کیهان علیه کیهان!
آرمان ملی - مطهره شفیعی: «رطب خورده منع رطب کی کند» ضربالمثلی قدیمی است که بیش از همه در فضای سیاسی ایران کاربرد دارد که بارزترین آن تغییر موضع است. گاهی هم مجموعهای با توجه به شرایط زمانی چارچوبهای فکری را تغییر میدهد که در این هنگام، برخی بقا با تغییر رویکرد را انتخاب کرده و برخی دیگر حفظ مواضعشان را مهمتر از حضور به هر قیمتی میدانند و البته تاکید زیادی دارند تا اثبات کنند منتقدان سرسخت گذشته خودشان هستند. اگر به بررسی این موضوع در چارچوب سیاسیون کشور پرداخته شود، بدون شک اصولگرایان پیشتاز هستند که نمونه بارز آن روزنامه کیهان است. رسانه واقع در خیابان فردوسی به عنوان دومین روزنامه رسمی کشور در ۶ خرداد سال ۱۳۲۱، با صاحب امتیازی عبدالرحمان فرامرزی و با مدیریت و سردبیری دکتر مصباح زاده تأسیس شد. فرامرزی، نویسنده معاصر و استاد دانشگاه، وکیل پایه یک دادگستری بههمراه برادر بزرگ خود احمد فرامرزی چند دوره وکیل مجلس شورای ملی و از فعالان در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ علیه دولت محمد مصدق بودند.
از کیهان انقلابی تا کیهان لندن!
در دوران قبل از انقلاب این روزنامه با تغییرات زیاد و اعتصابها و اعتراضات زیادی مواجه بود که دلیلش تغییر رویکردهاست. برخی معتقدند کیهان قبل از انقلاب همواره از مدیر بسیار محتاط خود که از هر درگیری و رویارویی پرهیز میکرد جسورتر بود. محافظه کاری سیاسی مصباح زاده که از مسعودی در میگذشت هیچگاه در کیهان بازتاب نیافت و روزنامه، قدرت خود و افزایش خوانندگانش را از همان دهه سی تا پنجاه در بازتاب دادن گرایشهایی جستوجو کرد که دستگاه حکومتی نمیپسندید و گاه با آن در جنگ بود. مدیر و موسس کیهان یعنی دکتر مصباح زاده پس از پیروزی انقلاب اسلامی از ایران خارج شد ولی همچنان انتشار کیهان را در غربت ادامه داد که به کیهان لندن مشهور شد بنابراین نخستین تغییر موضع سران این روزنامه کلید خورد.
مدیر مسئولی که منتقد شد
روزنامه کیهان از منتقدان اصلی جریان اصلاحات به شمار میرود که تردیدی در آن نیست، اما آنچه طی سالهای گذشته در این روزنامه رخ داد، نمایانگر تردید برخی اعضای اصلی این رسانه در انتخاب مسیرشان بود که به برخی از آنها اشاره میشود. مهدی نصیری در سال 70 مدیرمسئول کیهان شد اما حضورش دوام زیادی نداشت. نصیری در سال 98 درباره جدایی خودش از کیهان نوشت: « انتصاب آقای سیدمحمد اصغری به نمایندگی رهبری در موسسه کیهان پس از استعفای آقای سیدمحمد خاتمی، در حالی صورت گرفته بود که قبل از آن (سال 69) من به دستور و حکم رهبری به عنوان مدیرمسئول روزنامه منصوب و قرار بر این شده بود که در کار روزنامه دخالتی توسط مقام بالاتر موسسه صورت نگیرد.... بهرغم تردید جدی در امکان ادامه کار با آقای شریعتمداری، همکاری در سمت سردبیری روزنامه را پذیرفتم اما با گذشت دو ماه و بروز اختلافاتی دیگر در حالی که آقای حسین صفار هرندی به شورای سردبیری روزنامه اضافه شده بود و رفتن من منجر به خلأیی در کار روزنامه نمیشد، از سردبیری نیز استعفا دادم و موسسه کیهان را ترک کردم.» در 7 مهر 97 مهدی نصیری در کانال تلگرامی خود نوشت: «یادداشت جناب آقای حسین
شریعتمداری مدیر مسئول روزنامه کیهان خطاب به آیتا... سیستانی، موجی از انتقادات را در داخل و خارج عراق برانگیخت. اشکال اساسی نوشته آقای شریعتمداری این باشد که نمیتوان نسخه ایران را برای شیعیان عراق و بحرین و نیجریه و یمن و افغانستان و... پیچید حتی اگر چنین نسخهای در ایران جواب کامل داده باشد، دلیل نمیشود برای دیگران نیز همین نسخه پیچیده شود.» نصیری اخیرا نوشته است: « توصیه بنده به چهرههای نگران اصولگرا که ظاهرا اندکی به خود آمدهاند این است که به جای پرداختن به حواشی و حمله به فردی که شاید گمان میکند دارد به وظایف انقلابی و ولایی خودش عمل میکند، سراغ نهاد اصلی رفته آن را متقاعد کند تا بساط این گشت ... را جمع کند و به تحلیل کیهان و کیهانیان هم گوش فرا ندهند.»
اعترافات دیرهنگام
پس از نصیری، محمد مهاجری هم از کیهان جدا شد. او مدتی عضو شورای سردبیری کیهان بود. اگر نصیری در تلاش است تا به نحوی رفتار کند تا گذشته خود را بهطور کامل به زیر سوال نبرد محمد مهاجری مشی دیگری دارد به نحوی که عملکردهای اصولگرایان که روزی در جمع آنها بود را هم به زیر سوال میبرد مانند روزی که خطاب به حسین شریعتمداری نوشت: « امروز در کیهان در باره دیدار آقای محمدخاتمی با جرج سوروس نوشته است: یک بار در پاسخ به انکار این ملاقات از سوی مدعیان اصلاحات، خطاب به آنها نوشته بودیم چرا از آقای ظریف نمیپرسید؟! و توضیح نداده بودیم چرا باید از آقای ظریف بپرسند! اما، اکنون اعلام میکنیم که آقای ظریف نیز که در آن هنگام نماینده ایران در سازمان ملل بود، در ملاقات آقای خاتمی با جرج سوروس حضور داشته است... در شگفتم چرا آقای شریعتمداری که به سادگی میتوانست با یک تماس تلفنی چندثانیهای موضوع را از آقای ظریف سوال کند، راه سخت اتهام ناروا و دروغ را برگزیده است.» عبدالرضا داوری، مشاور احمدی نژاد مدعی شده بود که دیدار خاتمی با سوروس را او در روزنامه کیهان نوشته است. او گفته است: «یادم رفته بود که مدتی سرمقاله نویس کیهان بودم
کنار دست آقای حسین شریعتمداری. در آن دوره غالبا یادداشتهایم را به خصوص در سرمقاله کیهان با نام اصلیم یعنی عبدالرضا داوری منتشر میکردند، اما گاهی اوقات که یادداشتم حاوی کدهای امنیتی بود آقای شریعتمداری یک اسم مستعار برایم انتخاب کرده بود: «دکتر علیرضا حیدری».
