سه سناریوی احتمالی واتساپ اینستاگرام و اینترنت بین‌الملل

پس از اعمال محدوديت‌هاي امنيتي اخير براي محدودسازي پلتفرم‌هاي خارجي و همچنين قطع پهناي باند اينترنت بين‌الملل در ساعاتي از روز در شبکه موبايلي کشور، بسياري از کارشناسان با برشمردن ويژگي‌هاي طرح صيانت چون فيلترينگ پلتفرم‌هاي خارجي بدون مجوز، گوگل سيف و مواردي از اين دست اينکه پورت‌هاي دسترسي به بسياري از فيلترشکن‌ها بسته شده و دسترسي به اينترنت بين‌الملل به حداقل رسيده است. خبرآنلاين نوشت؛ اين ادعا اما بارها از سوي مقامات مختلف دولت و نمايندگان مجلس تکذيب شده است و حتي تعدادي از طراحان اصلي طرح صيانت با انتقاد از ديگر نمايندگان‌شان در مجلس مي‌گويند آنچه امروز در قالب محدوديت‌هاي امنيتي اعمال شده به دليل عدم تصويب و اجراي آن طرح است. اولين منتقد اين شرايط مرتضي آقاتهراني بود که هفته قبل در سخنراني‌اش گفت: «دو سال چند نماينده مجلس طرح ما را براي صيانت از فضاي مجازي معطل نگه داشتند.» او که گفته بود فيلترينگ راهکار نيست. اما شبکه ملي اطلاعات که بستر اصلي تمام ارتباطات داخلي خواهد شد و در يک ماهه اخير اکثر بخش‌هاي خدماتي بر اين پايه فعاليت داشته‌اند، 50 درصد توسعه فيزيکي داشته است. اين را زارع پور وزير ارتباطات گفته و تاکيد داشته 40 درصد اين پيشرفت در دوره دولت روحاني و محمد جواد آذري جهرمي رخ داده است. وزيري که همچنان در مقام کارشناس مخالف محدوديت‌هاست.

نظر وزير ارتباطات چيست؟

عيسي زارع‌پور اما اعتقاد دارد بايد با تلاش بيشتر شبکه ملي اطلاعات هرچه زودتر تکميل شود. او به رغم اينکه چند بار تاکيد کرده محدوديت‌هاي اخير امنيتي هستند و خارج از مسئوليتش اما تاکيد دارد که با حمايت از پلتفرم‌هاي داخلي و توسعه شبکه ملي اطلاعات به 60 درصد تا پايان امسال، تلاش خواهد کرد تا فضايي را براي کاربران ايراني ايجاد کند که فعاليت‌شان را بر بستر پلتفرم‌هاي داخلي ادامه دهند. او گفت اکثر محدوديت‌هاي امنيتي اعمالي بر اينترنت بين‌الملل و پلتفرم‌ها برداشته شده‌اند غير از فيلترينگ دو پلتفرم آمريکايي گروه متا يعني واتساپ و اينستاگرام. زارع‌پور تاکيد کرد اين دو پلتفرم براي ادامه فعاليت در ايران بايد حداقل به سياست‌هاي اعلامي خود درباره مقابله با تروريسم، اعمال خشونت و آموزش خشونت پايبند باشند تا بتوانند در کشور ما فعاليت کنند . تاکيدي که پس از او توسط علي بهادري جهرمي، سخنگوي دولت تاکيد شد. او از وجود کارگروهي گفت که بخشي از مسئوليتش اين است که بررسي کند و نگذارد عدم رعايت پروتکل‌هاي امنيتي در اين پلتفرم‌ها سبب ضربه خوردن به کسب و کارهاي مردم شود. ولي تاکيد کرد اين پلتفرم‌ها براي فعاليت در ايران بايد حداقل کف قوانين اعلامي خودشان را بپذيرند و به آنها پايبند باشند. اتفاقي که البته از سوي گروه متا بي‌پاسخ مانده است. روز جمعه اما يکي ديگر از حاميان طرح صيانت به صراحت گفته بود آنچه اجرا مي‌شود فقط محدوديت‌هاي امنيتي است که تا زمان برداشته شدنشان، به همين منوال ادامه پيدا مي‌کند. احمد راستينه، عضو کميسيون فرهنگي مجلس که پيش‌تر با ماجراهاي فوتبال و برکناري عزيزي خادم نامش سر زبان‌ها افتاده در گفت‌وگو با جماران درباره محدوديت‌ها تاکيد کرده بود اين محدوديت‌ها همگي امنيتي هستند و طرح صيانت اجرا نشده است. او البته تاکيد کرده بود پلتفرم‌هايي چون اينستاگرام به رغم نقش‌شان بر معاش جمع زيادي از مردم به بستري براي ترويج خشونت بدل شده بودند و تاکيد کرده بود وزير ارتباطات قول داده هرچه زودتر پلتفرم‌هاي جايگزين داخلي براي کسب و کارهاي مردم را معرفي کند و کمک‌هايي به زيان‌ديدگان اتفاقات اخير هم براي جبران خسارت‌شان سخن گفته بود. درحالي که تداوم محدوديت‌هاي اعمالي براي کسب و کارهاي اينترنتي و بسياري از کسب و کارهاي ديجيتال کوچک با هزينه‌هاي سنگين همراه بوده است، اما همچنان پلتفرم‌هاي داخلي براي به‌دست گرفتن اين بازار که زندگي 10 ميليون نفر به آن گره خورده است را ندارند. حتي جدي‌ترين اپليکيشن ايراني اين مارکت دو روز قبل در واکنش به ابهامات به وجود آمده ضمن تاکيد بر توانايي‌هايش از اتفاق رخ داده براي اينترنت و اپليکيشن‌هاي بين‌المللي ابراز تاسف کرده و خواستار اين شده بود در فضايي رقابتي مردم خودشان انتخاب کنند. با اين وجود اما به نظر مي‌رسد با توجه به اتفاقات اخير، حساسيت‌هاي امنيتي بر چالش‌هاي کسب و کار اولويت يافته‌اند و اگر وزارت ارتباطات نتواند پلتفرم‌هاي خارجي فعلي را ناچار به پذيرش پروتکل‌هاي امنيتي اعلامي کند، اينستاگرام و واتساپ ديگر بعيد است از فيلترينگ خارج شوند و مردمي که در اين پلتفرم‌ها کسب و کار داشتند بايد يا به دنبال مسيري براي عبور از چالش اين فيلترينگ شوند يا به پلتفرم‌هاي داخلي مهاجرت کنند که در هر شرايطي احتمال قطعي ندارند و يا شايد گزينه سوم هماني باشد که اخيرا معاون فناوري‌هاي نوآورانه وزارت ارتباطات در جي‌تکس دبي مطرح کرد، ساخت پلتفرم‌هاي چند مليتي مستقل با دارندگان تکنولوژي‌هاي خارجي.