پاییز و روی سیاه هوا
چند روزی از شش ماه دوم سال میگذرد هر چند در تقویم اقلیمی همچنان در تابستان به سر میبریم و هنوز خبری از کاهش دمای پاییز و ورود بستههای هوای بارانزا به واسطه بادهای غربی نیست، چراکه شرایط پرفشار جنب حاره بر فراز جو کشور گسترده شده است و فعلا جوی آرام را تجربه میکنیم. اما باید حواسمان باشد در شش ماهه دوم سال پایداری و ناپایداریهای جوی ویژگی اصلی ماهیت جو کشورمان است و ممکن است تعداد روزهایی که جو پایدار بر آن حاکمیت دارد بیشتر از جو ناپایدار باشد که اگر این گونه باشد یعنی تعداد روزهای آلوده در شهرهای بزرگ نظیر تهران بیشتر از سالهای گذشته خواهد بود. حال باید دید آنچه در اتمسفر شهرها وجود دارد تا چه میزان میتواند شرایط خطرناکی را در روزهای پاییز و زمستان برای شهرنشینان رقم بزند. اینکه بخواهیم گناه آلودگی هوای تهران را بر گردن وارونگی هوا بیندازیم و بگوییم شرایط پایدار جو منجر به زیاد شدن روزهای آلوده در شهرهای بزرگ کشور شده است، حاصل از نگاه غرض ورزانه نسبت به طبیعت است؛ چراکه چنین شرایطی در ۴ و ۵ دهه اخیر هم از سوی طبیعت حاکم میشده است و آمارهای نشان میدهد در آن سالها آلودگی کمتری را تجربه میکردیم بنابراین بهتر است با واقعیت ماجرا مواجه شویم. به گفته کارشناسان دلیل اصلی تعدد آلودگیهای جوی در شهرهای بزرگ، تنها تردد زیاد خودروها نیست بلکه مازوت سوزی در نیروگاهها و کیفیت بنزین از دلایلی است که در سالهای اخیر روی دیگری از آلودگی هوا را مشاهده کردیم و هوا آن روی سیاهش را به ما نشان داد. زمستان سال ۱۳۹۹ بود که یک عضو شورای شهر تهران عامل تشدید آلودگی هوا را افزایش مصرف مازوت دانست و این گزاره را به نقل از رئیس سازمان حفاظت محیطزیست بیان کرد و مسالهای جدید در افکار عمومی ایجاد شد. در سیام آذرماه همان سال، در جلسه شورای شهر تهران به نقل از رئیس سازمان محیطزیست مطرح شد که چون ظرفیت پالایشگاهها از مازوت پر شده و به واسطه تحریمهای بینالمللی کسی خریدارشان نیست، مجبور هستیم تن بدهیم به اینکه مازوت را در شهرها بسوزانند. برخی هم از اهالی شورای شهر تهران هم هیبریدی کردن خودروها را نسخه اصلی درمان آلودگی هوا دانستند اما همانگونه که گفته شد، آلودگی شهر تهران ابتدا ناشی از انتشار مازوت نیروگاهها و بعد آشفتگیهای حملونقل است که در این زمینه هم باید توجه روی خودروهای فرسوده، ماشینآلات راهسازی که به فراوانی استفاده میشود، باشد نه خودروهای سواری؛ علاوه بر این حجم سنگین ترافیک هم یکی دیگر از دلایل مهم آلودگی هوای تهران است؛ بنابراین اگر خودروهای سواری برقی هم در خیابانها زیاد شود با وجود حجم سنگین ترافیک برق بیشتری مصرف میشود و به ناچار نیروگاهها مازوت بیشتری هم میسوزاند و منتشر میکند و همان آش و کاسه خواهد بود. بنابراین با برقی یا هیبری کردن خودروهای سواری مشکلی حل نمیشود. برای حل معضل آلودگی هوا در شرایط فعلی به تعداد انبوه رساندن خودروهای سبز سواری اولویت ندارد. در نتیجه نه وارونگی و نه سوخت خودروها متهمان شماره یک آلودگی نیستند؛ بلکه مازوت سوزی نیروگاههای برق و عدم مدیریت صحیح انرژی هوای آلوده را مهمان ریههای شهرنشینان به ویژه در نیمه دوم سال میکند.
