توافق هستهای تا پیش از نشست شورای حکام ممکن است؟
پس از نزدیک به یک سال و نیم مذاکرات فشرده با هدف احیای برجام، روند دیپلماتیک ظاهراً در نقطهای گیر کرده که حداکثر امتیازی که ایالات متحده مایل به ارائه آن است، کمتر از آنچه ایران میتواند بپذیرد، است. اگر واقعاً اینطور باشد، کل ماجرای برجام روی نازکترین سطح یخ قرار گرفته است. در شرایطی مانند این، زمانی که هر دو طرف از تبادل امتیازات بیشتر ناتوان هستند و صبر طرفین رو به اتمام است، تنها راهی که شرکتکنندگان میتوانند به موفقیت برسند این است که یکی از آنها به این نتیجه برسد که منافع حاصل از انعقاد یک توافق به اندازه کافی خوب است که ارزش هزینههای عقبنشینی از موضع خود را دارد. بنابراین هنوز هم کورسوی ضعیفی از امید وجود دارد که ایالات متحده و ایران بتوانند به توافق برسند. اما برای مذاکرهای که ثابت کرده فراز و نشیب فراوان دارد، پیشبینی نتیجه با اطمینان کاری غیرعاقلانه خواهد بود.
احتمال حل و فصل مانع اصلی توافق برجام؟
به رغم سکون و سکوت حاکم بر روند دیپلماتیک مربوط به احیای برجام، در آخرین تحولات، هیاتی به سرپرستی محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، دوشنبه و سه شنبه در وین با گروسی و تیمش دیدار کرد. گروسی گفت جلسه بر شفافسازی مسائل باقی مانده در مورد تحقیقات پادمانی متمرکز شده است و در توییتی نوشت: «کارهای زیادی در پیش روی ماست. حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه به المانیتور گفت که ایران آماده ارائه پاسخ به آژانس در رابطه با اتهامات علیه خود است، هرچند وی توضیح بیشتری نداد. در همین حال یک دیپلمات ارشد اروپایی به اکسیوس گفت: درخواست ایران از آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعطیل کردن تحقیقات خود در مورد فعالیتهای هستهای اعلامنشده ادعایی در گذشته، آخرین «مانع بزرگ» برای احیای توافق هستهای 2015 ایران است. باراک راوید و دیو لاولر، خبرنگاران اکسیوس گزارش دادند: ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران، سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد را بر لزوم تضمین عدم خروج مجدد آمریکا از توافق متمرکز کرد. اما به گفته یک دیپلمات ارشد اروپایی، در جلسات خصوصی در حاشیه اجلاس، خواسته دیگر او مربوط به
تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود. یک مقام ارشد آمریکایی که در جریان دیدارهای رئیسی با امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه و شارل میشل، رئیس شورای اروپا، قرار گرفت، این موضوع را تأیید کرد. این مقام اروپایی گفت ایرانیها متقاعد شدهاند که ایالات متحده میتواند به سادگی به آژانس بگوید که مشکل را برطرف کند، اما هم رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی و هم دولت بایدن مصر هستند که قبل از بسته شدن تحقیقات، نگرانیهای آژانس باید به اندازه کافی مورد توجه قرار گیرد.
اخیرا اتفاقی در تهران افتاده است؟!
بر اساس گزارش اکسیوس، این دیپلمات اروپایی مدعی است: «نیمه شب 15 اوت، ما فکر میکردیم که به توافق رسیدهایم. اما در حالی که برای بستن موضوعات نهایی تلاش میکردند، برای اولین بار بستن تحقیقات آژانس را به عنوان یک پیش شرط توافق قرار گرفت.» با این حال این دیپلمات مدعی است: «به نظر میرسد اخیرا یک اتفاقی در تهران افتاده است.» این دیپلمات اروپایی گفت شاید مقامات ارشد در ایران درباره توافق بدون اطمینان از بسته شدن تحقیقات پادمانی، به مصالحه رسیده باشند. این دیپلمات افزود: مقامات اروپایی که با رئیسی و دیگر مقامات ایرانی در نیویورک دیدار کردند، توضیح دادند که تحقیقات تنها در صورتی بسته میشود که ایران توضیحات معقولی درباره سایتها به آژانس ارائه کند. بنا به گفته وی ایرانیها میگویند اسرائیل ذرات اورانیوم را جهت پروندهسازی کاشته است و آمریکا قدرتهای اروپایی میتوانند این موضوع را از طریق سیاسی حل کنند. این گزارش مدعی است، دیپلماتهای اروپایی به همتایان ایرانی خود گفتند که اینطور نیست و خاطرنشان کردند که فشار سیاسی بسیار زیاد چین بر یکی دیگر از آژانسهای سازمان ملل متحد نتوانسته است از انتشار گزارشی درباره نقض
حقوق بشر در سین کیانگ جلوگیری کند. این دیپلمات گفت: ایالات متحده و امضاکنندگان اروپایی توافق کاملا در مورد نیاز ایران برای پاسخگویی به آژانس همسو هستند و حتی چین و روسیه نمیخواهند اعتبار ناظر هستهای تضعیف شود.
توافق تا پیش از نشست شورای حکام؟
اکسیوس میافزاید: بعید است که یک توافق قبل از انتخابات میان دورهای ایالات متحده اعلام شود، اما این دیپلمات اروپایی امیدوار بود تا قبل از نشست ماه نوامبر شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به موفقیت برسند. با این حال، این دیپلمات اذعان کرد که ایرانیها عجله ندارند و به ضربالاجلهایی که قدرتهای غربی میخواهند تحمیل کنند، توجه چندانی ندارند. این دیپلمات اروپایی گفت: ما یک مانع داریم، اما یک مانع بزرگ است.
