احیای توافق برجام میتواند امید را در جامعه افزایش دهد
تبادل زندانیان میتواند مقدمهای برای گامهای بزرگتر باشد
آرمان ملی- سهیل ثابت: هر چند که تحولات بینالمللی در نقاط مختلف دنیا پیگیری میشود اما آنچه مهم است اکثر کشورها به ویژه طرفین برجام تاکنون احیای برجام را مهمترین اولویت خود دانستهاند. این در حالی است با وجود تمایل ایران به از سرگیری مذاکرات؛ آمریکاییها چندی است که تمایلی به احیای برجام و توافق از خود نشان نمیدهند. در این راستا برخی معتقدند که تعامل و توافق ایران با آژانس میتواند بر رویکرد غربیها نیز تاثیرگذار باشد و زمینه را برای از سرگیری مذاکره و توافق احتمالی مهیا کند. هر چند که طرفین تاکنون از فرصتها به نحو مطلوبی بهره نبردند. در این راستا برای بررسی شرایط برجام، نوع نگاه طرفین به توافق و عوامل موثر بر احیای برجام «آرمان ملی» با محمدعلی سبحانی، سفیر اسبق ایران در لبنان و تحلیلگر مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
پس از بحث تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا و آزادی 7 میلیارد دلار از منابع ارزی ایران برخی مطرح کردند که این میتواند مقدمهای در جهت از سرگیری مذاکرات در جهت احیای برجام باشد؛ اساسا تحلیل شما از این موضوع چگونه است؟
امیدواریم این تحلیل خوشبینانه درست باشد و روند آن به سرعتی که ما سر قضیه برجام سراغ داریم ادامه پیدا کند. اما با توجه به اتفاقاتی که در آمریکا افتاده و دیدگاهی که در این مورد در آمریکا پیش آمده مقداری باید در مورد این مساله با احتیاط بیشتری تحلیلها را دنبال کنیم. فقط یک امیدواری است که این روند بتواند گره مذاکرات را باز کند. هر چند طرفینی هم به دنبال این مساله هستند و به نظرم میتواند امر مفیدی برای هر دو طرف باشد. لذا نمیتوان بهطور قطعی نظر داد و خیلی خوشبین بود که فضا در آمریکا و داخل ایران همزمان پیش برود. به هر صورت ترجیح بر این است که خوشبین و امیدوار باشیم به اینکه این اتفاق در بحث تبادل زندانیها مقدمهای برای گامهای بزرگتر باشد.
تعامل و همکاری ایران و آژانس چه میزان میتواند بر روی احیای برجام و رسیدن به توافق تاثیرگذار باشد؟
این مساله هم در ادامه همان روندی است که پیش از این اتفاق افتاد و قطعنامهای که قرار بود علیه ایران تصویب شود به تصویب نرسید تا فرصت بیشتری برای طرفین باشد که زمینه توافق را ایجاد کنند. اما اینکه مباحث پادمانی حل شده باشد و دیدگاههای آژانس کاملا به سمتی رفته باشد که با بیانیه یا با اعلامی حل مشکل پادمان را اعلام کند که به نظر این مساله شرط آمریکاییها برای ادامه مذاکرات باشد. اکنون این مسائل زیر ذره بین و سوال است و باز هم امید داریم که این اتفاق بیفتد.
اساسا فکر میکنید چرا با توجه به روند مثبت مذاکرات در مقطعی به توقف مذاکرات رسیدیم؟
این مساله به خوشبینها و بدبینیها باز میگردد. در مذاکرات باید از فرصتهایی که پیش میآید استفاده کرد. اما این استفاده صورت نگرفته است. در شرایطی که هر دو طرف خوشبین بودند باید بده و بستانی صورت میگرفت، توافق انجام میشد و اعتماد طرفهای مختلف به این روند جلب میشد. ولی دیدیم که یکدفعه هر دو طرف به دلایل خودشان شرایط متفاوتی را دنبال کردند و هم در ایران و هم در آمریکا اتفاقات و مسائلی رخ داد که اینها نمیتواند در روند برجام بیاثر باشد.
برخی معتقدند که ایران در بحث برجام و مذاکرات در خصوص اروپا و آمریکا به ویژه مساله بحران انرژی و زمستان سرد اروپا دچار اشتباه محاسباتی شد و همین موضوع موجب گردید که چنین شرایطی پدید آید؛ چه میزان به این موضوع قائل هستید؟
من معتقد هستم که اشتباهات محاسباتی همیشه یک عنصر تاثیرگذار است و دلیلی برای اینکه روندهایی به شکست بینجامد. البته این گفته بدین معنا نیست که ما به واقعیتهایی که در طرف مقابل قرار دارد هیچ گونه توجهی نداشته باشیم. مساله مهمی که وجود دارد این است که مذاکرات احتیاج به شرایطی آرام و دلایل و انگیزههای جدی در هر دو طرف دارد. برای ایران این انگیزهها افزایش پیدا کرده است اگر بتوانیم در مساله برجام حرکت مثبتی داشته باشیم به کنترل اوضاع تورم کمک میکند. گرانی در کشور واقعی است و مردم در فرصتهایی که به دست میآورند اعتراضات خود را بیان میکنند. طبیعتا اگر امروز بتوانیم بر سر برجام توافق کنیم امید در جامعه افزایش پیدا میکند، بخشی از اموال ایران آزاد میشود و بخشی از تحریمها برداشته میشود و امید به سرمایهگذاری افزایش پیدا میکند. اینها اتفاقات مثبتی است که برای بخشی از مردم میتوانتد امید بخش باشد. بنابراین اکنون تمایل ایران برای احیای برجام کاملا از نوع مواضع و پیگیریها اعلام آمادگیهایی که انجام میشود روشن است. اما به همین اندازه از طرف آمریکاییها علاقه و تمایلی از سوی آمریکاییها نشان داده نمیشود و
شرایط به نحوی است که آمریکایی مخصوصا وقتی که بحث برجام در کنگره مطرح شد و لابیهایی که صورت گرفت و در حوالی آن تحلیلگران صحبت کردند کار را سختتر میبینید. به همین دلیل است که میگویم هر دو طرف یعنی ایران و آمریکا که توافق را میخواهند از فرصتها استفاده نکردند.
