باید در برابر تاریخ خاضـــــع بود

آرمان ملی: از روزی‌که میراث فرهنگی از سازمان به وزارتخانه تبدیل شد دو وزیر به خود دیده است، سال ۱۳۹۸ بود که سازمان میراث فرهنگی با چند ادغام تبدیل به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شد، علی اصغر مونسان سکان‌ هدایت این وزارتخانه نوپا را به عهده گرفت و حالا عزت‌ا... ضرغامی، رئیس اسبق صدا و سیما بر صندلی وزارت نشسته است، وزیری که از همان روزهای اول برخی مخالف حضور او در وزارتخانه بودند. دراین‌باره اردشیر اروجی، مدیرکل سابق برنامه‌ریزی سازمانِ وقت میراث فرهنگی و گردشگری به خبرآنلاین گفته: «او وزیر پر حاشیه است.»به گفته آقای اروجی «دل کلیه دوستداران میراث فرهنگی از عملکرد آقای ضرغامی خون است، ایشان چقدر از تاریخ ایران اطلاع دارد، باید در برابر این آثار تاریخی خیلی خاضع بود، آقای ضرغامی نشان داد به میراث فرهنگی آشنا نیست.»
انتخاب آقای ضرغامی ، انتخاب مناسبی نبود
مدیرکل سابق برنامه‌ریزی سازمان وقت میراث فرهنگی و گردشگری در بررسی عملکرد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، می‌گوید: «متأسفانه مدیران وزارتخانه از فرصت‌هایی که داشت خوب استفاده نکردند، خصوصاً در بخش گردشگری، در بحث میراث فرهنگی هم خسارت‌هایی داشتیم و به تعبیری مدیران منفعلانه عمل کردند.» او در خصوص اینکه چرا منفعلانه عمل شده، توضیح می‌دهد: «برای اینکه وزیر افراد غیر تخصصی را برای مدیریت بخش‌های مختلف وزارتخانه انتخاب کرد. حالا ممکن است بگویند برای وزارتخانه وزیری نیاز است که صرفاً مدیر باشد اما برای معاونت‌ها باید افراد متخصص انتخاب شود.»او ادامه می‌دهد: «مثلاً اگر درباره بافت تاریخی شیراز، یا حوادث مربوط به قزوین درخصوص باغستان سنتی و چه درخصوص محوطه‌های تاریخی خوزستان صحبت کنیم همه این‌ها خسارت‌هایی بود که انجام شد و منفعلانه عمل کردند. من خاطرم هست همین کاروانسرای سعدالسلطنه در قزوین زمانی به عنوان مزاحم تلقی می‌شد و حتی می‌خواستند آن‌جا را صاف کنند، اما میراث فرهنگی به ماجرا ورود کرد و با کارشناسی اهمیت این مکان را مشخص کرد و الان به عنوان یک سرمایه تبدیل شده است، می‌خواهم بگویم اهمیت بناها و مکان‌ها را باید وزارت میراث فرهنگی برای سایر دستگاه‌ها مشخص کند، خود وزیر باید اطلاعات داشته باشد تا بتواند مقامات استان‌ها را توجیه کند که هویت تاریخی و فرهنگی خودتان را حفظ کنید.»به عقیده آقای اروجی، «از اول انتخاب آقای ضرغامی برای وزارتخانه، انتخاب شایسته‌ای نبود، چراکه این جایگاه برای کسی است که پژوهشگر تاریخ ایران باشد تا بتواند دیگران را در حفظ آثار تاریخی متقاعد کند. اگر خودشان نمی‌توانند حداقل امید به این بود که معاونان تخصصی قوی انتخاب کنند که این هم نشد. مثلا در خوزستان می‌خواهند بر روی آثار تاریخی لوله انتقال آب رد کنند، وقتی می‌گویند این کار را انجام ندهید پاسخ‌شان این است که چون در در گذشته از این‌جا لوله نفت عبور کرده از کنار همان لوله انتقال آب عبور می‌کند. بهتر است مسیر انتقال را طولانی کنند، اگرچه هزینه‌های انتقال بیشتر می‌شود اما آثار فرهنگی و تاریخی منطقه حفظ می‌شود.»
آقای ضرغامی چقدر از تاریخ ایران اطلاع دارد؟
مدیرکل سابق میراث فرهنگی استان تهران، منظور خود را اینگونه بیان می‌کند: «مثلاً در پاسارگاد به کشاورزان می‌گوید از آب چاه استفاده کنند، مگر شما وزیر کشاورزی هستید؟ شما وزیر میراث فرهنگی هستید و باید به کشاورزان بگویید با وزیر کشاورزی حرف بزنند. یا در موزه ملی وارد مخزن‌ها شد و اشیای تاریخی بی‌نظیر را به دست گرفت، اگر این آثار از دست بیفتد و بشکند چه باید کرد، ایشان نسبت به مسائل ناآشنا بود، اگر به این امورات آشنا بود چنین حاشیه‌هایی درست نمی‌شد. یا مثلاً اثر هفت حوض در موزه فرش را با انتخاب یک فرد غیرمتخصص وارد حاشیه کرد، بنابراین شما دیدید این هفت حوض را تبدیل به هفت باغچه کرد، اصلاً مفهوم آن را تغییر داد، کل معنا و مفهوم طراحی موزه را به‌هم ریخت و بعد هم پای اقدام خودشان ایستاد.»او می‌گوید که «من کلی تلاش کردم و مصاحبه دارم که سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه تبدیل شود، چرا این کار را انجام دادم؟ برای این‌که می‌گفتم این کشور متمدن که بیش از ۷ هزار سال تاریخ مکتوب دارد، دارای یک میراث است و میراث این کشور باید به دست نمایندگان خودش برسد، یعنی نمایندگان مجلس که نماینده مردم هستند حافظ میراث فرهنگی باشند، اما متأسفانه تلاش ما سیاسی‌کاری شد و نمایندگان به فردی رأی دادند که این ماجراها را به‌وجود آورد، کسی که مسئولیت وزارتخانه میراث فرهنگی می‌شود یعنی قرار است عهده‌دار میراث فرهنگی یک کشور با بیش از ۱۲ هزار سال تاریخ یکجانشینی شود، ایشان چقدر از تاریخ ایران اطلاع دارد، باید در برابر این آثار تاریخی خیلی خاضع بود، آقای ضرغامی نشان داد به میراث فرهنگی آشنا نیست، کجاست شورای راهبردی میراث فرهنگی؟ باید از شخصیت‌های فرهنگی دعوت کرد تا درباره تصمیمات دخالت داشته باشند، خودشان می‌برند و می‌دوزند، اصلاً کجای کار هستند که برای یک ملت ۸۰ میلیونی با یک میراث غنی تنهایی تصمیم می‌گیرند.»
عملکرد وزارتخانه موفق نبوده
آقای اروجی در خصوص عملکرد وزارتخانه در حوزه گردشگری هم می‌گوید: «در این بخش مشکلاتی وجود دارد، به نظرم از فرصت شیوع ویروس کرونا باید استفاده می‌کردیم و طرح جامع گردشگری را نهایی می‌کردیم. به زیرساخت‌های گردشگری مانند هتل‌ها و راهنماهای گردشگری باید توجه بیشتری می‌شد، متأسفانه این گروه در دوران همه‌گیری خیلی آسیب دیدند، در این بخش هم کارهای بیشتری می‌توانست انجام شود.»ارزیابی او از عملکرد بخش صنایع دستی در وزارتخانه این است که «در این بخش خیلی عقب هستیم، با این‌که صنایع دستی بی‌نظیری داریم و حتی پنجمین کشور به‌لحاظ صنایع دستی در دنیا هستیم اما آن‌طورکه باید این صنایع دستی را معرفی نکردیم. باید یک تشکل برای صنایع دستی ایجاد می‌شد و زیرمجموعه این تشکل واحدی برای بازاریابی تولیدات هنرمندان شکل می‌گرفت تا با افزایش امکان صادرات محصولات درآمدزایی می‌شد. بارها تاکید کردیم سازمان صادرات صنایع دستی باید زیر نظر اتحادیه دموکراتیک صنایع دستی ایجاد شود تا برای تولیدات استان‌ها با توجه به بازاریابی انجام شده پیشنهاد تولید بدهد، در این صورت منافع حاصل از صادرات به دست خود فعالان صنایع دستی می‌رسد. متأسفانه در خصوص صنایع دستی هم مشکلات باقی مانده است.»مدیر کل سابق میراث فرهنگی استان تهران در مجموع عملکرد این وزارتخانه را در سه حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی موفق نمی‌داند.