آرمان ملي - حميد شجاعي: تحولات اخير که طي روزها و هفتههاي اخير در جامعه رخ داده را ميتوان از منظرهاي مختلفي به بررسي نشست، اما آنچه مهم است اينکه بايد به علل و عوامل بروز اعتراضات اخير پرداخت و پس از شناسايي اين علل و عوامل به درمان و حل مسائل مطروحه پرداخت. اين در حالي است که کسر قابل توجهي از جامعه به ويژه بسياري از چهرهها و کارشناسان امر بر اين نکته متفق القولند که با برخورد قهري و سلبي نميتوان نتايج مثبتي بهدست آورد و آرامش را حکمفرما کرد و بايد از در مفاهمه، گفتوگو و اقناع وارد شد و حاکميت و مردم معترض با زباني مشترک به طرح مسائل و حل و فصل مشکلات بپردازند. چه اينکه در همين راستا چندي پيش نيز حجتالاسلام محسني اژهاي، رئيس دستگاه قضا همه جريانها، گروهها و عموم مردم را به گفتوگو در اين خصوص دعوت کرد. براي فهم بهتر اين مساله نيز بايد ابتدا طرف مقابل و درخواستش را به رسميت شناخت و سپس براي حصول نتيجه به گفتوگو و مفاهمه نشست. حال اينکه مساله برخي مشکلات اقتصادي و... است. بايد گفتوگو و گفت و شنود صورت گيرد تا اميدوار به حل مساله بود. اينکه ساز و کار اين گفتوگو چگونه و بر چه اساسي است و اساسا چگونه ميتوان زبان مشترکي براي برقراري ارتباط يافت مسالهاي است که بايد در خصوص آن مداقه لازم صورت گيرد تا هرچه زودتر شاهد اقناع عمومي جامعه، رضايت مردم و آرامش کامل در جامعه باشيم.
افراط در پرداختن به امور اجتماعي واکنشهاي افراطي هم دارند
شايد يک اتفاق کافي بود تا باز هم برخي مسائل مثل حجاب و تفسيرهاي متفاوت از آن در جامعه مطرح شود و اعتراضاتي را هم به دنبال داشته باشد. مسالهاي که بارها و بارها در خصوص آن بحث و تبادل نظر صورت گرفته است. حال عدهاي معتقدند که در اين موضوع بايد نوع مواجهه فرهنگي باشد و عدهاي هم برخوردهاي قهري را ميپسندند. چه اينکه رئيس ادوار مجلس اظهار داشت: « به نظر من با کم حجابي برخي افراد حادثهاي رخ نداده است، نميگويم به اين مسائل بايد بيتوجه شد بلکه توجهمان بايد همراه با بعد ايجابي و فهم درست ديني و از بستر تحول دروني باشد. مسأله حجاب را در اين شرايط يک مرتبه بزرگ کردند، نميگويم بايد بياعتنا بود، بايد به اندازه به آن توجه داشت. افراط در امور اجتماعي اين نتايج را دارد. در نتيجه اين مسائل اخير، بايد افراد دستاندرکار بدانند که افراط در پرداختن به امور اجتماعي، واکنشهاي افراطي هم دارد.» علي لاريجاني گفت: «اينها مسائلي است که بايد با ملايمت و مدارا به آن توجه داشت. مانند اين است که فردي بيماري ميگرن دارد ولي ما مانند فردي که بيماري قلبي دارد و همه رگهاي آن بسته است، براي او نسخه مينويسيم. در مسأله حجاب ما در اين شرايط بوديم. راه و طريق توجه به مقوله حجاب، اين نيست آن هم در اين شرايط که مردم مشکلات اقتصادي دارند. وي افزود: جامعه بيشتر به اين هدايت از جنس مدارا و تساهل نياز دارد راه نفوذ در مردم همين است. طريق هدايت جامعه هم مدارا، تساهل و اخلاق حسنه است. شما ترديد نداشته باشيد وقتي پديدهاي يک مقدار رواج مييابد، رفتار سفت و سخت درباره آن علاج کننده نيست. مقولات فرهنگي هم ذاتاً متعلق به خود مردم است، دولت بايد بسترسازي کند.» وي در خصوص امکان گفتوگو ميان حاکميت و معترضان بيان کرد: «حتما گفتوگو لازم است. اين گفتوگو بايد عميقتر باشد. بايد بسترهاي طبيعي اعتراض فراهم باشد و افراد سازماني داشته باشند که با آن امکان گفتوگو باشد.»
اراده سياسي براي شنيده شدن صداي اعتراض
يک فعال سياسي اصلاحطلب اظهار داشت: جامعه مدني از جمله زيرساختهاي توسعه سياسي است و ميتواند اعتراضات را به صورت فني بررسي کرده و آن را به حاکميت منتقل کند. محمدعلي ابطحي با بيان اينکه «مسير جمع شدن سياست از خيابانها در همه جاي دنيا فراهم شده است»، اظهار کرد: براي شنيده شدن صداي اعتراض بايد اراده سياسي وجود داشته باشد. بايد جنس بحران و دليل آن درک شود. وي افزود: در مرحله بعد بايد راهکار شنيده شدن اعتراض ايجاد شود. اگر زيرساخت توسعه سياسي ايجاد شده باشد، اعتراضات به خيابان نميآيد. احزاب، اصناف و جامعه مدني از جمله زيرساختهاي توسعه سياسي هستند و آنها ميتوانند اعتراضات را به صورت فني بررسي کرده و آن را به حاکميت منتقل کنند و حتي براساس قانون اساسي، اعتراضات جمعي را راهاندازي کنند. در اين بين نبايد نگاه به آنها ابزاري باشد؛ زيرا اگر جامعه مدني واسطه اعتراضات باشند، اعتراضات در مسير طبيعي خود حرکت ميکند. عضو مجمع روحانيون مبارز تصريح کرد: سازوکار شنيده شدن صداي اعتراض در همه جاي دنيا ديده شده و در کشور ما هم بايد ايجاد شود. احزاب محدود شوند در غير اينصورت اعتراض به خيابان ميرسد. وقتي جامعه مدني ضعيف شود، سياست به کف خيابان ميآيد.