با ادبيات خاصي صحبت ميکنند. ديپلماتها از روسيه تا اروپا بر اساس ديدگاهها و منافع کشورشان اعلام موضع ميکنند. از اين جهت بايد به واقعيتها توجه کرد تا به نتايجي در ارتباط با آينده احياي برجام دست يافت.
با در نظر گرفتن واقعيتهاي اقتصادي ايران در فرداي روزي که برجام عملا کنار گذاشته شود، شرايط اقتصادي تهران را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
جو بايدن از اوايل تابستان تلاش کرد به نوعي اعمال تحريم عليه تهران را که از زمان ترامپ آغاز شده بود رها کند. به طوري که فشارهايي که به تهران ميآمد کمتر از گذشته بود اما به نظر ميرسد از اين به بعد و اگر مذاکرات احياي برجام به نتيجه نرسد به سمت و سوي قبلي باز خواهند گشت. از اين جهت احتمال اينکه دسترسي تهران به منابع حاصل از صادرات انرژي کاهش يابد دور از ذهن نيست. از سوي ديگر برخي شهروندان در ايران از فضاي مجازي امرار معاش ميکردند که آمار آنها به حدود 9 ميليون نفر ميرسد. اين مورد نيز از گردونه اقتصاد خارج شده است. تمامي اين موارد موجب خواهد شد در چند ماه آينده وضعيت ديگري در ايران از نظر اقتصادي ايجاد شود. از اين جهت به نظر ميرسد غربيها در آينده به منظور فشار مضاعف عليه ايران تحريمهاي اقتصادي ديگري را وضع کنند.
آيا شرايط زمستان اروپا که از آن به زمستان سخت و سرد ياد ميشود ميتواند موجب شود که اروپاييها در يک نقطه حساس عليه ايران کوتاه بيايند؟
وضعيت سخت در اروپا با آنچه مدنظر ماست، متفاوت است. در اين معنا که براي اروپاييها سختي در اين معناست که مثلاً درآمدهاي آنها به ميزان 20 درصد کاهش يابد. از اين منظر بايد نوع نگاه به سختي در اروپاي بدون گاز را با سختيهاي ديگر متفاوت ديد. ضمن اينکه در حال حاضر اروپاييها بخش قابل توجهي از انرژياي که از روسيه به سمت آنها هدايت ميشد را جايگزين کردهاند و از سوي ديگر اروپاييها در شرايط سخت ميتوانند به خوبي از پس مشکلات برآيند. اروپاييها به خوبي بلدند که صرفهجويي کرده و از چالش زمستان امسال عبور کنند. از اين منظر نبايد بر روي اين مورد حساب باز کرد که اروپا بهخاطر انرژي در مسأله هستهاي پشت تهران را ميگرفت.
