آرمان ملي- حميد شجاعي: ماجراي جنگ روسيه و اوکراين که چندين ماه از آن ميگذرد ابعاد جديدي پيدا کرده و اين بار بجز آمريکا، اروپاييها نيز در مقام حمايت از اوکراين قرار گرفتهاند و چندي پيش نيز جوزپ بورل مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا در هشداري به روسيه گفت که در صورت استفاده روسيه از سلاح هستهاي عليه اوکراين، ارتش روسيه با پاسخ نظامي غربيها نابود خواهد شد. اين در حالي است که موضع ايران همواره کمک به دو طرف براي رسيدن به راه حل سياسي و نه جنگ تاکيد داشته است. چنانکه چندي پيش اميرعبداللهيان وزير خارجه کشورمان در توئيتي آورد: ما توسل به جنگ را راهحل نميدانيم. برقراري آتش بس و تمرکز بر راهحل سياسي و دموکراتيک يک ضرورت است» با اين حال چندي است که برخي اخبار تاييد نشده از ارسال پهپادهاي ايران به روسيه منتشر شده که بارها از سوي مقامهاي ايراني رد شده است. اما اوکراين و ايالات متحده آمريکا، جمهوري اسلامي ايران را به ارسال سلاح براي روسيه متهم کردهاند. در همين زمينه، وزارت امور خارجه اوکراين در بيانيهاي مدعي شد: «عرضه سلاح به روسيه براي جنگافروزي عليه اوکراين اقدامي غيردوستانه است که ضربهاي جدي به روابط اوکراين و ايران وارد ميکند و در همين راستا نيز اقدام به ابطال استوارنامه سفير ايران در اين کشور و کاهش پرسنل ديپلماتيک ايران کرد که اين اقدام دولت اوکراين واکنش ايران را بههمراه داشت و سخنگوي وزارت امور خارجه دوم مهر ماه ضمن ابراز تأسف از تصميم دولت اوکراين در مورد روابط ديپلماتيک با جمهوري اسلامي ايران، اين تصميم را براساس گزارشهاي تاييد نشده و ناشي از فضاسازي رسانهاي طرفهاي خارجي خواند و از اقدام متناسب ايران در اين زمينه خبر داد. البته اين پايان کار نبود و مقامات کييف، با ادعاي استفاده روسيه از پهپادهاي ايراني در جنگ عليه اوکراين، اقامت ساير دانشجويان ايراني را که به اميد آرام شدن اوضاع و فروکش کردن آتش جنگ اوکراين، به کشورهاي همسايه رفته بودند را نيز تمديد نکردند. بر اساس روايت اين دانشجويان، آنها پس از آنکه با عدم همکاري دانشگاههاي ايران روبهرو شدند براي ادامه تحصيل بار ديگر به اوکراين رفتند اما مقامات اين کشور نيز با ادعاي استفاده روسيه از پهپادهاي ايراني عليه اين کشور، اين دانشجويان را اخراج کرده و ورود آنها به اوکراين را تا سه سال آينده ممنوع کردند. به نظر ميرسد همانطور که مقامات کشورمان بارها اذعان داشتهاند اوکراينيها در يک اشتباه محاسباتي در خصوص نوع موضع گيري ايران قرار گرفتهاند و رويکردهاي اخير آنها نيز در همين زمينه قابل تفسير است.
احتمال تحريم اروپا
پس از طرح بحث آمريکا و اوکراين مبني بر ارسال سلاح و پهپاد از سوي ايران به روسيه وزارت امور خارجه فرانسه نيز پنجشنبه گذشته با تکرار ادعاي اتحاديه اروپا در مورد استفاده از پهپادهاي ايراني در جنگ اوکراين اعلام کرد که فروش اين پهپادها به روسيه، ناقض قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل در تاييد توافق هستهاي است. وزارت امور خارجه فرانسه همچنين تاکيد کرد که پاريس با شرکايش در اتحاديه اروپا براي چگونگي پاسخگويي به اين مساله در حال هماهنگي است. پيشتر پيتر استانو سخنگوي مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا ضمن تکرار ادعاي پرواز پهپادهاي ساخت ايران در جنگ اوکراين، درباره تبعات همکاري تسليحاتي ايران و روسيه هشدار داد که ما با نگراني جدي به گزارشهاي فزاينده مبني بر اينکه پهپادهاي توليد ايران ممکن است در تجاوز به اوکراين دخيل باشند، توجه ميکنيم. اتحاديه اروپا و کشورهاي عضو آن از نزديک اين موضوع را زير نظر دارند. اگر تاييد شود، چنين اقداماتي پيامدهاي جدي خواهد داشت. از طرفي دو ديپلمات اروپايي نيز روز جمعه گفتند وزراي خارجه اروپا روز دوشنبه درباره انتقال پهپادهاي ايراني به روسيه گفتوگو خواهند کرد و ممکن است به توافقي سياسي در مورد تحريمهاي آتي مرتبط با چنين فعاليتهايي دست يابند. از طرفي فرانسه و آلمان، هر دو طرف توافق با ايران نيز تصريح کردهاند که معتقدند تحريمهاي جديد در رابطه با پهپادهاي مورد استفاده روسيه نيز ضروري است و انتقال پهپادها بايد به عنوان نقض قطعنامه 2231 شوراي امنيت سازمان ملل تلقي شود.
ايران سلاح در اختيار هيچ طرفي قرار نداده و نخواهد داد
وزراي خارجه ايران و پرتغال در خصوص برخي موضوعات مرتبط با مناسبات دوجانبه و همچنين مسائل بينالمللي مورد اهتمام مشترک گفتوگو و تبادل نظر کرد. حسين اميرعبداللهيان در موضوع اوکراين بار ديگر تأکيد کرد که جمهوري اسلامي ايران به هيچ عنوان سلاح براي بکارگيري در جنگ اوکراين در اختيار هيچ طرفي قرار نداده و نخواهد داد. رئيس دستگاه ديپلماسي کشورمان افزود: ما باور داريم تسليح هر يک از طرفين بحران، باعث طولانيتر شدن جنگ خواهد شد، بنا بر اين به هيچ وجه جنگ را راه مناسبي نه در اوکراين و نه در افغانستان، سوريه و يمن ندانسته و نميدانيم. اميرعبداللهيان افزود: ما کشوري هستيم که در غرب و شرق با گروههاي تروريستي مانند القاعده، جيشالعدل و داعش مواجهيم. همچنين در هفتههاي اخير شاهد ورود اسلحه از مرزهاي غربي و شرقي کشور بودهايم. اين در حالي است که برخي کشورها در اظهاراتي مداخلهجويانه موضوع اغتشاشات و فعاليتهاي تروريستي را به عنوان اعتراض تلقي کرده و در عمل باعث تحريک اغتشاشگران و تروريستها ميشوند و حتي موضوع صدور قطعنامه يا تحريمهايي را در نشست آتي شوراي وزيران اتحاديه اروپا در دستور کار خود قرار دادهاند که در صورت چنين اقدامي، جمهوري اسلامي ايران اقدام متقابل خواهد کرد.